વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.33.1
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कुशनाभस्य धीमतः ।
शिरोभिश्चरणौ स्पृष्ट्वा कन्याशतमभाषत ॥ १.३३.१ ॥
તે બુદ્ધિમાન કુશનાભના વચન સાંભળીને, માથાથી તેમના ચરણોનો સ્પર્શ કરીને સો કન્યાઓ બોલી.
1.33.2
वायुः सर्वात्मको राजन् प्रधर्षयितुमिच्छति ।
अशुभं मार्गमास्थाय न धर्मं प्रत्यवेक्षते ॥ १.३३.२ ॥
હે રાજન, સર્વાત્મા વાયુ અમારું અપમાન કરવા ઇચ્છે છે. અશુભ માર્ગ અપનાવીને તે ધર્મને ધ્યાનમાં લેતો નથી.
1.33.3
पितृमत्यः स्म भद्रं ते स्वच्छन्दे न वयं स्थिताः ।
पितरं नो वृणीष्व त्वं यदि नो दास्यते तव ॥ १.३३.३ ॥
તમારું કલ્યાણ થાઓ. અમે પિતાના અધીન છીએ, સ્વેચ્છાએ નહીં. અમારા પિતાને જ પસંદ કરો; જો તે તમને અમને આપે તો.
1.33.4
तेन पापानुबन्धेन वचनं न प्रतीच्छता ।
एवं ब्रुवन्त्यः सर्वाः स्म वायुनाभिहता भृशम् ॥ १.३३.४ ॥
તે પાપીનું વચન ન સ્વીકારવાથી, આમ બોલતી તે સર્વને વાયુએ અત્યંત પીડિત કર્યા.
1.33.5
तासां तु वचनं श्रुत्वा राजा परमधार्मिकः ।
प्रत्युवाच महातेजाः कन्याशतमनुत्तमम् ॥ १.३३.५ ॥
તેમના વચન સાંભળીને પરમ ધાર્મિક, મહાતેજસ્વી રાજાએ તે ઉત્તમ સો કન્યાઓને ઉત્તર આપ્યો.
1.33.6
क्षान्तं क्षमावतां पुत्र्यः कर्तव्यं सुमहत् कृतम् ।
ऐकमत्यमुपागम्य कुलं चावेक्षितं मम ॥ १.३३.६ ॥
હે પુત્રીઓ, ક્ષમાશીલોની ક્ષમા જ ધર્મ છે. તમે ઘણું મહાન કર્તવ્ય કર્યું; એકમતે મારા કુળનો પણ વિચાર કર્યો.
1.33.7
अलङ्कारो हि नारीणां क्षमा तु पुरुषस्य वा ।
दुष्करं तच्च वै क्षान्तं त्रिदशेषु विशेषतः ॥ १.३३.७ ॥
ક્ષમા સ્ત્રીઓનું આભૂષણ છે, અને પુરુષનું પણ. દેવતાઓમાં પણ ક્ષમા વિશેષ રીતે દુષ્કર છે; તેને ખરેખર ધારણ કરવી કઠિન છે.
1.33.8
यादृशी वः क्षमा पुत्र्यः सर्वासामविशेषतः ।
क्षमा दानं क्षमा सत्यं क्षमा यज्ञाश्च पुत्रिकाः ॥ १.३३.८ ॥
હે પુત્રીઓ, તમારી ક્ષમા જેવી છે, તેવી જ તમા સૌમાં કોઈ ભેદ વિના છે. ક્ષમા એ દાન છે; ક્ષમા એ સત્ય છે; હે પુત્રીઓ, ક્ષમા એ જ યજ્ઞો છે.
1.33.9
क्षमा यशः क्षमा धर्मः क्षमायां विष्ठितं जगत् ।
विसृज्य कन्याः काकुत्स्थ राजा त्रिदशविक्रमः ॥ १.३३.९ ॥
ક્ષમા જ યશ છે; ક્ષમા જ ધર્મ છે; ક્ષમામાં જ આ જગત સ્થિત છે. હે કાકુત્સ્થ, કન્યાઓને વિદાય આપીને, દેવતાઓ જેવા પરાક્રમી રાજા...
1.33.10
मन्त्रज्ञो मन्त्रयामास प्रदानं सह मन्त्रिभिः ।
देशे काले च कर्तव्यं सदृशे प्रतिपादनम् ॥ १.३३.१० ॥
મંત્રજ્ઞ રાજાએ મંત્રીઓ સાથે વિચાર કર્યો: યોગ્ય દેશમાં અને યોગ્ય કાળે, યોગ્ય વરને કન્યાદાન કરવું જોઈએ.
1.33.11
एतस्मिन्नेव काले तु चूली नाम महाद्युतिः
ऊर्ध्वरेताः शुभाचारो ब्राह्मं तप उपागमत् ॥ १.३३.११ ॥
તે જ સમયે, ચૂલી નામના મહાતેજસ્વી મુનિ, ઊર્ધ્વરેતા અને શુભાચારી, બ્રાહ્મ તપમાં પ્રવૃત્ત થયા.
1.33.12
तपस्यन्तमृषिं तत्र गन्धर्वी पर्युपासते ।
सोमदा नाम भद्रं ते ऊर्मिलातनया तदा ॥ १.३३.१२ ॥
ત્યાં તપ કરતા તે ઋષિની સેવા સોમદા નામની ગંધર્વી કરતી હતી; તે ઊર્મિલાની પુત્રી હતી. તારું કલ્યાણ થાઓ.
1.33.13
सा च तं प्रणता भूत्वा शुश्रूषणपरायणा ।
उवास काले धर्मिष्ठा तस्यास्तुष्टोऽभवद् गुरुः ॥ १.३३.१३ ॥
તેણી તેમને પ્રણામ કરીને સેવામાં તત્પર રહી. સમય જતાં એ ધર્મિષ્ઠા પર ગુરુ પ્રસન્ન થયા.
1.33.14
स च तां कालयोगेन प्रोवाच रघुनन्दन ।
परितुष्टोऽस्मि भद्रं ते किं करोमि तव प्रियम् ॥ १.३३.१४ ॥
સમય આવતાં તેમણે તેને કહ્યું, "હે રઘુનંદન, હું અત્યંત પ્રસન્ન છું. તારું કલ્યાણ થાઓ. તારું પ્રિય શું કરું?"
1.33.15
परितुष्टं मुनिं ज्ञात्वा गन्धर्वी मधुरस्वरम् ।
उवाच परमप्रीता वाक्यज्ञा वाक्यकोविदम् ॥ १.३३.१५ ॥
મુનિને સંતુષ્ટ જાણીને, વાણીમાં કુશળ એ ગંધર્વી અત્યંત પ્રસન્ન થઈને મધુર સ્વરે વાણી-કુશળ મુનિને બોલી.
1.33.16
लक्ष्म्या समुदितो ब्राह्म्या ब्रह्मभूतो महातपाः ।
ब्राह्मेण तपसा युक्तं पुत्रमिच्छामि धार्मिकम् ॥ १.३३.१६ ॥
"લક્ષ્મી અને બ્રાહ્મી તેજથી સંપન્ન, બ્રહ્મસ્વરૂપ, મહાતપસ્વી, બ્રાહ્મ તપથી યુક્ત ધાર્મિક પુત્રની હું ઇચ્છા રાખું છું."
1.33.17
अपतिश्चास्मि भद्रं ते भार्या चास्मि न कस्यचित् ।
ब्राह्मेणोपगतायाश्च दातुमर्हसि मे सुतम् ॥ १.३३.१७ ॥
"મારો પતિ નથી; હું કોઈની પત્ની પણ નથી. તારું કલ્યાણ થાઓ. બ્રાહ્મ વિધિથી સમીપ આવેલી મને તમે પુત્ર આપવા યોગ્ય છો."
1.33.18
तस्याः प्रसन्नो ब्रह्मर्षिर्ददौ ब्राह्ममनुत्तमम् ।
ब्रह्मदत्त इति ख्यातं मानसं चूलिनः सुतम् ॥ १.३३.१८ ॥
તેના પર પ્રસન્ન થયેલા બ્રહ્મર્ષિએ તેને ઉત્તમ બ્રાહ્મ (પુત્ર) આપ્યો — બ્રહ્મદત્ત નામે વિખ્યાત, ચૂલિનો માનસપુત્ર.
1.33.19
स राजा ब्रह्मदत्तस्तु पुरीमध्यवसत् तदा ।
काम्पिल्यां परया लक्ष्म्या देवराजो यथा दिवम् ॥ १.३३.१९ ॥
તે રાજા બ્રહ્મદત્ત ત્યારે કાંપિલ્ય નગરીમાં વસવા લાગ્યો, જેમ દેવરાજ ઇન્દ્ર સ્વર્ગમાં વસે છે, પરમ શોભાથી યુક્ત થઈને.
1.33.20
स बुद्धिं कृतवान् राजा कुशनाभः सुधार्मिकः ।
ब्रह्मदत्ताय काकुत्स्थ दातुं कन्याशतं तदा ॥ १.३३.२० ॥
હે કાકુત્સ્થ, અતિ ધાર્મિક કુશનાભ રાજાએ ત્યારે બ્રહ્મદત્તને સો કન્યાઓ આપવાનો નિશ્ચય કર્યો.
1.33.21
तमाहूय महातेजा ब्रह्मदत्तं महीपतिः ।
ददौ कन्याशतं राजा सुप्रीतेनान्तरात्मना ॥ १.३३.२१ ॥
મહાતેજસ્વી તે રાજાએ બ્રહ્મદત્તને બોલાવીને, અત્યંત પ્રસન્ન અંતઃકરણે સો કન્યાઓ આપી.
1.33.22
यथाक्रमं तदा पाणिं जग्राह रघुनन्दन ।
ब्रह्मदत्तो महीपालस्तासां देवपतिर्यथा ॥ १.३३.२२ ॥
હે રઘુનંદન, ત્યારે મહીપાલ બ્રહ્મદત્તે ક્રમપૂર્વક તે સૌનું પાણિગ્રહણ કર્યું, જેમ દેવપતિ ઇન્દ્ર કરે છે.
1.33.23
स्पृष्टमात्रे तदा पाणौ विकुब्जा विगतज्वराः ।
युक्तं परमया लक्ष्म्या बभौ कन्याशतं तदा ॥ १.३३.२३ ॥
હાથનો સ્પર્શ થતાં જ તે વાંકી કન્યાઓ તાવથી મુક્ત થઈ; ત્યારે તે સો કન્યાઓ પરમ શોભાથી ઝળહળી ઊઠી.
1.33.24
स दृष्ट्वा वायुना मुक्ताः कुशनाभो महीपतिः ।
बभूव परमप्रीतो हर्षं लेभे पुनः पुनः ॥ १.३३.२४ ॥
વાયુ દ્વારા મુક્ત થયેલી તે કન્યાઓને જોઈને મહીપતિ કુશનાભ અત્યંત પ્રસન્ન થયો; વારંવાર તેને હર્ષ થયો.
1.33.25
कृतोद्वाहं तु राजानं ब्रह्मदत्तं महीपतिम् ।
सदारं प्रेषयामास सोपाध्यायगणं तदा ॥ १.३३.२५ ॥
લગ્ન સંપન્ન થયા પછી રાજા કુશનાભે બ્રહ્મદત્તને પત્ની અને પુરોહિતોના સમૂહ સાથે વિદાય આપી.
1.33.26
सोमदापि सुतं दृष्ट्वा पुत्रस्य सदृशीं क्रियाम् ।
यथान्यायं च गन्धर्वी स्नुषास्ताः प्रत्यनन्दत ।
स्पृष्ट्वा स्पृष्ट्वा च ताः कन्याः कुशनाभं प्रशस्य च ॥ १.३३.२६ ॥
સોમદાએ પુત્રને યોગ્ય વિધિ જોઈ, અને ગંધર્વીએ યથાવિધિ પુત્રવધૂઓનું સ્વાગત કર્યું. તે કન્યાઓને વારંવાર સ્પર્શીને અને કુશનાભની પ્રશંસા કરીને તેણે આનંદ વ્યક્ત કર્યો.