वाल्मीकि रामायण · सर्ग 1.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.33.1
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कुशनाभस्य धीमतः ।
शिरोभिश्चरणौ स्पृष्ट्वा कन्याशतमभाषत ॥ १.३३.१ ॥
त्या बुद्धिमान कुशनाभाचे ते बोल ऐकून, मस्तकाने त्याचे चरण स्पर्श करून शंभर कन्या बोलल्या.
1.33.2
वायुः सर्वात्मको राजन् प्रधर्षयितुमिच्छति ।
अशुभं मार्गमास्थाय न धर्मं प्रत्यवेक्षते ॥ १.३३.२ ॥
हे राजा, सर्वात्मा वायू आम्हाला अपमानित करू इच्छितो. अशुभ मार्ग धरून तो धर्माकडे पाहत नाही.
1.33.3
पितृमत्यः स्म भद्रं ते स्वच्छन्दे न वयं स्थिताः ।
पितरं नो वृणीष्व त्वं यदि नो दास्यते तव ॥ १.३३.३ ॥
तुमचे कल्याण असो. आम्ही पित्याच्या अधीन आहोत, स्वेच्छेने नाही. आमच्या पित्यालाच वरा; जर तो तुम्हाला आम्हाला देईल तर.
1.33.4
तेन पापानुबन्धेन वचनं न प्रतीच्छता ।
एवं ब्रुवन्त्यः सर्वाः स्म वायुनाभिहता भृशम् ॥ १.३३.४ ॥
त्या पापी माणसाचे बोल न स्वीकारल्यामुळे, असे बोलणाऱ्या त्या सर्वांना वायूने अतिशय पीडित केले.
1.33.5
तासां तु वचनं श्रुत्वा राजा परमधार्मिकः ।
प्रत्युवाच महातेजाः कन्याशतमनुत्तमम् ॥ १.३३.५ ॥
त्यांचे बोल ऐकून परम धार्मिक, महातेजस्वी राजाने त्या उत्तम शंभर कन्यांना उत्तर दिले.
1.33.6
क्षान्तं क्षमावतां पुत्र्यः कर्तव्यं सुमहत् कृतम् ।
ऐकमत्यमुपागम्य कुलं चावेक्षितं मम ॥ १.३३.६ ॥
हे कन्यांनो, क्षमाशीलांचा क्षमा हाच धर्म. तुम्ही अतिमहान कर्तव्य केले; एकमताने माझ्या कुलाचाही विचार केलात.
1.33.7
अलङ्कारो हि नारीणां क्षमा तु पुरुषस्य वा ।
दुष्करं तच्च वै क्षान्तं त्रिदशेषु विशेषतः ॥ १.३३.७ ॥
क्षमा हे स्त्रियांचे अलंकार आहे, आणि पुरुषाचेही. देवांमध्येही क्षमा विशेषतः कठीण आहे; ती खरोखर धारण करणे कठीण.
1.33.8
यादृशी वः क्षमा पुत्र्यः सर्वासामविशेषतः ।
क्षमा दानं क्षमा सत्यं क्षमा यज्ञाश्च पुत्रिकाः ॥ १.३३.८ ॥
कन्यांनो, तुमची क्षमा जशी आहे, तशीच ती तुम्हा सर्वांमध्ये कोणताही भेद न करता आहे. क्षमा हेच दान; क्षमा हेच सत्य; कन्यांनो, क्षमा हेच यज्ञ.
1.33.9
क्षमा यशः क्षमा धर्मः क्षमायां विष्ठितं जगत् ।
विसृज्य कन्याः काकुत्स्थ राजा त्रिदशविक्रमः ॥ १.३३.९ ॥
क्षमा हीच कीर्ती; क्षमा हाच धर्म; क्षमेतच हे जग स्थिर आहे. काकुत्स्था, कन्यांना निरोप देऊन, देवांच्या बरोबरीचा पराक्रम असलेला राजा...
1.33.10
मन्त्रज्ञो मन्त्रयामास प्रदानं सह मन्त्रिभिः ।
देशे काले च कर्तव्यं सदृशे प्रतिपादनम् ॥ १.३३.१० ॥
मन्त्रज्ञ राजाने मंत्र्यांसह विचार केला: योग्य स्थानी आणि योग्य काळी, योग्य वराला कन्यादान करावे.
1.33.11
एतस्मिन्नेव काले तु चूली नाम महाद्युतिः
ऊर्ध्वरेताः शुभाचारो ब्राह्मं तप उपागमत् ॥ १.३३.११ ॥
त्याच काळी, चूली नावाचे महातेजस्वी मुनी, ऊर्ध्वरेता आणि शुभाचारी, ब्राह्म तपाला प्रवृत्त झाले.
1.33.12
तपस्यन्तमृषिं तत्र गन्धर्वी पर्युपासते ।
सोमदा नाम भद्रं ते ऊर्मिलातनया तदा ॥ १.३३.१२ ॥
तेथे तपश्चर्या करणाऱ्या त्या ऋषींची सेवा सोमदा नावाची एक गंधर्वी करत होती; ती ऊर्मिलेची कन्या होती. तुझे कल्याण असो.
1.33.13
सा च तं प्रणता भूत्वा शुश्रूषणपरायणा ।
उवास काले धर्मिष्ठा तस्यास्तुष्टोऽभवद् गुरुः ॥ १.३३.१३ ॥
ती त्यांना नमस्कार करून सेवेत तत्पर राहिली. योग्य वेळी त्या धर्मिष्ठ स्त्रीवर गुरू संतुष्ट झाले.
1.33.14
स च तां कालयोगेन प्रोवाच रघुनन्दन ।
परितुष्टोऽस्मि भद्रं ते किं करोमि तव प्रियम् ॥ १.३३.१४ ॥
योग्य वेळी ते तिला म्हणाले, "हे रघुनंदना, मी अत्यंत संतुष्ट आहे. तुझे कल्याण असो. तुला प्रिय असे मी काय करू?"
1.33.15
परितुष्टं मुनिं ज्ञात्वा गन्धर्वी मधुरस्वरम् ।
उवाच परमप्रीता वाक्यज्ञा वाक्यकोविदम् ॥ १.३३.१५ ॥
मुनी संतुष्ट झाले आहेत हे जाणून, वाणीत कुशल त्या गंधर्वीने अत्यंत आनंदाने मधुर स्वरात वाक्यनिपुण मुनींना म्हटले.
1.33.16
लक्ष्म्या समुदितो ब्राह्म्या ब्रह्मभूतो महातपाः ।
ब्राह्मेण तपसा युक्तं पुत्रमिच्छामि धार्मिकम् ॥ १.३३.१६ ॥
"लक्ष्मी आणि ब्राह्मी तेजाने युक्त, ब्रह्मस्वरूप, महातपस्वी असलेल्या आपल्याकडून ब्राह्मी तपाने युक्त धार्मिक पुत्राची मी इच्छा करते."
1.33.17
अपतिश्चास्मि भद्रं ते भार्या चास्मि न कस्यचित् ।
ब्राह्मेणोपगतायाश्च दातुमर्हसि मे सुतम् ॥ १.३३.१७ ॥
"मला पती नाही, आणि मी कुणाची पत्नीही नाही. आपले कल्याण असो. ब्राह्म विधीने जवळ आलेल्या मला आपण पुत्र देण्यास योग्य आहात."
1.33.18
तस्याः प्रसन्नो ब्रह्मर्षिर्ददौ ब्राह्ममनुत्तमम् ।
ब्रह्मदत्त इति ख्यातं मानसं चूलिनः सुतम् ॥ १.३३.१८ ॥
तिच्यावर प्रसन्न झालेल्या ब्रह्मर्षींनी तिला उत्तम ब्राह्म (पुत्र) दिला — ब्रह्मदत्त नावाने प्रसिद्ध, चूलीचा मानसपुत्र.
1.33.19
स राजा ब्रह्मदत्तस्तु पुरीमध्यवसत् तदा ।
काम्पिल्यां परया लक्ष्म्या देवराजो यथा दिवम् ॥ १.३३.१९ ॥
तो राजा ब्रह्मदत्त तेव्हा कांपिल्य नगरीत राहू लागला, जसा देवराज इंद्र स्वर्गात राहतो, परम शोभेने युक्त होऊन.
1.33.20
स बुद्धिं कृतवान् राजा कुशनाभः सुधार्मिकः ।
ब्रह्मदत्ताय काकुत्स्थ दातुं कन्याशतं तदा ॥ १.३३.२० ॥
हे काकुत्स्था, अत्यंत धार्मिक कुशनाभ राजाने तेव्हा ब्रह्मदत्ताला शंभर कन्या देण्याचा निश्चय केला.
1.33.21
तमाहूय महातेजा ब्रह्मदत्तं महीपतिः ।
ददौ कन्याशतं राजा सुप्रीतेनान्तरात्मना ॥ १.३३.२१ ॥
महातेजस्वी त्या राजाने ब्रह्मदत्ताला बोलावून, अत्यंत प्रसन्न अंतःकरणाने शंभर कन्या दिल्या.
1.33.22
यथाक्रमं तदा पाणिं जग्राह रघुनन्दन ।
ब्रह्मदत्तो महीपालस्तासां देवपतिर्यथा ॥ १.३३.२२ ॥
हे रघुनंदना, तेव्हा महीपाल ब्रह्मदत्ताने यथाक्रम त्या सर्वांचे पाणिग्रहण केले, जसा देवपती इंद्र करतो.
1.33.23
स्पृष्टमात्रे तदा पाणौ विकुब्जा विगतज्वराः ।
युक्तं परमया लक्ष्म्या बभौ कन्याशतं तदा ॥ १.३३.२३ ॥
हात स्पर्श होताच त्या वाकड्या कन्या ज्वरापासून मुक्त झाल्या; तेव्हा त्या शंभर कन्या परम शोभेने तेजाळल्या.
1.33.24
स दृष्ट्वा वायुना मुक्ताः कुशनाभो महीपतिः ।
बभूव परमप्रीतो हर्षं लेभे पुनः पुनः ॥ १.३३.२४ ॥
वायूने मुक्त झालेल्या त्या कन्यांना पाहून महीपती कुशनाभ अत्यंत प्रसन्न झाला; वारंवार त्याला हर्ष झाला.
1.33.25
कृतोद्वाहं तु राजानं ब्रह्मदत्तं महीपतिम् ।
सदारं प्रेषयामास सोपाध्यायगणं तदा ॥ १.३३.२५ ॥
विवाह संपन्न झाल्यावर राजा कुशनाभाने ब्रह्मदत्ताला पत्नीसह व पुरोहितांच्या समूहासह निरोप दिला.
1.33.26
सोमदापि सुतं दृष्ट्वा पुत्रस्य सदृशीं क्रियाम् ।
यथान्यायं च गन्धर्वी स्नुषास्ताः प्रत्यनन्दत ।
स्पृष्ट्वा स्पृष्ट्वा च ताः कन्याः कुशनाभं प्रशस्य च ॥ १.३३.२६ ॥
सोमदाने पुत्राला शोभेल अशी विधी पाहिली आणि गंधर्वीने यथाविधी सुनांचे स्वागत केले. त्या कन्यांना वारंवार स्पर्श करून व कुशनाभाची स्तुती करून तिने आनंद व्यक्त केला.