વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.30.1
अथ तौ देशकालज्ञौ राजपुत्रावरिंदमौ ।
देशे काले च वाक्यज्ञावब्रूतां कौशिकं वचः ॥ १.३०.१ ॥
ત્યારે દેશ અને કાળને જાણનારા, વાણીમાં નિપુણ, શત્રુઓનું દમન કરનારા તે બંને રાજકુમારોએ યોગ્ય સ્થળે અને યોગ્ય સમયે કૌશિકને આ વચન કહ્યું.
1.30.2
भगवञ्छ्रोतुमिच्छावो यस्मिन् काले निशाचरौ ।
संरक्षणीयौ तौ ब्रूहि नातिवर्तेत तत्क्षणम् ॥ १.३०.२ ॥
ભગવન્! તે બે નિશાચરો (રાક્ષસો) સામે કયા સમયે અમારે રક્ષણ કરવું જોઈએ તે સાંભળવા અમે ઇચ્છીએ છીએ. તે ક્ષણ ચૂકી ન જવાય તેમ કહો.
1.30.3
एवं ब्रुवाणौ काकुत्स्थौ त्वरमाणौ युयुत्सया ।
सर्वे ते मुनयः प्रीताः प्रशशंसुर्नृपात्मजौ ॥ १.३०.३ ॥
આ રીતે બોલતા, યુદ્ધની ઇચ્છાથી ઉતાવળ કરતા તે બંને કાકુત્સ્થોની બધા મુનિઓએ પ્રસન્ન થઈને પ્રશંસા કરી.
1.30.4
अद्यप्रभृति षड्रात्रं रक्षतां राघवौ युवाम् ।
दीक्षां गतो ह्येष मुनिर्मौनित्वं च गमिष्यति ॥ १.३०.४ ॥
આજથી છ રાત્રિ સુધી તમે બંને રક્ષણ કરો, હે રાઘવો. કારણ કે આ મુનિ દીક્ષામાં પ્રવેશીને મૌન ધારણ કરશે.
1.30.5
तौ तु तद्वचनं श्रुत्वा राजपुत्रौ यशस्विनौ ।
अनिद्रं षडहोरात्रं तपोवनमरक्षताम् ॥ १.३०.५ ॥
તે વચન સાંભળીને તે બંને યશસ્વી રાજકુમારોએ છ દિવસ-રાત ઊંઘ્યા વિના તપોવનનું રક્ષણ કર્યું.
1.30.6
उपासांचक्रतुर्वीरौ यत्तौ परमधन्विनौ ।
ररक्षतुर्मुनिवरं विश्वामित्रमरिंदमौ ॥ १.३०.६ ॥
તે બંને વીરો, સાવધાન રહીને, પરમ ધનુર્ધર હોઈને, મુનિશ્રેષ્ઠ વિશ્વામિત્રની સેવા કરીને તેમનું રક્ષણ કરતા રહ્યા; શત્રુઓનું દમન કરનારા તે બંને.
1.30.7
अथ काले गते तस्मिन् षष्ठेऽहनि तदागते ।
सौमित्रिमब्रवीद् रामो यत्तो भव समाहितः ॥ १.३०.७ ॥
સમય વીત્યો અને છઠ્ઠો દિવસ આવ્યો ત્યારે રામે સૌમિત્રિને કહ્યું, "તૈયાર અને એકાગ્ર થા."
1.30.8
रामस्यैवं ब्रुवाणस्य त्वरितस्य युयुत्सया ।
प्रजज्वाल ततो वेदिः सोपाध्यायपुरोहिता ॥ १.३०.८ ॥
રામ આમ કહેતા હતા ત્યારે, યુદ્ધની ઇચ્છાથી ઉતાવળા થઈને, ત્યારે ઉપાધ્યાય અને પુરોહિતો સાથે વેદી પ્રજ્વલિત થઈ.
1.30.9
सदर्भचमसस्रुक्का स समित्कुसुमोच्चया ।
विश्वामित्रेण सहिता वेदिर्जज्वाल सर्त्विजा ॥ १.३०.९ ॥
દર્ભ, ચમસ, સ્રુક્, સમિધ અને ફૂલોના ઢગલા સાથે, વિશ્વામિત્ર અને ઋત્વિજો સાથે વેદી પ્રજ્વલિત થઈ.
1.30.10
मन्त्रवच्च यथान्यायं यज्ञोऽसौ सम्प्रवर्तते ।
आकाशे च महाञ्छ्ब्दः प्रादुरासीद् भयानकः ॥ १.३०.१० ॥
મંત્રો સાથે વિધિ પ્રમાણે એ યજ્ઞ ચાલ્યો; અને આકાશમાં એક મહાન ભયાનક અવાજ ઉત્પન્ન થયો.
1.30.11
आवार्य गगनं मेघो यथा प्रावृषि दृश्यते ।
तथा मायां विकुर्वाणौ राक्षसावभ्यधावताम् ॥ १.३०.११ ॥
વરસાદની ઋતુમાં વાદળ આકાશને ઢાંકી દે તેમ, માયા રચતા બે રાક્ષસો ધસી આવ્યા.
1.30.12
मारीचश्च सुबाहुश्च तयोरनुचरास्तथा ।
आगम्य भीमसंकाशा रुधिरौघानवासृजन् ॥ १.३०.१२ ॥
મારીચ અને સુબાહુ, તેમના અનુચરો પણ ભયાનક રૂપે આવીને લોહીના ધોધ વરસાવવા લાગ્યા.
1.30.13
ताम् तेन रुधिरौघेण वेदीं वीक्ष्य समुक्षिताम् ।
सहसाभिद्रुतो रामस्तानपश्यत् ततो दिवि ॥ १.३०.१३ ॥
તે લોહીના પ્રવાહથી વેદી ભીંજાયેલી જોઈ રામ સહસા દોડ્યા; પછી આકાશમાં તેમને જોયા.
1.30.14
तावापतन्तौ सहसा दृष्ट्वा राजीवलोचनः ।
लक्ष्मणं त्वभिसम्प्रेक्ष्य रामो वचनमब्रवीत् ॥ १.३०.१४ ॥
તે બંનેને અચાનક ધસી આવતા જોઈ કમળનયન રામે લક્ષ્મણ તરફ જોઈ આ વચન કહ્યું.
1.30.15
पश्य लक्ष्मण दुर्वृत्तान् राक्षसान् पिशिताशनान् ।
मानवास्त्रसमाधूताननिलेन यथा घनान् ॥ १.३०.१५ ॥
જો લક્ષ્મણ! આ દુરાચારી, માંસભક્ષી રાક્ષસોને માનવાસ્ત્રથી પવન મેઘોને વિખેરે તેમ વિખેરી નાખીશ.
1.30.16
करिष्यामि न संदेहो नोत्सहे हन्तुमीदृशान् ।
इत्युक्त्वा वचनं रामश्चापे संधाय वेगवान् ॥ १.३०.१६ ॥
હું એમ જ કરીશ, એમાં સંદેહ નથી; આવા લોકોને મારવાની મારી ઇચ્છા નથી. એમ કહી વેગવાન રામે ધનુષ્ય પર બાણ ચડાવ્યું.
1.30.17
मानवं परमोदारमस्त्रं परमभास्वरम् ।
चिक्षेप परमक्रुद्धो मारीचोरसि राघवः ॥ १.३०.१७ ॥
અત્યંત ક્રોધે ભરાયેલા રાઘવ (રામે) અત્યંત ઉદાર અને અત્યંત તેજસ્વી માનવાસ્ત્ર મારીચની છાતી પર ફેંક્યું.
1.30.18
स तेन परमास्त्रेण मानवेन समाहतः ।
सम्पूर्णं योजनशतं क्षिप्तः सागरसम्प्लवे ॥ १.३०.१८ ॥
એ પરમ અસ્ત્ર માનવથી પ્રહાર પામેલો તે (મારીચ) સાગરના પ્રવાહમાં સો યોજન દૂર ફેંકાયો.
1.30.19
विचेतनं विघूर्णन्तं शीतेषुबलपीडितम् ।
निरस्तं दृश्य मारीचं रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ १.३०.१९ ॥
મારીચને બેભાન, ચક્કર ખાતો અને શીતળ બાણના બળથી પીડાતો, દૂર ફેંકાયેલો જોઈને રામે લક્ષ્મણને કહ્યું.
1.30.20
पश्य लक्ष्मण शीतेषुं मानवं मनुसंहितम् ।
मोहयित्वा नयत्येनं न च प्राणैर्वियुज्यते ॥ १.३०.२० ॥
જો લક્ષ્મણ, મનુએ રચેલું આ માનવ શીતળ બાણ. તે તેને મોહિત કરીને દૂર લઈ જાય છે, પણ તેના પ્રાણ છીનવતું નથી.
1.30.21
इमानपि वधिष्यामि निर्घृणान् दुष्टचारिणः ।
राक्षसान् पापकर्मस्थान् यज्ञघ्नान् रुधिराशनान् ॥ १.३०.२१ ॥
આ નિર્દય, દુષ્ટ આચરણવાળા, પાપકર્મમાં રહેલા, યજ્ઞોનો નાશ કરનારા, લોહી ખાનારા રાક્ષસોને પણ હું મારીશ.
1.30.22
इत्युक्त्वा लक्ष्मणं चाशु लाघवं दर्शयन्निव ।
विगृह्य सुमहच्चास्त्रमाग्नेयं रघुनन्दनः ॥ १.३०.२२ ॥
લક્ષ્મણને આમ કહીને, જાણે પોતાની ચપળતા બતાવતા હોય તેમ, રઘુનંદને તરત અતિ મહાન આગ્નેય અસ્ત્ર ઉપાડ્યું.
1.30.23
सुबाहूरसि चिक्षेप स विद्धः प्रापतद् भुवि ।
शेषान् वायव्यमादाय निजघान महायशाः ।
राघवः परमोदारो मुनीनां मुदमावहन् ॥ १.३०.२३ ॥
તેણે સુબાહુની છાતી પર પ્રહાર કર્યો; તે ઘાયલ થઈને ભૂમિ પર પડ્યો. બાકીનાઓને વાયવ્ય અસ્ત્ર લઈને તે મહાયશસ્વીએ માર્યા. અત્યંત ઉદાર રાઘવે મુનિઓને આનંદ આપ્યો.
1.30.24
स हत्वा राक्षसान् सर्वान् यज्ञघ्नान् रघुनन्दनः ।
ऋषिभिः पूजितस्तत्र यथेन्द्रो विजये पुरा ॥ १.३०.२४ ॥
યજ્ઞોનો નાશ કરનારા બધા રાક્ષસોને મારીને રઘુનંદન ત્યાં ઋષિઓ દ્વારા પૂજાયા, જેમ પૂર્વે વિજય પછી ઇન્દ્ર પૂજાયા હતા.
1.30.25
अथ यज्ञे समाप्ते तु विश्वामित्रो महामुनिः ।
निरीतिका दिशो दृष्ट्वा काकुत्स्थमिदमब्रवीत् ॥ १.३०.२५ ॥
યજ્ઞ પૂર્ણ થયો ત્યારે મહામુનિ વિશ્વામિત્રે બધી દિશાઓ ઉપદ્રવરહિત જોઈને કાકુત્સ્થ રામને આ કહ્યું.
1.30.26
कृतार्थोऽस्मि महाबाहो कृतं गुरुवचस्त्वया ।
सिद्धाश्रममिदं सत्यं कृतं वीर महायशः ।
स हि रामं प्रशस्यैवं ताभ्यां संध्यामुपागमत् ॥ १.३०.२६ ॥
હે મહાબાહુ, હું કૃતાર્થ થયો. ગુરુવચન તેં પૂર્ણ કર્યું. હે વીર, મહાયશસ્વી, આ સિદ્ધાશ્રમને તેં ખરેખર સફળ બનાવ્યો. આ રીતે રામની પ્રશંસા કરીને તે બંને સાથે સંધ્યા માટે ગયા.