వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 1.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.23.1
प्रभातायां तु शर्वर्यां विश्वामित्रो महामुनिः ।
अभ्यभाषत काकुत्स्थं शयानं पर्णसंस्तरे ॥ १.२३.१ ॥
రాత్రి గడిచి ప్రభాతం కాగా, మహాముని విశ్వామిత్రుడు ఆకుల పాన్పుపై నిద్రిస్తున్న కాకుత్స్థ రాముడితో మాట్లాడాడు.
1.23.2
कौसल्या सुप्रजा राम पूर्वा संध्या प्रवर्तते ।
उत्तिष्ठ नरशार्दूल कर्तव्यं दैवमाह्निकम् ॥ १.२३.२ ॥
రామా! కౌసల్య సుపుత్రుని కన్నది; పూర్వ సంధ్య ప్రారంభమైంది. లేవు, నరశార్దూలా! చేయవలసిన దైవ నిత్యకర్మ ఉంది.
1.23.3
तस्यर्षेः परमोदारं वचः श्रुत्वा नरोत्तमौ ।
स्नात्वा कृतोदकौ वीरौ जेपतुः परमं जपम् ॥ १.२३.३ ॥
ఆ ఋషి యొక్క ఉదాత్త వచనాలు విని, ఇద్దరు నరోత్తములు, వీరులు స్నానం చేసి, తర్పణం ఇచ్చి, పరమ జపం చేశారు.
1.23.4
कृताह्निकौ महावीर्यौ विश्वामित्रं तपोधनम् ।
अभिवाद्यातिसंहृष्टौ गमनायाभितस्थतुः ॥ १.२३.४ ॥
నిత్యకర్మలు ముగించి, మహాపరాక్రమ శాలురైన ఇద్దరు, తపోధనుడైన విశ్వామిత్రునికి నమస్కరించి, అత్యంత సంతోషంతో వెళ్ళడానికి సిద్ధంగా నిలిచారు.
1.23.5
तौ प्रयान्तौ महावीर्यौ दिव्यां त्रिपथगां नदीम् ।
ददृशाते ततस्तत्र सरय्वाः संगमे शुभे ॥ १.२३.५ ॥
ఆ మహాపరాక్రమ శాలురిద్దరు వెళ్తుండగా, దివ్యమైన త్రిపథగా నదిని (గంగను) చూశారు; తరువాత అక్కడ సరయూ నది యొక్క శుభకరమైన సంగమంలో.
1.23.6
तत्राश्रमपदं पुण्यमृषीणां भावितात्मनाम् ।
बहुवर्षसहस्राणि तप्यतां परमं तपः ॥ १.२३.६ ॥
అక్కడ శుద్ధమైన మనసుగల ఋషుల పవిత్ర ఆశ్రమ స్థలం ఉంది; వారు అనేక వేల సంవత్సరాలుగా పరమ తపస్సు చేస్తున్నారు.
1.23.7
तं दृष्ट्वा परमप्रीतौ राघवौ पुण्यमाश्रमम् ।
ऊचतुस्तं महात्मानं विश्वामित्रमिदं वचः ॥ १.२३.७ ॥
ఆ పవిత్రమైన ఆశ్రమాన్ని చూసి పరమానందంతో ఉన్న ఇద్దరు రాఘవులు ఆ మహాత్ముడైన విశ్వామిత్రునితో ఈ మాటలు పలికారు.
1.23.8
कस्यायमाश्रमः पुण्यः को न्वस्मिन्वसते पुमान् ।
भगवञ्श्रोतुमिच्छावः परं कौतूहलं हि नौ ॥ १.२३.८ ॥
ఈ పవిత్ర ఆశ్రమం ఎవరిది? ఇక్కడ ఏ పురుషుడు నివసిస్తున్నాడు? భగవన్, వినాలని కోరుతున్నాము; మాకు ఎంతో ఆసక్తిగా ఉంది.
1.23.9
तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा प्रहस्य मुनिपुङ्गवः ।
अब्रवीच्छ्रूयतां राम यस्यायं पूर्व आश्रमः ॥ १.२३.९ ॥
వారి ఆ మాటలు విని మునిశ్రేష్ఠుడైన విశ్వామిత్రుడు నవ్వి, "రామా, వినుము; ఈ ఆశ్రమం పూర్వం ఎవరిదో" అని చెప్పాడు.
1.23.10
कन्दर्पो मूर्तिमानासीत्काम इत्युच्यते बुधैः ।
तपस्यन्तमिह स्थाणुं नियमेन समाहितम् ॥ १.२३.१० ॥
కందర్పుడు — జ్ఞానులు "కాముడు" అని పిలిచే వాడు — అప్పట్లో మూర్తిమంతుడుగా ఉండేవాడు. ఇక్కడ నియమంతో తపస్సు చేస్తూ సమాహితుడైన స్థాణువు (శివుడు) ఉన్నాడు.
1.23.11
कृतोद्वाहं तु देवेशं गच्छन्तं समरुद्गणम् ।
धर्षयामास दुर्मेधा हुंकृतश्च महात्मना ॥ १.२३.११ ॥
పెళ్లి చేసుకుని మరుద్గణాలతో వెళ్తున్న దేవేశుడిని ఆ దుర్బుద్ధి ఆక్రమించాడు; ఆ మహాత్ముడు "హుం" అని గద్దించాడు.
1.23.12
अवध्यातश्च रुद्रेण चक्षुषा रघुनन्दन ।
व्यशीर्यन्त शरीरात् स्वात् सर्वगात्राणि दुर्मतेः ॥ १.२३.१२ ॥
ఓ రఘునందనా, రుద్రుని కంటిచూపుతో శపించబడి, ఆ దుర్మతి శరీరంలోని అంగాలన్నీ ఛిన్నమై రాలిపోయాయి.
1.23.13
तस्य गात्रं हतं तत्र निर्दग्धस्य महात्मना ।
अशरीरः कृतः कामः क्रोधाद् देवेश्वरेण ह ॥ १.२३.१३ ॥
ఆ మహాత్ముడిచే అక్కడ అతని శరీరం దహించి నశించింది; దేవేశ్వరుడు కోపంతో కాముని అశరీరుని చేశాడు.
1.23.14
अनङ्ग इति विख्यातस्तदा प्रभृति राघव ।
स चाङ्गविषयः श्रीमान् यत्राङ्गं स मुमोच ह ॥ १.२३.१४ ॥
ఓ రాఘవా, అప్పటి నుండి అతడు 'అనంగుడు' అని ప్రసిద్ధుడయ్యాడు. ఆ శ్రీమంతుడు తన అంగాన్ని విడిచిన చోటే అంగదేశం అతని విషయమైంది.
1.23.15
तस्यायमाश्रमः पुण्यस्तस्येमे मुनयः पुरा ।
शिष्या धर्मपरा वीर तेषां पापं न विद्यते ॥ १.२३.१५ ॥
ఇది అతని పవిత్రమైన ఆశ్రమం; పూర్వం ఈ మునులు అతని శిష్యులు. వీరు ధర్మపరులు. ఓ వీరా, వీరిలో పాపం లేదు.
1.23.16
इहाद्य रजनीं राम वसेम शुभदर्शन ।
पुण्ययोः सरितोर्मध्ये श्वस्तरिष्यामहे वयम् ॥ १.२३.१६ ॥
ఓ రామా, శుభదర్శనా, ఈ రాత్రి మనం ఇక్కడే ఉందాం. రెండు పవిత్ర నదుల మధ్య, రేపు మనం దాటుదాం.
1.23.17
अभिगच्छामहे सर्वे शुचयः पुण्यमाश्रमम् ।
इह वासः परोऽस्माकं सुखं वस्त्यामहे निशाम् ॥ १.२३.१७ ॥
మనమందరం శుచులై ఈ పవిత్ర ఆశ్రమానికి వెళ్దాం. ఇక్కడ నివాసం మనకు ఉత్తమం; సుఖంగా రాత్రి గడుపుదాం.
1.23.18
स्नाताश्च कृतजप्याश्च हुतहव्या नरोत्तम ।
तेषां संवदतां तत्र तपोदीर्घेण चक्षुषा ॥ १.२३.१८ ॥
ఓ నరోత్తమా, స్నానం చేసి, జపం చేసి, హవిస్సులు సమర్పించి, అక్కడ వారు మాట్లాడుకుంటుండగా, దీర్ఘ తపస్సు కలిగిన దృష్టితో (చూశారు).
1.23.19
विज्ञाय परमप्रीता मुनयो हर्षमागमन् ।
अर्घ्यं पाद्यं तथाऽऽतिथ्यं निवेद्य कुशिकात्मजे ॥ १.२३.१९ ॥
అది తెలిసి పరమానందంతో మునులు హర్షించారు. కుశికుని కుమారునికి అర్ఘ్యం, పాద్యం, ఆతిథ్యం సమర్పించి.
1.23.20
रामलक्ष्मणयोः पश्चादकुर्वन्नतिथिक्रियाम् ।
सत्कारं समनुप्राप्य कथाभिरभिरञ्जयन् ॥ १.२३.२० ॥
తరువాత రామలక్ష్మణులకు అతిథి సత్కారం చేశారు. సత్కారం పొంది, కథలతో వారిని రంజింపజేశారు.
1.23.21
यथार्हमजपन् संध्यामृषयस्ते समाहिताः ।
तत्र वासिभिरानीता मुनिभिः सुव्रतैः सह ॥ १.२३.२१ ॥
తగినట్లుగా ఆ ఋషులు సమాహిత చిత్తులై సంధ్యావందనం చేశారు. అక్కడి నివాసులచే తీసుకురాబడిన, సువ్రత మునులతో కలిసి.
1.23.22
न्यवसन् सुसुखं तत्र कामाश्रमपदे तथा ।
कथाभिरभिरामभिरभिरमौ नृपात्मजौ ।
रमयामास धर्मात्मा कौशिको मुनिपुङ्गवः ॥ १.२३.२२ ॥
వారు అక్కడ కామాశ్రమ పదంలో అత్యంత సుఖంగా నివసించారు. మనోహర కథలతో ఆ ఇద్దరు రాజకుమారులను ధర్మాత్ముడు, మునిశ్రేష్ఠుడు కౌశికుడు రంజింపజేశాడు.