वाल्मीकि रामायण · सर्ग 1.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.31.1
अथ तां रजनीं तत्र कृतार्थौ रामलक्षणौ ।
ऊषतुर्मुदितौ वीरौ प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ १.३१.१ ॥
नंतर त्या रात्री तेथे कृतार्थ झालेले वीर राम आणि लक्ष्मण आनंदित, प्रसन्न मनाने राहिले.
1.31.2
प्रभातायां तु शर्वर्यां कृतपौर्वाह्णिकक्रियौ ।
विश्वामित्रमृषींश्चान्यान्सहितावभिजग्मतुः ॥ १.३१.२ ॥
पहाट झाल्यावर पूर्वाह्नीची कर्मे आटोपून ते दोघे विश्वामित्र आणि इतर ऋषींकडे एकत्र गेले.
1.31.3
अभिवाद्य मुनिश्रेष्ठं ज्वलन्तमिव पावकम् ।
ऊचतुर्परमोदारं वाक्यं मधुरभाषिणौ ॥ १.३१.३ ॥
अग्नीसारख्या तेजस्वी मुनिश्रेष्ठांना वंदन करून गोड बोलणारे ते दोघे अत्यंत उदार शब्द बोलले.
1.31.4
इमौ स्म मुनिशार्दूल किङ्करौ समुपागतौ ।
आज्ञापय मुनिश्रेष्ठ शासनं करवाव किम् ॥ १.३१.४ ॥
हे मुनिशार्दूल, आम्ही दोघे आपले सेवक येथे आलो आहोत. हे मुनिश्रेष्ठ, आज्ञा करा, आम्ही काय करावे?
1.31.5
एवमुक्ते तयोर्वाक्ये सर्व एव महर्षयः ।
विश्वामित्रं पुरस्कृत्य रामं वचनमब्रुवन् ॥ १.३१.५ ॥
त्या दोघांचे हे शब्द बोलले गेल्यावर सर्व महर्षींनी विश्वामित्रांना पुढे करून रामाला हे शब्द सांगितले.
1.31.6
मैथिलस्य नरश्रेष्ठ जनकस्य भविष्यति ।
यज्ञः परमधर्मिष्ठस्तत्र यास्यामहे वयम् ॥ १.३१.६ ॥
हे नरश्रेष्ठा, मैथिल जनकाचा अत्यंत धर्मनिष्ठ यज्ञ होणार आहे. आम्ही तिथे जाऊ.
1.31.7
त्वं चैव नरशार्दूल सहास्माभिर्गमिष्यसि ।
अद्भुतं च धनूरत्नं तत्र त्वं द्रष्टुमर्हसि ॥ १.३१.७ ॥
हे नरशार्दूल! तूही आमच्यासोबत येशील; तिथे ते अद्भुत धनुष्यरत्न तू पाहिले पाहिजेस.
1.31.8
तद्धि पूर्वं नरश्रेष्ठ दत्तं सदसि दैवतैः ।
अप्रमेयबलं घोरं मखे परमभास्वरम् ॥ १.३१.८ ॥
हे नरश्रेष्ठा! ते धनुष्य पूर्वी यज्ञसभेत देवतांनी दिले होते; ते अपरिमित बलाचे, भयंकर आणि अत्यंत तेजस्वी आहे.
1.31.9
नास्य देवा न गन्धर्वा नासुरा न च राक्षसाः ।
कर्तुमारोपणं शक्ता न कथञ्चन मानुषाः ॥ १.३१.९ ॥
याला प्रत्यंचा चढवण्यास देव, गंधर्व, असुर, राक्षस किंवा मानव कोणीही कोणत्याही प्रकारे समर्थ नाहीत.
1.31.10
धनुषस्तस्य वीर्यं हि जिज्ञासन्तो महीक्षितः ।
न शेकुरारोपयितुं राजपुत्रा महाबलाः ॥ १.३१.१० ॥
त्या धनुष्याचे सामर्थ्य जाणून घेण्यास आलेले राजे आणि महाबलवान राजपुत्र त्याला प्रत्यंचा चढवू शकले नाहीत.
1.31.11
तद्धनुर्नरशार्दूल मैथिलस्य महात्मनः ।
तत्र द्रक्ष्यसि काकुत्स्थ यज्ञं च परमाद्भुतम् ॥ १.३१.११ ॥
हे नरशार्दूल! हे काकुत्स्थ! ते धनुष्य महात्मा मैथिलाचे आहे; तिथे तू ते धनुष्य आणि अत्यंत अद्भुत यज्ञ पाहशील.
1.31.12
तद्धि यज्ञफलं तेन मैथिलेनोत्तमं धनुः ।
याचितं नरशार्दूल सुनाभं सर्वदैवतैः ॥ १.३१.१२ ॥
हे नरशार्दूल! यज्ञफल म्हणून मैथिलाने सर्व देवांकडे याचना करून मिळवलेले ते उत्तम धनुष्य सुनाभ नावाचे आहे.
1.31.13
आयागभूतं नृपतेस्तस्य वेश्मनि राघव ।
अर्चितं विविधैर्गन्धैर्धूपैश्चागुरुगन्धिभिः ॥१-३१-१३
एवमुक्त्वा मुनिवरः प्रस्थानमकरोत् तदा ।
सर्षिसङ्घः सकाकुत्स्थ आमन्त्र्य वनदेताः ॥ १.३१.१३ ॥
हे राघवा, राजाच्या त्या गृहात यज्ञासाठी योग्य असे ते धनुष्य विविध सुगंधांनी आणि अगरूच्या सुगंधी धूपांनी पूजिले होते.
1.31.14
स्वस्ति वोऽस्तु गमिष्यामि सिद्धः सिद्धाश्रमादहम् ।
उत्तरे जाह्नवीतीरे हिमवन्तं शिलोच्चयम् ॥ १.३१.१४ ॥
तुम्हांला कल्याण असो; सिद्धाश्रमातून मी जात आहे. गंगेच्या उत्तर तीरावर, शिलासमूह असलेल्या हिमालयाकडे.
1.31.15
इत्युक्त्वा मुनिशार्दूलः कौशिकः स तपोधनः ।
उत्तरां दिशमुद्दिश्य प्रस्थातुमुपचक्रमे ॥ १.३१.१५ ॥
असे बोलून, तपोधन असलेले मुनिश्रेष्ठ कौशिक उत्तर दिशेकडे प्रस्थान करू लागले.
1.31.16
तं व्रजन्तं मुनिवरमन्वगादनुसारिणाम् ।
शकटीशतमात्रं तु प्रयाणे ब्रह्मवादिनाम् ॥ १.३१.१६ ॥
जाणाऱ्या त्या श्रेष्ठ मुनींच्या मागे, प्रवासात अनुसरणारे ब्रह्मवादी शेकडो गाड्यांइतके लोक चालू लागले.
1.31.17
मृगपक्षिगणाश्चैव सिद्धाश्रमनिवासिनः ।
अनुजग्मुर्महात्मानं विश्वामित्रं तपोधनम् ॥ १.३१.१७ ॥
सिद्धाश्रमात राहणारे मृग आणि पक्ष्यांचे थवेही त्या महात्मा, तपोधन विश्वामित्रांच्या मागे गेले.
1.31.18
निवर्तयामास ततः स ऋषि सन्घः स पक्षिणः ।
ते गत्वा दूरम् अध्वानम् लम्बमाने दिवाकरे ॥ १.३१.१८ ॥
मग त्यांनी ऋषिसमूहाला आणि पक्ष्यांना परत पाठवले; सूर्य मावळतीकडे झुकत असताना ते बराच दूर मार्गावर गेले.
1.31.19
ते गत्वा दूरमध्वानं लम्बमाने दिवाकरे ।
वासं चक्रुर्मुनिगणाः शोणाकूले समाहिताः ॥ १.३१.१९ ॥
ते दूरवर वाट चालून, सूर्य मावळत असताना, शोणा नदीच्या काठी एकाग्र मुनिगणांनी मुक्काम केला.
1.31.20
तेऽस्तं गते दिनकरे स्नात्वा हुतहुताशनाः ।
विश्वामित्रं पुरस्कृत्य निषेदुरमितौजसः ॥ १.३१.२० ॥
सूर्य मावळल्यावर त्यांनी स्नान करून अग्नीत आहुती दिल्या, विश्वामित्रांना पुढे ठेवून ते बसले; ते अमित तेजाचे होते.
1.31.21
रामोऽपि सहसौमित्रिर्मुनींस्तानभिपूज्य च ।
अग्रतो निषसादाथ विश्वामित्रस्य धीमतः ॥ १.३१.२१ ॥
रामानेही सौमित्रीसह त्या मुनींचा सन्मान करून, मग बुद्धिमान विश्वामित्रांसमोर बसले.
1.31.22
अथ रामो महातेजा विश्वामित्रं तपोधनम् ।
पप्रच्छ मुनिशार्दूलं कौतूहलसमन्वितम् ॥ १.३१.२२ ॥
तेव्हा महातेजस्वी रामांनी, तपच ज्यांचे धन आहे अशा, मुनिश्रेष्ठ विश्वामित्रांना कुतूहलाने विचारले.
1.31.23
भगवन् को न्वयं देशः समृद्धवनशोभितः ।
श्रोतुमिच्छामि भद्रं ते वक्तुमर्हसि तत्त्वतः ॥ १.३१.२३ ॥
भगवन्, समृद्ध वनांनी शोभणारा हा देश कोणता? मला ऐकायचे आहे; आपले कल्याण असो, यथार्थ सांगावे.
1.31.24
चोदितो रामवाक्येन कथयामास सुव्रतः ।
तस्य देशस्य निखिलमृषिमध्ये महातपाः ॥ १.३१.२४ ॥
रामांच्या वचनाने प्रेरित होऊन, व्रतनिष्ठ महातपस्वी विश्वामित्र मुनींमध्ये त्या देशाचा सर्व वृत्तान्त सांगू लागले.