ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 1.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.23.1
प्रभातायां तु शर्वर्यां विश्वामित्रो महामुनिः ।
अभ्यभाषत काकुत्स्थं शयानं पर्णसंस्तरे ॥ १.२३.१ ॥
ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದು ಬೆಳಗಾದಾಗ, ಮಹಾಮುನಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ಎಲೆಗಳ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ರಾಮನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದರು.
1.23.2
कौसल्या सुप्रजा राम पूर्वा संध्या प्रवर्तते ।
उत्तिष्ठ नरशार्दूल कर्तव्यं दैवमाह्निकम् ॥ १.२३.२ ॥
ರಾಮ! ಕೌಸಲ್ಯೆ ಸುಪುತ್ರನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು; ಪೂರ್ವ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಏಳು, ನರಶಾರ್ದೂಲನೇ! ಮಾಡಬೇಕಾದ ದೈವಿಕ ನಿತ್ಯಕರ್ಮವಿದೆ.
1.23.3
तस्यर्षेः परमोदारं वचः श्रुत्वा नरोत्तमौ ।
स्नात्वा कृतोदकौ वीरौ जेपतुः परमं जपम् ॥ १.२३.३ ॥
ಆ ಋಷಿಯ ಉದಾತ್ತ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಇಬ್ಬರು ನರೋತ್ತಮ ವೀರರು ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ತರ್ಪಣ ನೀಡಿ, ಪರಮ ಜಪವನ್ನು ಜಪಿಸಿದರು.
1.23.4
कृताह्निकौ महावीर्यौ विश्वामित्रं तपोधनम् ।
अभिवाद्यातिसंहृष्टौ गमनायाभितस्थतुः ॥ १.२३.४ ॥
ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾದ ಇಬ್ಬರೂ, ತಪಸ್ಸೇ ಧನವಾದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷದಿಂದ ಹೊರಡಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿ ನಿಂತರು.
1.23.5
तौ प्रयान्तौ महावीर्यौ दिव्यां त्रिपथगां नदीम् ।
ददृशाते ततस्तत्र सरय्वाः संगमे शुभे ॥ १.२३.५ ॥
ಆ ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಿಗಳು ಹೊರಟಾಗ ದಿವ್ಯ ತ್ರಿಪಥಗಾ ನದಿಯನ್ನು (ಗಂಗೆಯನ್ನು) ಕಂಡರು; ಅನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ಸರಯೂ ಸಂಗಮದ ಶುಭ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ.
1.23.6
तत्राश्रमपदं पुण्यमृषीणां भावितात्मनाम् ।
बहुवर्षसहस्राणि तप्यतां परमं तपः ॥ १.२३.६ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಚಿತ್ತರಾದ ಋಷಿಗಳ ಪವಿತ್ರ ಆಶ್ರಮಸ್ಥಳವಿತ್ತು; ಅವರು ಅನೇಕ ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪರಮ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
1.23.7
तं दृष्ट्वा परमप्रीतौ राघवौ पुण्यमाश्रमम् ।
ऊचतुस्तं महात्मानं विश्वामित्रमिदं वचः ॥ १.२३.७ ॥
ಆ ಪವಿತ್ರ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ನೋಡಿ ಪರಮ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಇಬ್ಬರು ರಾಘವರು ಆ ಮಹಾತ್ಮ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದರು.
1.23.8
कस्यायमाश्रमः पुण्यः को न्वस्मिन्वसते पुमान् ।
भगवञ्श्रोतुमिच्छावः परं कौतूहलं हि नौ ॥ १.२३.८ ॥
ಈ ಪುಣ್ಯ ಆಶ್ರಮ ಯಾರದು? ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ? ಭಗವನ್, ಕೇಳಬಯಸುತ್ತೇವೆ; ನಮಗೆ ಅತೀವ ಕುತೂಹಲವಿದೆ.
1.23.9
तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा प्रहस्य मुनिपुङ्गवः ।
अब्रवीच्छ्रूयतां राम यस्यायं पूर्व आश्रमः ॥ १.२३.९ ॥
ಅವರ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ನಕ್ಕು, "ರಾಮಾ, ಕೇಳು; ಈ ಆಶ್ರಮ ಹಿಂದೆ ಯಾರದಾಗಿತ್ತು ಎಂದು" ಹೇಳಿದರು.
1.23.10
कन्दर्पो मूर्तिमानासीत्काम इत्युच्यते बुधैः ।
तपस्यन्तमिह स्थाणुं नियमेन समाहितम् ॥ १.२३.१० ॥
ಕಂದರ್ಪ — ಜ್ಞಾನಿಗಳು "ಕಾಮ" ಎಂದು ಕರೆಯುವವನು — ಆಗ ಮೂರ್ತಿಮಂತನಾಗಿದ್ದನು. ಇಲ್ಲಿ ನಿಯಮದಿಂದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಾಹಿತನಾದ ಸ್ಥಾಣು (ಶಿವ) ಇದ್ದನು.
1.23.11
कृतोद्वाहं तु देवेशं गच्छन्तं समरुद्गणम् ।
धर्षयामास दुर्मेधा हुंकृतश्च महात्मना ॥ १.२३.११ ॥
ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮರುದ್ಗಣಗಳ ಸಹಿತ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ದೇವೇಶನನ್ನು ಆ ದುರ್ಬುದ್ಧಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದನು; ಆ ಮಹಾತ್ಮನು "ಹುಂ" ಎಂದು ಗದರಿಸಿದನು.
1.23.12
अवध्यातश्च रुद्रेण चक्षुषा रघुनन्दन ।
व्यशीर्यन्त शरीरात् स्वात् सर्वगात्राणि दुर्मतेः ॥ १.२३.१२ ॥
ಓ ರಘುನಂದನ, ರುದ್ರನ ಕಣ್ಣಿನ ನೋಟದಿಂದ ಶಪಿತನಾಗಿ ಆ ದುರ್ಮತಿಯ ದೇಹದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳೂ ಶಿಥಿಲವಾಗಿ ಉದುರಿದವು.
1.23.13
तस्य गात्रं हतं तत्र निर्दग्धस्य महात्मना ।
अशरीरः कृतः कामः क्रोधाद् देवेश्वरेण ह ॥ १.२३.१३ ॥
ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಅವನ ದೇಹ ಸುಟ್ಟು ನಾಶವಾಯಿತು; ದೇವೇಶ್ವರನು ಕೋಪದಿಂದ ಕಾಮನನ್ನು ಅಶರೀರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.
1.23.14
अनङ्ग इति विख्यातस्तदा प्रभृति राघव ।
स चाङ्गविषयः श्रीमान् यत्राङ्गं स मुमोच ह ॥ १.२३.१४ ॥
ಓ ರಾಘವ, ಅಂದಿನಿಂದ ಅವನು 'ಅನಂಗ' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ಆ ಶ್ರೀಮಂತನು ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಸ್ಥಳವೇ ಅಂಗದೇಶವಾಯಿತು.
1.23.15
तस्यायमाश्रमः पुण्यस्तस्येमे मुनयः पुरा ।
शिष्या धर्मपरा वीर तेषां पापं न विद्यते ॥ १.२३.१५ ॥
ಇದು ಅವನ ಪವಿತ್ರ ಆಶ್ರಮ; ಹಿಂದೆ ಈ ಮುನಿಗಳು ಅವನ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಧರ್ಮನಿರತರು. ಓ ವೀರ, ಇವರಲ್ಲಿ ಪಾಪವಿಲ್ಲ.
1.23.16
इहाद्य रजनीं राम वसेम शुभदर्शन ।
पुण्ययोः सरितोर्मध्ये श्वस्तरिष्यामहे वयम् ॥ १.२३.१६ ॥
ಓ ರಾಮ, ಶುಭದರ್ಶನ, ಈ ರಾತ್ರಿ ನಾವು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರೋಣ. ಎರಡು ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ನಾಳೆ ನಾವು ದಾಟೋಣ.
1.23.17
अभिगच्छामहे सर्वे शुचयः पुण्यमाश्रमम् ।
इह वासः परोऽस्माकं सुखं वस्त्यामहे निशाम् ॥ १.२३.१७ ॥
ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಶುಚಿಯಾಗಿ ಈ ಪವಿತ್ರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗೋಣ. ಇಲ್ಲಿನ ವಾಸ ನಮಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಸುಖವಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ಕಳೆಯೋಣ.
1.23.18
स्नाताश्च कृतजप्याश्च हुतहव्या नरोत्तम ।
तेषां संवदतां तत्र तपोदीर्घेण चक्षुषा ॥ १.२३.१८ ॥
ಓ ನರೋತ್ತಮ, ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಜಪ ಮಾಡಿ, ಹವನದ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ದೀರ್ಘ ತಪಸ್ಸಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ (ನೋಡಿದರು).
1.23.19
विज्ञाय परमप्रीता मुनयो हर्षमागमन् ।
अर्घ्यं पाद्यं तथाऽऽतिथ्यं निवेद्य कुशिकात्मजे ॥ १.२३.१९ ॥
ಅದನ್ನು ತಿಳಿದು ಪರಮಾನಂದಿತರಾದ ಮುನಿಗಳು ಹರ್ಷಗೊಂಡರು. ಕುಶಿಕನ ಮಗನಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯ, ಪಾದ್ಯ, ಆತಿಥ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಿ.
1.23.20
रामलक्ष्मणयोः पश्चादकुर्वन्नतिथिक्रियाम् ।
सत्कारं समनुप्राप्य कथाभिरभिरञ्जयन् ॥ १.२३.२० ॥
ನಂತರ ರಾಮ-ಲಕ್ಷ್ಮಣರಿಗೆ ಅತಿಥಿಸತ್ಕಾರ ಮಾಡಿದರು. ಸತ್ಕಾರ ಪಡೆದು, ಕಥೆಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ರಂಜಿಸಿದರು.
1.23.21
यथार्हमजपन् संध्यामृषयस्ते समाहिताः ।
तत्र वासिभिरानीता मुनिभिः सुव्रतैः सह ॥ १.२३.२१ ॥
ಯೋಗ್ಯರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಋಷಿಗಳು ಸಮಾಹಿತರಾಗಿ ಸಂಧ್ಯಾಜಪ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿಯ ನಿವಾಸಿಗಳಿಂದ ತರಲ್ಪಟ್ಟ, ಸುವ್ರತ ಮುನಿಗಳೊಂದಿಗೆ.
1.23.22
न्यवसन् सुसुखं तत्र कामाश्रमपदे तथा ।
कथाभिरभिरामभिरभिरमौ नृपात्मजौ ।
रमयामास धर्मात्मा कौशिको मुनिपुङ्गवः ॥ १.२३.२२ ॥
ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಕಾಮಾಶ್ರಮ ಪದದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುಖದಿಂದ ವಾಸಿಸಿದರು. ಮನೋಹರ ಕಥೆಗಳಿಂದ ಆ ಇಬ್ಬರು ರಾಜಕುಮಾರರನ್ನು ಧರ್ಮಾತ್ಮ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೌಶಿಕರು ರಂಜಿಸಿದರು.