વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.31.1
अथ तां रजनीं तत्र कृतार्थौ रामलक्षणौ ।
ऊषतुर्मुदितौ वीरौ प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ १.३१.१ ॥
પછી તે રાત્રે ત્યાં કૃતાર્થ થયેલા, આનંદિત વીર રામ અને લક્ષ્મણ પ્રસન્ન અંતઃકરણે રોકાયા.
1.31.2
प्रभातायां तु शर्वर्यां कृतपौर्वाह्णिकक्रियौ ।
विश्वामित्रमृषींश्चान्यान्सहितावभिजग्मतुः ॥ १.३१.२ ॥
પ્રભાત થતાં પૂર્વાહ્નની ક્રિયાઓ કરીને તે બંને વિશ્વામિત્ર અને અન્ય ઋષિઓ પાસે સાથે ગયા.
1.31.3
अभिवाद्य मुनिश्रेष्ठं ज्वलन्तमिव पावकम् ।
ऊचतुर्परमोदारं वाक्यं मधुरभाषिणौ ॥ १.३१.३ ॥
અગ્નિ જેવા તેજસ્વી મુનિશ્રેષ્ઠને પ્રણામ કરીને મધુરભાષી તે બંનેએ અતિ ઉદાર વચન કહ્યાં.
1.31.4
इमौ स्म मुनिशार्दूल किङ्करौ समुपागतौ ।
आज्ञापय मुनिश्रेष्ठ शासनं करवाव किम् ॥ १.३१.४ ॥
હે મુનિશાર્દૂલ, અમે બંને આપના સેવકો અહીં આવ્યા છીએ. હે મુનિશ્રેષ્ઠ, આજ્ઞા આપો, અમે શું કરીએ?
1.31.5
एवमुक्ते तयोर्वाक्ये सर्व एव महर्षयः ।
विश्वामित्रं पुरस्कृत्य रामं वचनमब्रुवन् ॥ १.३१.५ ॥
તે બંનેના આ વચન કહેવાયા પછી સર્વ મહર્ષિઓએ વિશ્વામિત્રને આગળ રાખી રામને આ વચન કહ્યાં.
1.31.6
मैथिलस्य नरश्रेष्ठ जनकस्य भविष्यति ।
यज्ञः परमधर्मिष्ठस्तत्र यास्यामहे वयम् ॥ १.३१.६ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ, મૈથિલ જનકનો અત્યંત ધર્મનિષ્ઠ યજ્ઞ થવાનો છે. અમે ત્યાં જઈશું.
1.31.7
त्वं चैव नरशार्दूल सहास्माभिर्गमिष्यसि ।
अद्भुतं च धनूरत्नं तत्र त्वं द्रष्टुमर्हसि ॥ १.३१.७ ॥
હે નરશાર્દૂલ! તું પણ અમારી સાથે આવીશ; ત્યાં તારે એ અદ્ભુત ધનુષ્યરત્ન જોવું જોઈએ.
1.31.8
तद्धि पूर्वं नरश्रेष्ठ दत्तं सदसि दैवतैः ।
अप्रमेयबलं घोरं मखे परमभास्वरम् ॥ १.३१.८ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ! એ ધનુષ્ય પૂર્વે યજ્ઞસભામાં દેવોએ આપ્યું હતું; તે અપ્રમેય બળવાળું, ભયંકર અને અત્યંત તેજસ્વી છે.
1.31.9
नास्य देवा न गन्धर्वा नासुरा न च राक्षसाः ।
कर्तुमारोपणं शक्ता न कथञ्चन मानुषाः ॥ १.३१.९ ॥
તેની દોરી ચડાવવા દેવ, ગંધર્વ, અસુર, રાક્ષસ કે મનુષ્ય કોઈ પણ રીતે સમર્થ નથી.
1.31.10
धनुषस्तस्य वीर्यं हि जिज्ञासन्तो महीक्षितः ।
न शेकुरारोपयितुं राजपुत्रा महाबलाः ॥ १.३१.१० ॥
એ ધનુષ્યનું બળ જાણવાની ઇચ્છાથી આવેલા રાજાઓ અને મહાબલવાન રાજકુમારો તેની દોરી ચડાવી શક્યા નહીં.
1.31.11
तद्धनुर्नरशार्दूल मैथिलस्य महात्मनः ।
तत्र द्रक्ष्यसि काकुत्स्थ यज्ञं च परमाद्भुतम् ॥ १.३१.११ ॥
હે નરશાર્દૂલ! હે કાકુત્સ્થ! એ ધનુષ્ય મહાત્મા મૈથિલનું છે; ત્યાં તું એ ધનુષ્ય અને અત્યંત અદ્ભુત યજ્ઞ જોઈશ.
1.31.12
तद्धि यज्ञफलं तेन मैथिलेनोत्तमं धनुः ।
याचितं नरशार्दूल सुनाभं सर्वदैवतैः ॥ १.३१.१२ ॥
હે નરશાર્દૂલ! યજ્ઞફળ રૂપે મૈથિલે સર્વ દેવો પાસે યાચીને મેળવેલું એ ઉત્તમ ધનુષ્ય સુનાભ નામનું છે.
1.31.13
आयागभूतं नृपतेस्तस्य वेश्मनि राघव ।
अर्चितं विविधैर्गन्धैर्धूपैश्चागुरुगन्धिभिः ॥१-३१-१३
एवमुक्त्वा मुनिवरः प्रस्थानमकरोत् तदा ।
सर्षिसङ्घः सकाकुत्स्थ आमन्त्र्य वनदेताः ॥ १.३१.१३ ॥
હે રાઘવ, રાજાના તે ગૃહમાં યજ્ઞને યોગ્ય તે ધનુષ્ય વિવિધ સુગંધો અને અગરુની સુગંધવાળા ધૂપોથી પૂજિત હતું.
1.31.14
स्वस्ति वोऽस्तु गमिष्यामि सिद्धः सिद्धाश्रमादहम् ।
उत्तरे जाह्नवीतीरे हिमवन्तं शिलोच्चयम् ॥ १.३१.१४ ॥
તમારું કલ્યાણ થાઓ; સિદ્ધાશ્રમમાંથી હું જાઉં છું. ગંગાના ઉત્તર તટે, શિલાઓના ઢગલા સમા હિમાલય તરફ.
1.31.15
इत्युक्त्वा मुनिशार्दूलः कौशिकः स तपोधनः ।
उत्तरां दिशमुद्दिश्य प्रस्थातुमुपचक्रमे ॥ १.३१.१५ ॥
એમ કહીને, તપ જ જેનું ધન છે તે મુનિશ્રેષ્ઠ કૌશિક ઉત્તર દિશા તરફ પ્રસ્થાન કરવા લાગ્યા.
1.31.16
तं व्रजन्तं मुनिवरमन्वगादनुसारिणाम् ।
शकटीशतमात्रं तु प्रयाणे ब्रह्मवादिनाम् ॥ १.३१.१६ ॥
જતા તે શ્રેષ્ઠ મુનિની પાછળ, પ્રવાસમાં અનુસરનારા બ્રહ્મવાદીઓનું સો ગાડાં જેટલું ટોળું ચાલ્યું.
1.31.17
मृगपक्षिगणाश्चैव सिद्धाश्रमनिवासिनः ।
अनुजग्मुर्महात्मानं विश्वामित्रं तपोधनम् ॥ १.३१.१७ ॥
સિદ્ધાશ્રમમાં રહેતા મૃગ અને પક્ષીઓના ટોળાં પણ તે મહાત્મા, તપોધન વિશ્વામિત્રની પાછળ ચાલ્યાં.
1.31.18
निवर्तयामास ततः स ऋषि सन्घः स पक्षिणः ।
ते गत्वा दूरम् अध्वानम् लम्बमाने दिवाकरे ॥ १.३१.१८ ॥
પછી તેમણે ઋષિસમૂહ અને પક્ષીઓને પાછા વાળ્યાં; સૂર્ય ઢળતો હતો ત્યારે તેઓ ઘણે દૂર માર્ગે ગયાં.
1.31.19
ते गत्वा दूरमध्वानं लम्बमाने दिवाकरे ।
वासं चक्रुर्मुनिगणाः शोणाकूले समाहिताः ॥ १.३१.१९ ॥
તેઓ દૂર સુધી માર્ગ ચાલીને, સૂર્ય ઢળતો હતો ત્યારે, શોણા નદીના કિનારે એકાગ્ર મુનિગણે પડાવ નાખ્યો.
1.31.20
तेऽस्तं गते दिनकरे स्नात्वा हुतहुताशनाः ।
विश्वामित्रं पुरस्कृत्य निषेदुरमितौजसः ॥ १.३१.२० ॥
સૂર્ય અસ્ત થયા પછી તેમણે સ્નાન કરીને અગ્નિમાં આહુતિ આપી, વિશ્વામિત્રને આગળ રાખીને તેઓ બેઠા; તેઓ અમિત તેજસ્વી હતા.
1.31.21
रामोऽपि सहसौमित्रिर्मुनींस्तानभिपूज्य च ।
अग्रतो निषसादाथ विश्वामित्रस्य धीमतः ॥ १.३१.२१ ॥
રામે પણ સૌમિત્રિ સાથે તે મુનિઓનું સન્માન કરીને, પછી બુદ્ધિમાન વિશ્વામિત્રની સામે બેઠા.
1.31.22
अथ रामो महातेजा विश्वामित्रं तपोधनम् ।
पप्रच्छ मुनिशार्दूलं कौतूहलसमन्वितम् ॥ १.३१.२२ ॥
ત્યારે મહાતેજસ્વી રામે, તપ જ જેનું ધન છે તેવા, મુનિશ્રેષ્ઠ વિશ્વામિત્રને કુતૂહલથી પૂછ્યું.
1.31.23
भगवन् को न्वयं देशः समृद्धवनशोभितः ।
श्रोतुमिच्छामि भद्रं ते वक्तुमर्हसि तत्त्वतः ॥ १.३१.२३ ॥
ભગવન્, સમૃદ્ધ વનોથી શોભતો આ દેશ કયો છે? હું સાંભળવા ઇચ્છું છું; તમારું કલ્યાણ થાય, યથાર્થ કહો.
1.31.24
चोदितो रामवाक्येन कथयामास सुव्रतः ।
तस्य देशस्य निखिलमृषिमध्ये महातपाः ॥ १.३१.२४ ॥
રામના વચનથી પ્રેરાઈને, વ્રતનિષ્ઠ મહાતપસ્વી વિશ્વામિત્રે, મુનિઓની વચ્ચે તે દેશનો સમગ્ર વૃત્તાંત કહેવાનું શરૂ કર્યું.