ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 1.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.24.1
ततः प्रभाते विमले कृताह्निकमरिन्दमौ ।
विश्वामित्रं पुरस्कृत्य नद्यास्तीरमुपागतौ ॥ १.२४.१ ॥
ਫਿਰ ਨਿਰਮਲ ਸਵੇਰੇ, ਨਿੱਤ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚੇ।
1.24.2
ते च सर्वे महात्मानो मुनयः संशितव्रताः ।
उपस्थाप्य शुभां नावं विश्वामित्रमथाब्रुवन् ॥ १.२४.२ ॥
ਕਠੋਰ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਤਮਾ ਮੁਨੀ ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਕਿਸ਼ਤੀ ਲਿਆ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
1.24.3
आरोहतु भवान् नावं राजपुत्रपुरस्कृतः ।
अरिष्टं गच्छ पन्थानं मा भूत् कालस्य पर्ययः ॥ १.२४.३ ॥
ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ਼ਤੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹੋ; ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਸਤੇ ਜਾਓ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਦੇਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।
1.24.4
विश्वामित्रस्तथेत्युक्त्वा तानृषीन् प्रतिपूज्य च ।
ततार सहितस्ताभ्यां सरितं सागरङ्गमाम् ॥ १.२४.४ ॥
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੇ 'ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ' ਆਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਨੀਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕੀਤੀ।
1.24.5
तत्र शुश्राव वै शब्दं तोयसंरम्भवर्धितम् ।
मध्यमागम्य तोयस्य तस्य शब्दस्य निश्चयम् ॥ १.२४.५ ॥
ਉੱਥੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਵਧਿਆ ਇੱਕ ਸ਼ੋਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੁਣਿਆ; ਨਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸ ਸ਼ੋਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ।
1.24.6
ज्ञातुकामो महातेजाः सह रामः कनीयसा ।
अथ रामः सरिन्मध्ये पप्रच्छ मुनिपुङ्गवम् ॥ १.२४.६ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਰਾਮ ਨੇ, ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਨਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
1.24.7
वारिणो भिद्यमानस्य किमयं तुमुलो ध्वनिः ।
राघवस्य वचः श्रुत्वा कौतूहलसमन्वितम् ॥ १.२४.७ ॥
ਪਾਣੀ ਭਿੱਜਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਤੁਮੁਲ ਧੁਨੀ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ? ਰਾਘਵ ਦੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਭਰੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ।
1.24.8
कथयामास धर्मात्मा तस्य शब्दस्य निश्चयम् ।
कैलासपर्वते राम मनसा निर्मितं परम् ॥ १.२४.८ ॥
ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਉਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਨਿਸਚਾ ਦੱਸਿਆ — ਹੇ ਰਾਮ, ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਰਚਿਆ ਪਰਮ ਸਰੋਵਰ।
1.24.9
ब्रह्मणा नरशार्दूल तेनेदं मानसं सरः ।
तस्मात् सुस्राव सरसः सायोध्यामुपगूहते ॥ १.२४.९ ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਹ ਮਾਨਸ ਸਰੋਵਰ ਰਚਿਆ। ਹੇ ਨਰਸ਼ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਹਿ ਕੇ ਇਹ ਅਯੋਧਿਆ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਹੈ।
1.24.10
सरःप्रवृत्ता सरयूः पुण्या ब्रह्मसरश्च्युता ।
तस्यायमतुलः शब्दो जाह्नवीमभिवर्तते ॥ १.२४.१० ॥
ਸਰੋਵਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਪੁੰਨ ਸਰਯੂ, ਬ੍ਰਹਮਸਰੋਵਰ ਤੋਂ ਡਿੱਗੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਅਤੁੱਲ ਧੁਨੀ ਗੰਗਾ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।
1.24.11
वारिसंक्षोभजो राम प्रणामं नियतः कुरु ।
ताभ्यां तु तावुभौ कृत्वा प्रणाममतिधार्मिकौ ॥ १.२४.११ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਖਲਬਲੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਇਹ ਧੁਨੀ ਹੈ। ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ। ਅਤਿ ਧਾਰਮਿਕ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ।
1.24.12
तीरं दक्षिणमासाद्य जग्मतुर्लघुविक्रमौ ।
स वनं घोरसंकाशं दृष्ट्वा नरवरात्मजः ॥ १.२४.१२ ॥
ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਤੇਜ਼ ਕਦਮਾਂ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਨਰਸ਼ਰੇਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਜਿਹੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
1.24.13
अविप्रहतमैक्ष्वाकः पप्रच्छ मुनिपुङ्गवम् ।
अहो वनमिदं दुर्गं झिल्लिकागणसंयुतम् ॥ १.२४.१३ ॥
ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ੀ (ਰਾਮ) ਨੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਅਹੋ! ਇਹ ਬਣ ਕਿੰਨਾ ਦੁਰਗਮ ਹੈ, ਝੀਂਗਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ!"
1.24.14
भैरवैः श्वापदैः कीर्णं शकुन्तैर्दारुणारवैः ।
नानाप्रकारैः शकुनैर्वाश्यद्भिर्भैरवस्वनैः ॥ १.२४.१४ ॥
ਭਿਆਨਕ ਹਿੰਸਕ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ, ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਕ ਰਹੇ ਹਨ।
1.24.15
सिंहव्याघ्रवराहैश्च वारणैश्चापि शोभितम् ।
धवाश्वकर्णककुभैर्बिल्वतिन्दुकपाटलैः ॥ १.२४.१५ ॥
ਸ਼ੇਰ, ਬਾਘ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸੋਹਣਾ, ਧਵ, ਅਸ਼ਵਕਰਣ, ਅਰਜੁਨ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਬਿਲਵ, ਤਿੰਦੁਕ, ਪਾਟਲ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ।
1.24.16
संकीर्णं बदरीभिश्च किं न्विदं दारुणं वनम् ।
तमुवाच महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः ॥ १.२४.१६ ॥
ਬਦਰੀ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਘਣਾ ਭਰਿਆ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਬਣ ਕਿਉਂ ਹੈ?" ਉਸਨੂੰ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਮਹਾਮੁਨੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੇ ਆਖਿਆ।
1.24.17
श्रूयतां वत्स काकुत्स्थ यस्यैतद् दारुणं वनम् ।
एतौ जनपदौ स्फीतौ पूर्वमास्तां नरोत्तम ॥ १.२४.१७ ॥
"ਸੁਣ, ਪੁੱਤਰ ਕਾਕੁਤਸਥ! ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਬਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜਨਪਦ ਪਹਿਲਾਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸਨ, ਹੇ ਨਰੋਤਮ।"
1.24.18
मलदाश्च करूषाश्च देवनिर्माणनिर्मितौ ।
पुरा वृत्रवधे राम मलेन समभिप्लुतम् ॥ १.२४.१८ ॥
ਮਲਦ ਅਤੇ ਕਰੂਸ਼, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਗਏ, ਹੇ ਰਾਮ! ਪਹਿਲਾਂ ਵ੍ਰਿਤਰ ਦੇ ਵਧ ਸਮੇਂ ਉਹ ਮੈਲ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢਕੇ ਗਏ।
1.24.19
क्षुधा चैव सहस्राक्षं ब्रह्महत्या समाविशत् ।
तमिन्द्रं मलिनं देवा ऋषयश्च तपोधनाः ॥ १.२४.१९ ॥
ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਇੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਮਲਿਨ ਹੋਏ ਉਸ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਤਪੋਧਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
1.24.20
कलशैः स्नापयामासुर्मलं चास्य प्रमोचयन् ।
इह भूम्यां मलं दत्त्वा देवाः कारूषमेव च ॥ १.२४.२० ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ਼ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮੈਲ ਧੋ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਥੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮੈਲ ਅਤੇ ਕਰੂਸ਼ ਦੇ ਕੇ।
1.24.21
शरीरजं महेन्द्रस्य ततो हर्षं प्रपेदिरे ।
निर्मलो निष्करूषश्च शुद्ध इन्द्रो यथाभवत् ॥ १.२४.२१ ॥
ਫਿਰ ਮਹਿੰਦਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਮੈਲ ਕਾਰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਨਿਰਮਲ ਅਤੇ ਕਰੂਸ਼ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇੰਦਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।
1.24.22
ददौ देशस्य सुप्रीतो वरं प्रादातनुत्तमम् ।
इमौ जनपदौ स्फीतौ ख्यातिं लोके गमिष्यतः ॥ १.२४.२२ ॥
ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਜਨਪਦ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪਾਉਣਗੇ।
1.24.23
मलदाश्च करूषाश्च ममाङ्गमलधारिणौ ।
साधु साध्विति तं देवाः पाकशासनमब्रुवन् ॥ १.२४.२३ ॥
"ਮਲਦ ਅਤੇ ਕਰੂਸ਼, ਜੋ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਮੈਲ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਵਾਹ, ਵਾਹ!" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
1.24.24
देशस्य पूजां तां दृष्ट्वा कृतां शक्रेण धीमता ।
एतौ जनपदौ स्फीतौ दीर्घकालमरिंदम ॥ १.२४.२४ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸ਼ਕ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਆਦਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਅਰਿੰਦਮ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਜਨਪਦ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹੇ।
1.24.25
मलदाश्च करूषाश्च मुदिता धनधान्यतः ।
कस्यचित्त्वथ कालस्य यक्षिणी कामरूपिणी ॥ १.२४.२५ ॥
ਮਲਦ ਅਤੇ ਕਰੂਸ਼ ਦੇਸ਼ ਧਨ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਸਨ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਯਕਸ਼ਿਣੀ ਉੱਥੇ ਆਈ।
1.24.26
बलं नागसहस्रस्य धारयन्ती तदा ह्यभूत् ।
ताटका नाम भद्रं ते भार्या सुन्दस्य धीमतः ॥ १.२४.२६ ॥
ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਬਲ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਉਹ ਤਾੜਕਾ ਨਾਮਕ ਸੀ; ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸੁੰਦ ਦੀ ਪਤਨੀ। ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।
1.24.27
मारीचो राक्षसः पुत्रो यस्याः शक्रपराक्रमः ।
वृत्तबाहुर्महाशीर्षो विपुलास्यतनुर्महान् ॥ १.२४.२७ ॥
ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੀਚ ਨਾਮਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਪਰਾਕਰਮੀ। ਗੋਲ ਬਾਹਾਂ, ਵੱਡਾ ਸਿਰ, ਚੌੜਾ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ।
1.24.28
राक्षसो भैरवाकारो नित्यं त्रासयते प्रजाः ।
इमौ जनपदौ नित्यं विनाशयति राघव ॥ १.२४.२८ ॥
ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਲਗਾਤਾਰ ਪਰਜਾ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਘਵ! ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਉਜਾੜਦਾ ਹੈ।
1.24.29
मलदांश्च करूषांश्च ताटका दुष्टचारिणी ।
सेयं पन्थानमावृत्य वसत्यत्यर्धयोजने ॥ १.२४.२९ ॥
ਦੁਸ਼ਟ ਆਚਰਣ ਵਾਲੀ ਤਾੜਕਾ ਮਲਦਾਂ ਅਤੇ ਕਰੂਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਤਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਰਾਹ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਅੱਧੇ ਯੋਜਨ ਦੀ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
1.24.30
अत एव च गन्तव्यं ताटकाया वनं यतः ।
स्वबाहुबलमाश्रित्य जहीमां दुष्टचारिणीम् ॥ १.२४.३० ॥
ਇਸ ਲਈ ਤਾੜਕਾ ਦੇ ਬਣ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ। ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਬਲ ’ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੁਸ਼ਟ ਆਚਰਣ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ।
1.24.31
मन्नियोगादिमं देशं कुरु निष्कण्टकं पुनः ।
नहि कश्चिदिमं देशं शक्तो ह्यागन्तुमीदृशम् ॥ १.२४.३१ ॥
ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਕੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਰਗੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਆਉਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਹੈ।
1.24.32
यक्षिण्या घोरया राम उत्सादितमसह्यया ।
एतत्ते सर्वमाख्यातं यथैतद् दारुणं वनम् ।
यक्ष्या चोत्सादितं सर्वमद्यापि न निवर्तते ॥ १.२४.३२ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਇਸ ਭਿਆਨਕ, ਅਸਹਿ ਯਕਸ਼ਿਣੀ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਯਕਸ਼ੀ ਨੇ ਜੋ ਨਾਸ਼ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਭ ਅੱਜ ਵੀ ਮੁੜਿਆ ਨਹੀਂ।