ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 1.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.30.1
अथ तौ देशकालज्ञौ राजपुत्रावरिंदमौ ।
देशे काले च वाक्यज्ञावब्रूतां कौशिकं वचः ॥ १.३०.१ ॥
ਫਿਰ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕਾਲ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਠੀਕ ਥਾਂ ਅਤੇ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ।
1.30.2
भगवञ्छ्रोतुमिच्छावो यस्मिन् काले निशाचरौ ।
संरक्षणीयौ तौ ब्रूहि नातिवर्तेत तत्क्षणम् ॥ १.३०.२ ॥
ਹੇ ਭਗਵਨ੍! ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਂ (ਰਾਖਸ਼ਾਂ) ਤੋਂ ਕਿਸ ਸਮੇਂ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਅ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਉਹ ਪਲ ਨਿਕਲ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਦੱਸੋ।
1.30.3
एवं ब्रुवाणौ काकुत्स्थौ त्वरमाणौ युयुत्सया ।
सर्वे ते मुनयः प्रीताः प्रशशंसुर्नृपात्मजौ ॥ १.३०.३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦੇ, ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਫੁਰਤੀ ਕਰਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਕਾਕੁਤਸਥਾਂ ਦੀ ਸਾਰੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।
1.30.4
अद्यप्रभृति षड्रात्रं रक्षतां राघवौ युवाम् ।
दीक्षां गतो ह्येष मुनिर्मौनित्वं च गमिष्यति ॥ १.३०.४ ॥
ਅੱਜ ਤੋਂ ਛੇ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਰਾਘਵੋ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੁਨੀ ਦੀਕਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਮੌਨ ਧਾਰਨ ਕਰਨਗੇ।
1.30.5
तौ तु तद्वचनं श्रुत्वा राजपुत्रौ यशस्विनौ ।
अनिद्रं षडहोरात्रं तपोवनमरक्षताम् ॥ १.३०.५ ॥
ਉਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਯਸ਼ਸਵੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਛੇ ਦਿਨ-ਰਾਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸੌਂਏ ਤਪੋਵਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ।
1.30.6
उपासांचक्रतुर्वीरौ यत्तौ परमधन्विनौ ।
ररक्षतुर्मुनिवरं विश्वामित्रमरिंदमौ ॥ १.३०.६ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ, ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿ ਕੇ, ਪਰਮ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ; ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ।
1.30.7
अथ काले गते तस्मिन् षष्ठेऽहनि तदागते ।
सौमित्रिमब्रवीद् रामो यत्तो भव समाहितः ॥ १.३०.७ ॥
ਸਮਾਂ ਬੀਤਿਆ ਅਤੇ ਛੇਵਾਂ ਦਿਨ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤਿਆਰ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰ ਰਹੋ।"
1.30.8
रामस्यैवं ब्रुवाणस्य त्वरितस्य युयुत्सया ।
प्रजज्वाल ततो वेदिः सोपाध्यायपुरोहिता ॥ १.३०.८ ॥
ਰਾਮ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਲੜਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਫੁਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਤਦ ਉਪਾਧਿਆਇ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਸਮੇਤ ਵੇਦੀ ਬਲ ਉੱਠੀ।
1.30.9
सदर्भचमसस्रुक्का स समित्कुसुमोच्चया ।
विश्वामित्रेण सहिता वेदिर्जज्वाल सर्त्विजा ॥ १.३०.९ ॥
ਦਰਭ, ਚਮਸ, ਸ੍ਰੁਕ, ਸਮਿਧਾ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਰਿਤਵਿਜਾਂ ਨਾਲ ਵੇਦੀ ਬਲ ਉੱਠੀ।
1.30.10
मन्त्रवच्च यथान्यायं यज्ञोऽसौ सम्प्रवर्तते ।
आकाशे च महाञ्छ्ब्दः प्रादुरासीद् भयानकः ॥ १.३०.१० ॥
ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਯਗ ਚੱਲਿਆ; ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਠੀ।
1.30.11
आवार्य गगनं मेघो यथा प्रावृषि दृश्यते ।
तथा मायां विकुर्वाणौ राक्षसावभ्यधावताम् ॥ १.३०.११ ॥
ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਢਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮਾਇਆ ਰਚਦੇ ਦੋਵੇਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਝਪਟੇ।
1.30.12
मारीचश्च सुबाहुश्च तयोरनुचरास्तथा ।
आगम्य भीमसंकाशा रुधिरौघानवासृजन् ॥ १.३०.१२ ॥
ਮਾਰੀਚ ਅਤੇ ਸੁਬਾਹੂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਵੀ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਾਉਣ ਲੱਗੇ।
1.30.13
ताम् तेन रुधिरौघेण वेदीं वीक्ष्य समुक्षिताम् ।
सहसाभिद्रुतो रामस्तानपश्यत् ततो दिवि ॥ १.३०.१३ ॥
ਉਸ ਲਹੂ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਵੇਦੀ ਭਿੱਜੀ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਮ ਝਟਪਟ ਦੌੜੇ; ਫਿਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
1.30.14
तावापतन्तौ सहसा दृष्ट्वा राजीवलोचनः ।
लक्ष्मणं त्वभिसम्प्रेक्ष्य रामो वचनमब्रवीत् ॥ १.३०.१४ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਝਪਟਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਕਮਲ-ਨੈਣ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
1.30.15
पश्य लक्ष्मण दुर्वृत्तान् राक्षसान् पिशिताशनान् ।
मानवास्त्रसमाधूताननिलेन यथा घनान् ॥ १.३०.१५ ॥
ਵੇਖ ਲਕਸ਼ਮਣ! ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਸ਼ਟ, ਮਾਸ-ਖਾਣੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਵ-ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਇੰਝ ਖਿੰਡਾਵਾਂਗਾ ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਖਿੰਡਾਉਂਦੀ ਹੈ।
1.30.16
करिष्यामि न संदेहो नोत्सहे हन्तुमीदृशान् ।
इत्युक्त्वा वचनं रामश्चापे संधाय वेगवान् ॥ १.३०.१६ ॥
ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ; ਐਸਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਵੇਗਵਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ 'ਤੇ ਬਾਣ ਚੜ੍ਹਾਇਆ।
1.30.17
मानवं परमोदारमस्त्रं परमभास्वरम् ।
चिक्षेप परमक्रुद्धो मारीचोरसि राघवः ॥ १.३०.१७ ॥
ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਨੇ ਅਤਿ ਉਦਾਰ ਅਤੇ ਅਤਿ ਚਮਕਦਾਰ ਮਾਨਵ-ਅਸਤਰ ਮਾਰੀਚ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਚਲਾਇਆ।
1.30.18
स तेन परमास्त्रेण मानवेन समाहतः ।
सम्पूर्णं योजनशतं क्षिप्तः सागरसम्प्लवे ॥ १.३०.१८ ॥
ਉਸ ਪਰਮ ਅਸਤਰ ਮਾਨਵ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਉਹ (ਮਾਰੀਚ) ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਜਾ ਡਿੱਗਿਆ।
1.30.19
विचेतनं विघूर्णन्तं शीतेषुबलपीडितम् ।
निरस्तं दृश्य मारीचं रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ १.३०.१९ ॥
ਮਾਰੀਚ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼, ਚੱਕਰ ਖਾਂਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ੀਤਲ ਬਾਣ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਦੂਰ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
1.30.20
पश्य लक्ष्मण शीतेषुं मानवं मनुसंहितम् ।
मोहयित्वा नयत्येनं न च प्राणैर्वियुज्यते ॥ १.३०.२० ॥
ਵੇਖ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮਨੂ ਦਾ ਰਚਿਆ ਇਹ ਮਾਨਵ ਸ਼ੀਤਲ ਬਾਣ। ਇਹ ਉਸਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਕੇ ਦੂਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।
1.30.21
इमानपि वधिष्यामि निर्घृणान् दुष्टचारिणः ।
राक्षसान् पापकर्मस्थान् यज्ञघ्नान् रुधिराशनान् ॥ १.३०.२१ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਰਦਈ, ਦੁਸ਼ਟ ਆਚਰਣ ਵਾਲੇ, ਪਾਪ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ, ਯੱਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਲਹੂ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਮਾਰਾਂਗਾ।
1.30.22
इत्युक्त्वा लक्ष्मणं चाशु लाघवं दर्शयन्निव ।
विगृह्य सुमहच्चास्त्रमाग्नेयं रघुनन्दनः ॥ १.३०.२२ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਫੁਰਤੀ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਣ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੇ ਝੱਟ ਅਤਿ ਮਹਾਨ ਆਗਨੇਯ ਅਸਤ੍ਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
1.30.23
सुबाहूरसि चिक्षेप स विद्धः प्रापतद् भुवि ।
शेषान् वायव्यमादाय निजघान महायशाः ।
राघवः परमोदारो मुनीनां मुदमावहन् ॥ १.३०.२३ ॥
ਉਸ ਨੇ ਸੁਬਾਹੂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਯਵਯ ਅਸਤ੍ਰ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰਮ ਉਦਾਰ ਰਾਘਵ ਨੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ।
1.30.24
स हत्वा राक्षसान् सर्वान् यज्ञघ्नान् रघुनन्दनः ।
ऋषिभिः पूजितस्तत्र यथेन्द्रो विजये पुरा ॥ १.३०.२४ ॥
ਯੱਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਰਘੁਨੰਦਨ ਉੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜੇ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੰਦਰ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
1.30.25
अथ यज्ञे समाप्ते तु विश्वामित्रो महामुनिः ।
निरीतिका दिशो दृष्ट्वा काकुत्स्थमिदमब्रवीत् ॥ १.३०.२५ ॥
ਯੱਗ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਤੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦਰਵ-ਰਹਿਤ ਵੇਖ ਕੇ ਕਾਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਹ ਆਖਿਆ।
1.30.26
कृतार्थोऽस्मि महाबाहो कृतं गुरुवचस्त्वया ।
सिद्धाश्रममिदं सत्यं कृतं वीर महायशः ।
स हि रामं प्रशस्यैवं ताभ्यां संध्यामुपागमत् ॥ १.३०.२६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਗੁਰੂ ਦਾ ਬਚਨ ਤੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਵੀਰ, ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ, ਇਸ ਸਿੱਧਾਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਫ਼ਲ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਧਿਆ ਲਈ ਗਏ।