વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.25
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.25.1
अथ तस्याप्रमेयस्य मुनेर्वचनमुत्तमम्।
श्रुत्वा पुरुषशार्दूलः प्रत्युवाच शुभां गिरम् ॥ १.२५.१ ॥
ત્યારે તે અપ્રમેય મુનિનું ઉત્તમ વચન સાંભળીને પુરુષસિંહ રામે શુભ વાણીમાં ઉત્તર આપ્યો.
1.25.2
अल्पवीर्या यदा यक्षी श्रूयते मुनिपुङ्गव ।
कथं नागसहस्रस्य धारयत्यबला बलम् ॥ १.२५.२ ॥
હે મુનિશ્રેષ્ઠ, યક્ષી અલ્પબળવાળી હોય છે એમ સંભળાય છે; તો આ અબળા હજાર હાથીનું બળ કેવી રીતે ધારણ કરે છે?
1.25.3
इत्युक्तं वचनं श्रुत्वा राघवस्यामितौजसः ।
हर्षयञ्श्लक्ष्णया वाचा सलक्ष्मणमरिन्दमम् ॥ १.२५.३ ॥
અમિત તેજસ્વી રાઘવનું આ વચન સાંભળીને, મધુર વાણીથી લક્ષ્મણ સાથેના શત્રુદમનને હર્ષિત કરતા.
1.25.4
विश्वामित्रोऽब्रवीद् वाक्यं शृणु येन बलोत्कटा ।
वरदानकृतं वीर्यं धारयत्यबला बलम् ॥ १.२५.४ ॥
વિશ્વામિત્ર બોલ્યા: સાંભળ, આ અબળા વરદાનથી મળેલા વીર્યથી પ્રચંડ બળ ધારણ કરે છે.
1.25.5
पूर्वमासीन्महायक्षः सुकेतुर्नाम वीर्यवान् ।
अनपत्यः शुभाचारः स च तेपे महत्तपः ॥ १.२५.५ ॥
પૂર્વે સુકેતુ નામનો પરાક્રમી મહાયક્ષ હતો. તેને સંતાન ન હતું; તે શુભ આચરણવાળો હતો અને તેણે મહાન તપ કર્યું.
1.25.6
पितामहस्तु सुप्रीतस्तस्य यक्षपतेस्तदा ।
कन्यारत्नं ददौ राम ताटकां नाम नामतः ॥ १.२५.६ ॥
ત્યારે પિતામહ (બ્રહ્મા) તે યક્ષપતિ પર અત્યંત પ્રસન્ન થઈને, હે રામ, તાટકા નામનું કન્યારત્ન તેને આપ્યું.
1.25.7
ददौ नागसहस्रस्य बलं चास्याः पितामहः ।
न त्वेव पुत्रं यक्षाय ददौ चासौ महायशाः ॥ १.२५.७ ॥
દાદાએ તેને હજાર હાથીઓનું બળ આપ્યું; પરંતુ તે મહાયશસ્વીએ યક્ષને પુત્ર આપ્યો નહીં.
1.25.8
तां तु बालां विवर्धन्तीं रूपयौवनशालिनीम् ।
जम्भपुत्राय सुन्दाय ददौ भार्यां यशस्विनीम् ॥ १.२५.८ ॥
વધી રહેલી, રૂપ અને યૌવનથી શોભતી તે બાળાને જંભપુત્ર સુંદને પત્ની તરીકે આપી; તે યશસ્વિની હતી.
1.25.9
कस्यचित्त्वथ कालस्य यक्षी पुत्रं व्यजायत ।
मारीचं नाम दुर्धर्षं यः शापाद् राक्षसोऽभवत् ॥ १.२५.९ ॥
થોડા સમય પછી તે યક્ષીને મારીચ નામે દુર્ધર્ષ પુત્ર થયો; તે શાપથી રાક્ષસ બન્યો.
1.25.10
सुन्दे तु निहते राम अगस्त्यमृषिसत्तमम् ।
ताटका सहपुत्रेण प्रधर्षयितुमिच्छति ॥ १.२५.१० ॥
રામ, સુંદ મરાયા પછી તાટકા પોતાના પુત્ર સાથે શ્રેષ્ઠ ઋષિ અગસ્ત્ય પર આક્રમણ કરવા ઇચ્છે છે.
1.25.11
भक्षार्थं जातसंरम्भा गर्जन्ती साभ्यधावत ।
आपतन्तीं तु तां दृष्ट्वा अगस्त्यो भगवानृषिः ॥ १.२५.११ ॥
ભોજન માટે ક્રોધે ભરાયેલી તે ગર્જના કરતી દોડી; તેને આક્રમણ કરતી જોઈને ભગવાન ઋષિ અગસ્ત્ય...
1.25.12
राक्षसत्वं भजस्वेति मारीचं व्याजहार सः ।
अगस्त्यः परमामर्षस्ताटकामपि शप्तवान् ॥ १.२५.१२ ॥
'રાક્ષસત્વ ધારણ કર' એમ તેમણે મારીચને કહ્યું; અત્યંત ક્રોધે તેમણે તાટકાને પણ શાપ આપ્યો.
1.25.13
पुरुषादी महायक्षी विकृता विकृतानना ।
इदं रूपम् विहायाशु दारुणं रूपमस्तु ते ॥ १.२५.१३ ॥
નરમાંસભક્ષી મહાયક્ષી, વિકૃત રૂપ અને વિકૃત મુખવાળી, આ રૂપ છોડીને તરત જ તને ભયંકર રૂપ પ્રાપ્ત થાઓ.
1.25.14
सैषा शापकृतामर्षा ताटका क्रोधमूर्छिता ।
देशमुत्सादयत्येनमगस्त्याचरितं शुभम् ॥ १.२५.१४ ॥
શાપથી ક્રોધિત અને ક્રોધથી મૂર્છિત થયેલી આ તાટકા અગસ્ત્યે સેવેલા આ શુભ પ્રદેશનો નાશ કરી રહી છે.
1.25.15
एनां राघव दुर्वृत्तां यक्षीं परमदारुणाम् ।
गोब्राह्मणहितार्थाय जहि दुष्टपराक्रमाम् ॥ १.२५.१५ ॥
હે રાઘવ! ગાયો અને બ્રાહ્મણોના હિત માટે આ દુરાચારી, અત્યંત ભયંકર અને દુષ્ટ પરાક્રમવાળી યક્ષીનો વધ કર.
1.25.16
नह्येनां शापसंसृष्टां कश्चिदुत्सहते पुमान् ।
निहन्तुं त्रिषु लोकेषु त्वामृते रघुनन्दन ॥ १.२५.१६ ॥
શાપથી બંધાયેલી આને ત્રણેય લોકમાં તારા સિવાય કોઈ પુરુષ મારવાનું સાહસ નહીં કરે, હે રઘુનંદન.
1.25.17
नहि ते स्त्रीवधकृते घृणा कार्या नरोत्तम ।
चातुर्वर्ण्यहितार्थं कर्तव्यं राजसूनुना ॥ १.२५.१७ ॥
હે નરોત્તમ! સ્ત્રીવધને કારણે તારે દયા ન બતાવવી જોઈએ. ચારેય વર્ણના હિત માટે રાજકુમારે આ કરવું જ જોઈએ.
1.25.18
नृशंसमनृशंसं वा प्रजारक्षणकारणात् ।
पातकं वा सदोषं वा कर्तव्यं रक्षता सदा ॥ १.२५.१८ ॥
પ્રજાના રક્ષણને કારણે રક્ષકે હંમેશાં તે કરવું જોઈએ, તે ક્રૂર હોય કે અક્રૂર, પાપ હોય કે દોષયુક્ત.
1.25.19
राज्यभारनियुक्तानामेष धर्मः सनातनः ।
अधर्म्यां जहि काकुत्स्थ धर्मो ह्यस्यां न विद्यते ॥ १.२५.१९ ॥
રાજ્યભાર ધારણ કરનારાઓનો આ જ સનાતન ધર્મ છે. હે કાકુત્સ્થ, આ અધાર્મિક સ્ત્રીનો વધ કર; એનામાં ધર્મ નથી.
1.25.20
श्रूयते हि पुरा शक्रो विरोचनसुतां नृप ।
पृथिवीं हन्तुमिच्छन्तीं मन्थरामभ्यसूदयत् ॥ १.२५.२० ॥
સાંભળવામાં આવે છે કે પૂર્વે ઇન્દ્રે વિરોચનની પુત્રી મંથરાને મારી નાખી હતી, જે પૃથ્વીનો નાશ કરવા ઇચ્છતી હતી.
1.25.21
विष्णुना च पुरा राम भृगुपत्नी पतिव्रता ।
अनिन्द्रं लोकमिच्छन्ती काव्यमाता निषूदिता ॥ १.२५.२१ ॥
હે રામ, પૂર્વે વિષ્ણુએ ભૃગુની પતિવ્રતા પત્નીને મારી નાખી; ઇન્દ્ર વિનાનું જગત ઇચ્છનારી તે કાવ્યની (ઉશનસની) માતા હતી.
1.25.22
एतैश्चान्यैश्च बहुभी राजपुत्रैर्महात्मभिः ।
अधर्मसहिता नार्यो हताः पुरुषसत्तमैः ।
तस्मादेनां घृणां त्यक्त्वा जहि मच्छासनान्नृप ॥ १.२५.२२ ॥
આ અને બીજા ઘણા મહાત્મા રાજકુમારો—પુરુષોત્તમો—એ અધર્મ સહિત ઘણી સ્ત્રીઓનો વધ કર્યો છે. તેથી આના પર દયા છોડીને મારી આજ્ઞાથી તેનો વધ કર, હે નૃપ.