ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 1.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.23.1
प्रभातायां तु शर्वर्यां विश्वामित्रो महामुनिः ।
अभ्यभाषत काकुत्स्थं शयानं पर्णसंस्तरे ॥ १.२३.१ ॥
ରାତି ବିତି ପ୍ରଭାତ ହେଲା ବେଳେ ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ପତ୍ର-ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଥିବା କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.23.2
कौसल्या सुप्रजा राम पूर्वा संध्या प्रवर्तते ।
उत्तिष्ठ नरशार्दूल कर्तव्यं दैवमाह्निकम् ॥ १.२३.२ ॥
ରାମ! କୌଶଲ୍ୟା ସୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି; ପୂର୍ବ ସନ୍ଧ୍ୟା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଉଠ, ନରଶାର୍ଦୂଳ! କରିବାକୁ ଦୈବ ନିତ୍ୟକର୍ମ ଅଛି।
1.23.3
तस्यर्षेः परमोदारं वचः श्रुत्वा नरोत्तमौ ।
स्नात्वा कृतोदकौ वीरौ जेपतुः परमं जपम् ॥ १.२३.३ ॥
ସେହି ଋଷିଙ୍କର ଅତି ଉଦାର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଦୁଇ ନରୋତ୍ତମ ବୀର ସ୍ନାନ କରି, ଜଳତର୍ପଣ କରି ପରମ ଜପ କଲେ।
1.23.4
कृताह्निकौ महावीर्यौ विश्वामित्रं तपोधनम् ।
अभिवाद्यातिसंहृष्टौ गमनायाभितस्थतुः ॥ १.२३.४ ॥
ନିତ୍ୟକର୍ମ ସାରି ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ଦୁଇ ଭାଇ ତପୋଧନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଅତି ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଠିଆ ହେଲେ।
1.23.5
तौ प्रयान्तौ महावीर्यौ दिव्यां त्रिपथगां नदीम् ।
ददृशाते ततस्तत्र सरय्वाः संगमे शुभे ॥ १.२३.५ ॥
ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ସେହି ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ଦୁହେଁ ଦିବ୍ୟ ତ୍ରିପଥଗା ନଦୀ (ଗଙ୍ଗା) ଦେଖିଲେ; ତା’ପରେ ସେଠାରେ ସରଯୂର ଶୁଭ ସଙ୍ଗମରେ।
1.23.6
तत्राश्रमपदं पुण्यमृषीणां भावितात्मनाम् ।
बहुवर्षसहस्राणि तप्यतां परमं तपः ॥ १.२३.६ ॥
ସେଠାରେ ଭାବିତାତ୍ମା ଋଷିମାନଙ୍କର ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମସ୍ଥଳ ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ବହୁ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ଧରି ପରମ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ।
1.23.7
तं दृष्ट्वा परमप्रीतौ राघवौ पुण्यमाश्रमम् ।
ऊचतुस्तं महात्मानं विश्वामित्रमिदं वचः ॥ १.२३.७ ॥
ସେହି ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖି ପରମ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଦୁଇ ରାଘବ ସେହି ମହାତ୍ମା ବିଶ୍ବାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.23.8
कस्यायमाश्रमः पुण्यः को न्वस्मिन्वसते पुमान् ।
भगवञ्श्रोतुमिच्छावः परं कौतूहलं हि नौ ॥ १.२३.८ ॥
ଏହି ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ କାହାର? ଏଠାରେ କେଉଁ ପୁରୁଷ ବାସ କରନ୍ତି? ହେ ଭଗବନ୍, ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁ; ଆମର ବହୁତ କୌତୂହଳ।
1.23.9
तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा प्रहस्य मुनिपुङ्गवः ।
अब्रवीच्छ्रूयतां राम यस्यायं पूर्व आश्रमः ॥ १.२३.९ ॥
ସେମାନଙ୍କର ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶ୍ବାମିତ୍ର ହସି କହିଲେ, "ହେ ରାମ, ଶୁଣ; ଏହି ଆଶ୍ରମ ପୂର୍ବରୁ ଯାହାର ଥିଲା।"
1.23.10
कन्दर्पो मूर्तिमानासीत्काम इत्युच्यते बुधैः ।
तपस्यन्तमिह स्थाणुं नियमेन समाहितम् ॥ १.२३.१० ॥
କନ୍ଦର୍ପ — ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯାହାକୁ "କାମ" କହନ୍ତି — ସେ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ଥିଲେ। ଏଠାରେ ନିୟମରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ସମାହିତ ସ୍ଥାଣୁ (ଶିବ) ଥିଲେ।
1.23.11
कृतोद्वाहं तु देवेशं गच्छन्तं समरुद्गणम् ।
धर्षयामास दुर्मेधा हुंकृतश्च महात्मना ॥ १.२३.११ ॥
ବିବାହ କରି ମରୁଦ୍ଗଣ ସହ ଯାଉଥିବା ଦେବେଶଙ୍କୁ ସେହି ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ଆକ୍ରମଣ କଲା; ସେହି ମହାତ୍ମା "ହୁଁ" କହି ତାକୁ ଧିକ୍କାରିଲେ।
1.23.12
अवध्यातश्च रुद्रेण चक्षुषा रघुनन्दन ।
व्यशीर्यन्त शरीरात् स्वात् सर्वगात्राणि दुर्मतेः ॥ १.२३.१२ ॥
ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଚକ୍ଷୁଦ୍ୱାରା ଅଭିଶପ୍ତ ହୋଇ ସେହି ଦୁର୍ମତିଙ୍କ ଶରୀରରୁ ସବୁ ଅଙ୍ଗ ଖସି ପଡ଼ିଲା।
1.23.13
तस्य गात्रं हतं तत्र निर्दग्धस्य महात्मना ।
अशरीरः कृतः कामः क्रोधाद् देवेश्वरेण ह ॥ १.२३.१३ ॥
ସେଠାରେ ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଶରୀର ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ନଷ୍ଟ ହେଲା; ଦେବେଶ୍ୱର କ୍ରୋଧରେ କାମଙ୍କୁ ଅଶରୀରୀ କଲେ।
1.23.14
अनङ्ग इति विख्यातस्तदा प्रभृति राघव ।
स चाङ्गविषयः श्रीमान् यत्राङ्गं स मुमोच ह ॥ १.२३.१४ ॥
ହେ ରାଘବ, ସେହି ଦିନଠାରୁ ସେ 'ଅନଙ୍ଗ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଯେଉଁଠି ସେ ଶ୍ରୀମାନ ନିଜ ଅଙ୍ଗ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ସେହି ଅଙ୍ଗଦେଶ ତାଙ୍କର ବିଷୟ ହେଲା।
1.23.15
तस्यायमाश्रमः पुण्यस्तस्येमे मुनयः पुरा ।
शिष्या धर्मपरा वीर तेषां पापं न विद्यते ॥ १.२३.१५ ॥
ଏହା ତାଙ୍କର ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ; ପୂର୍ବେ ଏହି ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମପରାୟଣ। ହେ ବୀର, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାପ ନାହିଁ।
1.23.16
इहाद्य रजनीं राम वसेम शुभदर्शन ।
पुण्ययोः सरितोर्मध्ये श्वस्तरिष्यामहे वयम् ॥ १.२३.१६ ॥
ହେ ରାମ, ଶୁଭଦର୍ଶନ, ଆଜି ରାତ୍ରି ଆମେ ଏଠାରେ ରହିବା। ଦୁଇ ପବିତ୍ର ନଦୀ ମଧ୍ୟରେ; କାଲି ଆମେ ପାର ହେବା।
1.23.17
अभिगच्छामहे सर्वे शुचयः पुण्यमाश्रमम् ।
इह वासः परोऽस्माकं सुखं वस्त्यामहे निशाम् ॥ १.२३.१७ ॥
ଆମେ ସମସ୍ତେ ଶୁଚି ହୋଇ ଏହି ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବା। ଏଠାରେ ବାସ ଆମ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସୁଖରେ ରାତ୍ରି କାଟିବା।
1.23.18
स्नाताश्च कृतजप्याश्च हुतहव्या नरोत्तम ।
तेषां संवदतां तत्र तपोदीर्घेण चक्षुषा ॥ १.२३.१८ ॥
ହେ ନରୋତ୍ତମ, ସ୍ନାନ କରି, ଜପ କରି, ହବନର ଆହୁତି ଦେଇ, ସେଠାରେ ସେମାନେ କଥା ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟାର ଦୃଷ୍ଟିରେ (ସେମାନେ ଦେଖିଲେ)।
1.23.19
विज्ञाय परमप्रीता मुनयो हर्षमागमन् ।
अर्घ्यं पाद्यं तथाऽऽतिथ्यं निवेद्य कुशिकात्मजे ॥ १.२३.१९ ॥
ଏହା ଜାଣି ପରମ ପ୍ରୀତ ମୁନିଗଣ ହର୍ଷ ପାଇଲେ। କୁଶିକ-ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ, ପାଦ୍ୟ ଓ ଆତିଥ୍ୟ ନିବେଦନ କରି।
1.23.20
रामलक्ष्मणयोः पश्चादकुर्वन्नतिथिक्रियाम् ।
सत्कारं समनुप्राप्य कथाभिरभिरञ्जयन् ॥ १.२३.२० ॥
ପରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତିଥି-ସତ୍କାରର କ୍ରିୟା କଲେ। ସତ୍କାର ପାଇ କଥାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲେ।
1.23.21
यथार्हमजपन् संध्यामृषयस्ते समाहिताः ।
तत्र वासिभिरानीता मुनिभिः सुव्रतैः सह ॥ १.२३.२१ ॥
ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ସେହି ସମାହିତ ଋଷିମାନେ ସନ୍ଧ୍ୟାଜପ କଲେ। ସେଠାକାର ବାସିନ୍ଦାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଣି ହୋଇଥିବା, ସୁବ୍ରତ ମୁନିମାନଙ୍କ ସହିତ।
1.23.22
न्यवसन् सुसुखं तत्र कामाश्रमपदे तथा ।
कथाभिरभिरामभिरभिरमौ नृपात्मजौ ।
रमयामास धर्मात्मा कौशिको मुनिपुङ्गवः ॥ १.२३.२२ ॥
ସେମାନେ ସେଠାରେ କାମାଶ୍ରମପଦରେ ଅତି ସୁଖରେ ରହିଲେ। ମନୋହର କଥାରେ ଧର୍ମାତ୍ମା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ କୌଶିକ ସେହି ଦୁଇ ରାଜକୁମାରଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲେ।