ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 1.29
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.29.1
अथ तस्याप्रमेयस्य वचनं परिपृच्छतः ।
विश्वामित्रो महातेजा व्याख्यातुमुपचक्रमे ॥ १.२९.१ ॥
ତେବେ ସେହି ଅପ୍ରମେୟଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି ମହାତେଜସ୍ବୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
1.29.2
इह राम महाबाहो विष्णुर्देवनमस्कृतः ।
वर्षाणि सुबहूनीह तथा युगशतानि च ॥ १.२९.२ ॥
ହେ ରାମ, ମହାବାହୁ! ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନମସ୍କୃତ ବିଷ୍ଣୁ ଏଠାରେ ବହୁ ବର୍ଷ ଓ ଶହ ଶହ ଯୁଗ ରହିଥିଲେ।
1.29.3
तपश्चरणयोगार्थमुवास सुमहातपाः ।
एष पूर्वाश्रमो राम वामनस्य महात्मनः ॥ १.२९.३ ॥
ତପ ଓ ଯୋଗ ପାଇଁ ସେ ମହାତପସ୍ୱୀ ଏଠାରେ ରହିଥିଲେ। ହେ ରାମ, ଏହା ମହାତ୍ମା ବାମନଙ୍କର ପୂର୍ବ ଆଶ୍ରମ।
1.29.4
सिद्धाश्रम इति ख्यातः सिद्धो ह्यत्र महातपाः ।
एतस्मिन्नेव काले तु राजा वैरोचनिर्बलिः ॥ १.२९.४ ॥
ଏହା ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ; ଏଠାରେ ସିଦ୍ଧ ମହାତପସ୍ୱୀ ରହିଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ବିରୋଚନଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାଜା ବଳି ଥିଲେ।
1.29.5
निर्जित्य दैवतगणान् सेन्द्रान् सहमरुद्गणान् ।
कारयामास तद्राज्यं त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ॥ १.२९.५ ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବଗଣ ଓ ମରୁଦ୍ଗଣଙ୍କୁ ଜିତି, ତିନି ଲୋକରେ ବିଖ୍ୟାତ ହୋଇ ସେ ସେହି ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କଲେ।
1.29.6
यज्ञं चकार सुमहानसुरेन्द्रो महाबलः ।
बलेस्तु यजमानस्य देवाः साग्निपुरोगमाः ।
समागम्य स्वयं चैव विष्णुमूचुरिहाश्रमे ॥ १.२९.६ ॥
ମହାବଳୀ ଅସୁରେନ୍ଦ୍ର ମହାଯଜ୍ଞ କଲେ। ଯଜମାନ ବଳିଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ଅଗ୍ନି ପୁରୋଭାଗରେ ଥିବା ଦେବତାମାନେ ନିଜେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଏଠାରେ ଆଶ୍ରମରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.29.7
बलिर्वैरोचनिर्विष्णो यजते यज्ञमुत्तमम् ।
असमाप्तव्रते तस्मिन् स्वकार्यमभिपद्यताम् ॥ १.२९.७ ॥
ହେ ବିଷ୍ଣୋ, ବିରୋଚନଙ୍କ ପୁତ୍ର ବଳି ଉତ୍ତମ ଯଜ୍ଞ କରୁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ବ୍ରତ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମାପ୍ତ ହୋଇନାହିଁ; ତେଣୁ (ଏହି ସମୟରେ) ଆମର କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହେଉ।
1.29.8
ये चैनमभिवर्तन्ते याचितार इतस्ततः ।
यच्च यत्र यथावच्च सर्वं तेभ्यः प्रयच्छति ॥ १.२९.८ ॥
ଏଠାରୁ ସେଠାରୁ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସୁଥିବା ଯାଚକମାନଙ୍କୁ, ଯାହା ଯେଉଁଠି ଓ ଯେପରି ଦରକାର ସବୁ ସେ ଯଥାବିଧି ଦିଅନ୍ତି।
1.29.9
स त्वं सुरहितार्थाय मायायोगमुपाश्रितः ।
वामनत्वं गतो विष्णो कुरु कल्याणमुत्तमम् ॥ १.२९.९ ॥
ହେ ବିଷ୍ଣୋ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ଆପଣ ମାୟାଯୋଗ ଆଶ୍ରୟ କରି ବାମନ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ପରମ କଲ୍ୟାଣ କରନ୍ତୁ।
1.29.10
एतस्मिन्नन्तरे राम कश्यपोग्निसमप्रभः ।
अदित्या सहितो राम दीप्यमान इवौजसा ॥ १.२९.१० ॥
ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ରାମ, ଅଗ୍ନିସମ ତେଜସ୍ୱୀ କଶ୍ୟପ, ଅଦିତି ସହ, ନିଜ ଓଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ (ସେଠାକୁ ଆସିଲେ)।
1.29.11
देवीसहायो भगवान् दिव्यं वर्षसहस्रकम् ।
व्रतं समाप्य वरदं तुष्टाव मधुसूदनम् ॥ १.२९.११ ॥
ଦେବୀ (ଅଦିତି) ସହାୟତାରେ ଥିବା ଭଗବାନ (କଶ୍ୟପ) ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷର ବ୍ରତ ସମାପ୍ତ କରି, ବରଦାତା ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
1.29.12
तपोमयं तपोराशिं तपोमूर्तिं तपात्मकम् ।
तपसा त्वां सुतप्तेन पश्यामि पुरुषोत्तमम् ॥ १.२९.१२ ॥
ତପୋମୟ, ତପସ୍ୟାର ରାଶି, ତପୋମୂର୍ତ୍ତି, ତପଃସ୍ୱରୂପ — ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ସୁତପ୍ତ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି।
1.29.13
शरीरे तव पश्यामि जगत् सर्वमिदं प्रभो ।
त्वमनादिरनिर्देश्यस्त्वामहं शरणं गतः ॥ १.२९.१३ ॥
ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମ ଶରୀରରେ ମୁଁ ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ ଦେଖୁଛି। ତୁମେ ଆଦିହୀନ ଓ ଅନିର୍ବଚନୀୟ; ମୁଁ ତୁମ ଶରଣ ଆସିଛି।
1.29.14
तमुवाच हरिः प्रीतः कश्यपं गतकल्मषम् ।
वरं वरय भद्रं ते वरार्होऽसि मतो मम ॥ १.२९.१४ ॥
ତେବେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ହରି ପାପରହିତ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ କହିଲେ — 'ବର ମାଗ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ତୁମେ ବରର ଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ମୋର ମତ।'
1.29.15
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य मारीचः कश्यपोऽब्रवीत् ।
अदित्या देवतानां च मम चैवानुयाचितम् ॥ १.२९.१५ ॥
ତାଙ୍କ ବାଣୀ ଶୁଣି ମରୀଚିପୁତ୍ର କଶ୍ୟପ କହିଲେ — 'ଅଦିତି, ଦେବତା ଓ ମୋ ପାଇଁ ଏହା ଯାଚିତ ହୋଇଛି।'
1.29.16
वरं वरद सुप्रीतो दातुमर्हसि सुव्रत ।
पुत्रत्वं गच्छ भगवन्नदित्या मम चानघ ॥ १.२९.१६ ॥
ହେ ବରଦାତା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ବର ଦିଅନ୍ତୁ, ହେ ସୁବ୍ରତ। ହେ ଭଗବାନ, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ଅଦିତି ଓ ମୋ ପୁତ୍ର ହୋଇ ଆସନ୍ତୁ।
1.29.17
भ्राता भव यवीयांस्त्वं शक्रस्यासुरसूदन ।
शोकार्तानां तु देवानां साहाय्यं कर्तुमर्हसि ॥ १.२९.१७ ॥
ହେ ଅସୁରସୂଦନ, ତୁମେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କର କନିଷ୍ଠ ଭାଇ ହୁଅ; ଶୋକପୀଡିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
1.29.18
अयं सिद्धाश्रमो नाम प्रसादात् ते भविष्यति ।
सिद्धे कर्मणि देवेश उत्तिष्ठ भगवन्नितः ॥ १.२९.१८ ॥
ଏହି ଆଶ୍ରମ ତୁମ କୃପାରୁ 'ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମ' ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ହେବ। ହେ ଦେବେଶ, କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ହେ ଭଗବାନ, ଏଠାରୁ ଉଠି ଯାଅ।
1.29.19
अथ विष्णुर्महातेजा अदित्यां समजायत ।
वामनं रूपमास्थाय वैरोचनिमुपागमत् ॥ १.२९.१९ ॥
ଏବେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ବିଷ୍ଣୁ ଅଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ବାମନ ରୂପ ଧରି ସେ ବୈରୋଚନି (ବଳି)ଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
1.29.20
त्रीन् पदानथ भिक्षित्वा प्रतिगृह्य च मेदिनीम् ।
आक्रम्य लोकाँल्लोकार्थी सर्वलोकहिते रतः ॥ १.२९.२० ॥
ଏବେ ତିନି ପାଦ ଭୂମି ଭିକ୍ଷା କରି ଓ ପାଇ, ଲୋକକଲ୍ୟାଣ ଇଚ୍ଛାକରି, ସର୍ବଲୋକହିତରେ ରତ ହୋଇ ସେ ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
1.29.21
महेन्द्राय पुनः प्रादान्नियम्य बलिमोजसा ।
त्रैलोक्यं स महातेजाश्चक्रे शक्रवशं पुनः ॥ १.२९.२१ ॥
ମହାତେଜସ୍ବୀ ସେ ବଳିଙ୍କୁ ନିଜ ବଳରେ ସଂଯତ କରି ପୁଣି ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଲେ; ତ୍ରିଲୋକକୁ ପୁଣି ଶକ୍ରଙ୍କ ଅଧୀନରେ ରଖିଲେ।
1.29.22
तेनैव पूर्वमाक्रान्त आश्रमः श्रमनाशनः ।
मयापि भक्त्या तस्यैव वामनस्योपभुज्यते ॥ १.२९.२२ ॥
ପୂର୍ବରୁ ସେ ଏହି ଶ୍ରମନାଶକ ଆଶ୍ରମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ; ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ସେଇ ବାମନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଉପଭୋଗ କରୁଛି।
1.29.23
एनमाश्रममायान्ति राक्षसा विघ्नकारिणः ।
अत्र ते पुरुषव्याघ्र हन्तव्या दुष्टचारिणः ॥ १.२९.२३ ॥
ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ବିଘ୍ନ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଆସନ୍ତି; ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ଏଠାରେ ତୁମେ ସେହି ଦୁଷ୍ଟାଚାରୀ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବ।
1.29.24
अद्य गच्छामहे राम सिद्धाश्रममनुत्तमम् ।
तदाश्रमपदं तात तवाप्येतद् यथा मम ॥ १.२९.२४ ॥
ହେ ରାମ, ଆଜି ଆମେ ଅନୁତ୍ତମ ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମକୁ ଯିବା। ହେ ବତ୍ସ, ସେ ଆଶ୍ରମ-ସ୍ଥାନ ଯେପରି ମୋର, ସେପରି ତୁମରି।
1.29.25
इत्युक्त्वा परमप्रीतो गृह्य रामं सलक्ष्मणम् ।
प्रविशन्नाश्रमपदं व्यरोचत महामुनिः ।
शशीव गतनीहारः पुनर्वसुसमन्वितः ॥ १.२९.२५ ॥
ଏହା କହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇ ଆଶ୍ରମ ପରିସରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ମହାମୁନି, କୁହୁଡ଼ି ଦୂର ହେବା ପରେ ପୁନର୍ବସୁ ସହିତ ଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଶୋଭିତ ହେଲେ।
1.29.26
तं दृष्ट्वा मुनयः सर्वे सिद्धाश्रमनिवासिनः ।
उत्पत्योत्पत्य सहसा विश्वामित्रमपूजयन् ॥ १.२९.२६ ॥
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମବାସୀ ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ହଠାତ୍ ବାରମ୍ବାର ଉଠି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଖାଇଲେ।
1.29.27
यथार्हं चक्रिरे पूजां विश्वामित्राय धीमते ।
तथैव राजपुत्राभ्यामकुर्वन्नतिथिक्रियाम् ॥ १.२९.२७ ॥
ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ପୂଜା କଲେ; ସେହିପରି ଦୁଇ ରାଜକୁମାରଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଅତିଥି-ସତ୍କାର କଲେ।
1.29.28
मुहूर्तमथ विश्रान्तौ राजपुत्रावरिंदमौ ।
प्राञ्जली मुनिशार्दूलमूचतू रघुनन्दनौ ॥ १.२९.२८ ॥
କ୍ଷଣେ ବିଶ୍ରାମ ପରେ ଶତ୍ରୁଦମନକାରୀ, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ସେହି ଦୁଇ ରାଜକୁମାର କରଯୋଡ଼ି ମୁନିଶାର୍ଦୁଳଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.29.29
अद्यैव दीक्षां प्रविश भद्रं ते मुनिपुङ्गव ।
सिद्धाश्रमोऽयं सिद्धः स्यात् सत्यमस्तु वचस्तव ॥ १.२९.२९ ॥
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଆପଣଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ଏବେ ହିଁ ଦୀକ୍ଷାରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ। ଏହି ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମ ସିଦ୍ଧ ହେଉ; ଆପଣଙ୍କ ବାଣୀ ସତ୍ୟ ହେଉ।
1.29.30
एवमुक्तो महातेजा विश्वामित्रो महानृषिः ।
प्रविवेश तदा दीक्षां नियतो नियतेन्द्रियः ॥ १.२९.३० ॥
ଏପରି କୁହାଯିବା ପରେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ମହର୍ଷି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ନିୟମରେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମ କରି ସେତେବେଳେ ଦୀକ୍ଷାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
1.29.31
कुमारावपि तां रात्रिमुषित्वा सुसमाहितौ ।
प्रभातकाले चोत्थाय पूर्वां संध्यामुपास्य च ॥ १.२९.३१ ॥
ସେହି ରାତ୍ରି ସେଠାରେ ବିତାଇ ଦୁଇ ରାଜକୁମାର ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି ପୂର୍ବ ସନ୍ଧ୍ୟା ଉପାସନା କଲେ।
1.29.32
प्रशुची परमं जाप्यं समाप्य नियमेन च ।
हुताग्निहोत्रमासीनं विश्वामित्रमवन्दताम् ॥ १.२९.३२ ॥
ଶୁଚି ହୋଇ, ନିୟମରେ ପରମ ଜପ ସମାପ୍ତ କରି, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଆହୁତି ଦେଇ ବସିଥିବା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଦୁହେଁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।