વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.26.1
मुनेर्वचनमक्लीबं श्रुत्वा नरवरात्मजः ।
राघवः प्राञ्जलिर्भूत्वा प्रत्युवाच दृढव्रतः ॥ १.२६.१ ॥
મુનિનું એ અડગ વચન સાંભળીને, નરશ્રેષ્ઠના પુત્ર, દૃઢવ્રત રાઘવે હાથ જોડીને ઉત્તર આપ્યો.
1.26.2
पितुर्वचननिर्देशात् पितुर्वचनगौरवात् ।
वचनं कौशिकस्येति कर्तव्यमविशङ्कया ॥ १.२६.२ ॥
પિતાના વચનના આદેશથી અને પિતાના વચનના ગૌરવથી, કૌશિકનું આ વચન શંકા વિના કરવું જોઈએ.
1.26.4
अनुशिष्टोऽस्म्ययोध्यायां गुरुमध्ये महात्मना ।
पित्रा दशरथेनाहं नावज्ञेयं हि तद्वचः ॥१-२६-१३
सोऽहं पितुर्वचः श्रुत्वा शासनाद् ब्रह्मवादिनः ।
करिष्यामि न संदेहस्ताटकावधमुत्तमम् ॥ १.२६.४ ॥
અયોધ્યામાં વડીલોની વચ્ચે મહાત્મા પિતા દશરથે મને ઉપદેશ આપ્યો છે; તેમના વચનની અવગણના ન કરવી. તેથી પિતાનું વચન અને બ્રહ્મવાદી મુનિની આજ્ઞા સાંભળીને, નિઃસંદેહ હું ઉત્તમ તાટકાવધ કરીશ.
1.26.5
गोब्राह्मणहितार्थाय देशस्य च हिताय च ।
तव चैवाप्रमेयस्य वचनं कर्तुमुद्यतः ॥ १.२६.५ ॥
ગાયો અને બ્રાહ્મણોના હિતાર્થે, દેશના કલ્યાણ માટે, અને આપ અપ્રમેયના વચનનું પાલન કરવા હું તત્પર છું.
1.26.6
एवमुक्त्वा धनुर्मध्ये बद्ध्वा मुष्टिमरिन्दमः ।
ज्याघोषमकरोत् तीव्रं दिशः शब्देन नादयन् ॥ १.२६.६ ॥
આમ કહીને શત્રુદમન રામે ધનુષ્યના મધ્યભાગમાં મુઠ્ઠી બાંધી અને તીવ્ર જ્યાઘોષ કર્યો; તે અવાજથી દિશાઓ ગુંજી ઊઠી.
1.26.7
तेन शब्देन वित्रस्तास्ताटकावनवासिनः ।
ताटका च सुसंक्रुद्धा तेन शब्देन मोहिता ॥ १.२६.७ ॥
તે અવાજથી તાટકાવનના રહેવાસીઓ ભયભીત થયા; અત્યંત ક્રોધિત તાટકા પણ એ અવાજથી મૂંઝાઈ ગઈ.
1.26.8
तं शब्दमभिनिध्याय राक्षसी क्रोधमूर्छिता ।
श्रुत्वा चाभ्यद्रवत् क्रुद्धा यत्र शब्दो विनिःसृतः ॥ १.२६.८ ॥
તે અવાજને ધ્યાનથી સાંભળીને ક્રોધથી મૂર્છિત થયેલી રાક્ષસી ક્રોધે ભરાઈને જ્યાંથી અવાજ આવ્યો હતો ત્યાં દોડી.
1.26.9
तां दृष्ट्वा राघवः क्रुद्धां विकृतां विकृताननाम् ।
प्रमाणेनातिवृद्धां च लक्ष्मणं सोऽभ्यभाषत ॥ १.२६.९ ॥
ક્રોધિત, વિકૃત મુખવાળી અને આકારમાં અતિ વિશાળ તે રાક્ષસીને જોઈને રાઘવે લક્ષ્મણને આમ કહ્યું.
1.26.10
पश्य लक्ष्मण यक्षिण्या भैरवं दारुणं वपुः ।
भिद्येरन् दर्शनादस्या भीरूणां हृदयानि च ॥ १.२६.१० ॥
લક્ષ્મણ, આ યક્ષિણીનું ભયંકર અને ભીષણ રૂપ જો. આના દર્શનથી ડરપોકોના હૃદય ફાટી જશે.
1.26.11
एतां पश्य दुराधर्षां मायाबलसमन्विताम् ।
विनिवृत्तां करोम्यद्य हृतकर्णाग्रनासिकाम् ॥ १.२६.११ ॥
આને જો, આ દુર્ધર્ષ અને માયાબળથી યુક્ત છે. આજે જ હું આના કાન અને નાકના છેડા કાપીને તેને પાછી મોકલીશ.
1.26.12
न ह्येनामुत्सहे हन्तुं स्त्रीस्वभावेन रक्षिताम् ।
वीर्यं चास्या गतिं चैव हन्यामिति हि मे मतिः ॥ १.२६.१२ ॥
આને મારવાની મારી ઇચ્છા નથી, કારણ કે તે સ્ત્રી-સ્વભાવથી સુરક્ષિત છે. પરંતુ તેનું બળ અને તેની ગતિ હું નષ્ટ કરીશ, એવો મારો નિશ્ચય છે.
1.26.13
एवं ब्रुवाणे रामे तु ताटका क्रोधमूर्छिता ।
उद्यम्य बाहू गर्जन्ती राममेवाभ्यधावत ॥ १.२६.१३ ॥
રામ આમ કહેતા હતા ત્યારે જ ક્રોધથી મૂર્છિત તાટકા બાહુઓ ઊંચા કરીને ગર્જના કરતી રામ તરફ જ દોડી.
1.26.14
विश्वामित्रस्तु ब्रह्मर्षिर्हुंकारेणाभिभर्त्स्य ताम् ।
स्वस्ति राघवयोरस्तु जयं चैवाभ्यभाषत ॥ १.२६.१४ ॥
બ્રહ્મર્ષિ વિશ્વામિત્રે હુંકારથી તેને ધમકાવીને કહ્યું, 'રાઘવોનું કલ્યાણ થાઓ, જય થાઓ.'
1.26.15
उद्धुन्वाना रजो घोरं ताटका राघवावुभौ ।
रजोमेघेन महता मुहूर्तं सा व्यमोहयत् ॥ १.२६.१५ ॥
ભયંકર ધૂળ ઉડાડીને તાટકાએ બંને રાઘવોને મહાન ધૂળના મેઘથી ક્ષણભર મોહિત કર્યા.
1.26.16
ततो मायां समास्थाय शिलावर्षेण राघवौ ।
अवाकिरत् सुमहता ततश्चुक्रोध राघवः ॥ १.२६.१६ ॥
પછી માયાનો આશ્રય લઈ તેણે બંને રાઘવો પર મોટી શિલાવર્ષા કરી; ત્યારે રાઘવ (રામ) ક્રોધે ભરાયા.
1.26.17
शिलावर्षं महत् तस्याः शरवर्षेण राघवः ।
प्रतिवार्योपधावन्त्याः करौ चिच्छेद पत्रिभिः ॥ १.२६.१७ ॥
તેની મહાન શિલાવર્ષાને રાઘવ (રામ)એ શરવર્ષાથી અટકાવી, અને દોડી આવતી તેના બંને હાથ બાણોથી છેદી નાખ્યા.
1.26.18
ततश्च्छिन्नभुजां श्रान्तामभ्याशे परिगर्जतीम् ।
सौमित्रिरकरोत् क्रोधाद्धृतकर्णाग्रनासिकाम् ॥ १.२६.१८ ॥
પછી ભુજાઓ કપાયેલી, થાકેલી અને નજીકમાં ગર્જતી તેને સૌમિત્રી (લક્ષ્મણ)એ ક્રોધથી કાન અને નાકનો અગ્રભાગ કાપેલી બનાવી.
1.26.19
कामरूपधरा सा तु कृत्वा रूपाण्यनेकशः ।
अन्तर्धानं गता यक्षी मोहयन्ती स्वमायया ॥ १.२६.१९ ॥
ઇચ્છારૂપ ધારણ કરનારી તે યક્ષિણી અનેક રૂપો રચીને, પોતાની માયાથી મોહ પમાડતી અંતર્ધાન થઈ ગઈ.
1.26.20
अश्मवर्षं विमुञ्चन्ती भैरवं विचचार सा ॥
ततस्तावश्मवर्षेण कीर्यमाणौ समन्ततः ॥ १.२६.२० ॥
તે ભયંકર રીતે પથ્થરોનો વરસાદ વરસાવતી ફરવા લાગી. ત્યારે પથ્થરોના વરસાદથી ચારેય બાજુએ ઘેરાયેલા તે બંને.
1.26.21
दृष्ट्वा गाधिसुतः श्रीमानिदं वचनमब्रवीत् ।
अलं ते घृणया राम पापैषा दुष्टचारिणी ॥ १.२६.२१ ॥
ગાધિના પુત્ર શ્રીમાને આ જોઈને આ વચન કહ્યું: હે રામ, તારી કરુણા બસ છે; આ પાપી અને દુષ્ટ આચરણવાળી છે.
1.26.22
यज्ञविघ्नकरी यक्षी पुरा वर्धेत मायया ।
वध्यतां तावदेवैषा पुरा संध्या प्रवर्तते ॥ १.२६.२२ ॥
યજ્ઞમાં વિઘ્ન નાખનારી આ યક્ષી માયાથી વધી જશે; એને હમણાં જ મારી નાખ, સંધ્યાકાળ શરૂ થઈ રહ્યો છે.
1.26.23
रक्षांसि संध्याकाले तु दुर्धर्षाणि भवन्ति हि ।
इत्युक्तः स तु तां यक्षीमश्मवृष्ट्याभिवर्षणीम् ॥ १.२६.२३ ॥
સંધ્યાકાળે રાક્ષસો ખરેખર દુર્ધર્ષ બને છે. આમ કહેવાયેલા તેણે પથ્થરોની વર્ષા કરતી તે યક્ષી તરફ.
1.26.24
दर्शयञ्शब्दवेधित्वं तां रुरोध स सायकैः ।
सा रुद्धा बाणजालेन मायाबलसमन्विता ॥ १.२६.२४ ॥
શબ્દવેધી કૌશલ્ય બતાવતા તેણે બાણો વડે તેને રોકી. બાણોની જાળથી રોકાયેલી તે, માયાબળથી યુક્ત હોવા છતાં.
1.26.25
अभिदुद्राव काकुत्स्थं लक्ष्मणं च विनेषुदी ।
तामापतन्तीं वेगेन विक्रान्तामशनीमिव ॥ १.२६.२५ ॥
તે કાકુત્સ્થ રામ અને લક્ષ્મણ તરફ દોડી, તેમના પર પ્રહાર કરતી. વેગથી આવતી તે પરાક્રમીને, વીજળી જેવી.
1.26.26
शरेणोरसि विव्याध सा पपात ममार च ।
तां हतां भीमसंकाशां दृष्ट्वा सुरपतिस्तदा ॥ १.२६.२६ ॥
રામે બાણથી તેની છાતી વીંધી; તે પડીને મૃત્યુ પામી. ભયંકર દેખાતી તેને હણાયેલી જોઈને ત્યારે દેવોનો સ્વામી...
1.26.27
साधु साध्विति काकुत्स्थं सुराश्चाप्यभिपूजयन् ।
उवाच परमप्रीतः सहस्राक्षः पुरन्दरः ॥ १.२६.२७ ॥
"સાધુ! સાધુ!" કહીને દેવોએ પણ કાકુત્સ્થ (રામ)ને પૂજ્યા. અત્યંત પ્રસન્ન થયેલા સહસ્રાક્ષ, પુરંદર (ઇન્દ્ર) બોલ્યા...
1.26.28
सुराश्च सर्वे संहृष्टा विश्वामित्रमथाब्रुवन् ।
मुने कौशिक भद्रं ते सेन्द्राः सर्वे मरुद्गणाः ॥ १.२६.२८ ॥
ત્યારે સર્વ દેવો અત્યંત હર્ષિત થઈ વિશ્વામિત્રને બોલ્યા: "હે મુનિ કૌશિક, તમારું કલ્યાણ થાઓ! ઇન્દ્ર સહિત સર્વ મરુદ્ગણો...
1.26.29
तोषिताः कर्मणानेन स्नेहं दर्शय राघवे ।
प्रजापतेः कृशाश्वस्य पुत्रान् सत्यपराक्रमान् ॥ १.२६.२९ ॥
"આ કર્મથી અમે સંતુષ્ટ થયા છીએ. રાઘવ પ્રત્યે તમારો સ્નેહ દર્શાવો; પ્રજાપતિ કુશાશ્વના સત્યપરાક્રમી પુત્રોને...
1.26.30
तपोबलभृतो ब्रह्मन् राघवाय निवेदय ।
पात्रभूतश्च ते ब्रह्मंस्तवानुगमने रतः ॥ १.२६.३० ॥
"હે બ્રહ્મન્, તપોબળ ધરાવતા આમને રાઘવને અર્પણ કરો. બ્રહ્મન્, તે તમારો યોગ્ય પાત્ર છે; તમારા અનુગમનમાં તે રત છે...
1.26.31
कर्तव्यं सुमहत् कर्म सुराणां राजसूनुना ।
एवमुक्त्वा सुराः सर्वे जग्मुर्हृष्टा विहायसम् ॥ १.२६.३१ ॥
"દેવોનું અત્યંત મહાન કાર્ય રાજપુત્રે કરવાનું છે." એમ કહીને સર્વ દેવો હર્ષથી આકાશમાં ચાલ્યા ગયા.
1.26.32
विश्वामित्रं पूजयन्तस्ततः संध्या प्रवर्तते ।
ततो मुनिवरः प्रीतस्ताटकावधतोषितः ॥ १.२६.३२ ॥
વિશ્વામિત્રનું સન્માન કરતાં ત્યારે સંધ્યા પ્રવર્તી. ત્યારે મુનિશ્રેષ્ઠ તાટકાના વધથી સંતુષ્ટ થઈ પ્રસન્ન થયા.
1.26.33
मूर्ध्नि राममुपाघ्राय इदं वचनमब्रवीत् ।
इहाद्य रजनीं राम वसाम शुभदर्शन ॥ १.२६.३३ ॥
રામનું મસ્તક સૂંઘીને તેમણે આ વચન કહ્યું: 'હે રામ, શુભદર્શન, આજે રાત્રિ આપણે અહીં રહીએ.'
1.26.34
श्वः प्रभाते गमिष्यामस्तदाश्रमपदं मम ।
विश्वामित्रवचः श्रुत्वा हृष्टो दशरथात्मजः ॥ १.२६.३४ ॥
'કાલે પ્રભાતે આપણે મારા તે આશ્રમ-સ્થાને જઈશું.' વિશ્વામિત્રના વચન સાંભળીને દશરથપુત્ર પ્રસન્ન થયા.
1.26.35
उवास रजनीं तत्र ताटकाया वने सुखम् ।
मुक्तशापं वनं तच्च तस्मिन्नेव तदाहनि ।
रमणीयं विबभ्राज यथा चैत्ररथं वनम् ॥ १.२६.३५ ॥
ત્યાં તાટકાના વનમાં તેમણે સુખપૂર્વક રાત વિતાવી. એ જ દિવસે તે વન શાપમુક્ત થઈને ચૈત્રરથ વનની જેમ રમણીય બનીને ચમક્યું.
1.26.36
निहत्य तां यक्षसुतां स रामः
प्रशस्यमानः सुरसिद्धसङ्घैः ।
उवास तस्मिन् मुनिना सहैव
प्रभातवेलां प्रतिबोध्यमानः ॥ १.२६.३६ ॥
તે યક્ષ-કન્યાને હણીને રામ દેવો અને સિદ્ધોના સમૂહો દ્વારા પ્રશંસાતા મુનિ સાથે ત્યાં જ રહ્યા; પ્રભાતની વેળાએ તેમને જગાડવામાં આવ્યા.