વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.36.1
उक्तवाक्ये मुनौ तस्मिन्नुभौ राघवलक्ष्मणौ ।
प्रतिनन्द्य कथां वीरावूचतुर्मुनिपुङ्गवम् ॥ १.३६.१ ॥
મુનિએ એમ કહી વાત પૂરી કરી ત્યારે, રાઘવ રામ અને લક્ષ્મણ બંને વીરોએ એ કથાનું સ્વાગત કરીને મુનિશ્રેષ્ઠને કહ્યું.
1.36.2
धर्मयुक्तमिदं ब्रह्मन् कथितं परमं त्वया ।
दुहितुः शैलराजस्य ज्येष्ठाया वक्तुमर्हसि ।
विस्तरं विस्तरज्ञोऽसि दिव्यमानुषसम्भवम् ॥ १.३६.२ ॥
હે બ્રહ્મન્! આપે ધર્મયુક્ત આ પરમ કથા કહી. પર્વતરાજની જ્યેષ્ઠ પુત્રી વિશે વિસ્તારથી કહેવા આપ યોગ્ય છો; આપ વિસ્તાર જાણનારા છો, દિવ્ય અને માનુષ ઉત્પત્તિવાળી એ પુત્રી વિશે.
1.36.3
त्रीन् पथो हेतुना केन प्लावयेल्लोकपावनी ।
कथं गङ्गां त्रिपथगा विश्रुता सरिदुत्तमा ॥ १.३६.३ ॥
કયા કારણે લોકોને પાવન કરનારી એ ગંગા ત્રણ માર્ગોમાં વહે છે? ત્રિપથગા ગંગા ઉત્તમ નદી તરીકે કેવી રીતે પ્રસિદ્ધ થઈ?
1.36.4
त्रिषु लोकेषु धर्मज्ञ कर्मभिः कैः समन्विता ।
तथा ब्रुवति काकुत्स्थे विश्वामित्रस्तपोधनः ॥ १.३६.४ ॥
હે ધર્મજ્ઞ, ત્રણે લોકમાં તે કયાં કર્મોથી યુક્ત છે? કાકુત્સ્થ એમ કહેતા હતા ત્યારે તપોધન વિશ્વામિત્ર...
1.36.5
निखिलेन कथां सर्वामृषिमध्ये न्यवेदयत् ।
पुरा राम कृतोद्वाहः शितिकण्ठो महातपाः ॥ १.३६.५ ॥
વિશ્વામિત્રે ઋષિઓ વચ્ચે આખી કથા સંપૂર્ણ રીતે કહી: હે રામ, પૂર્વે વિવાહ કરેલા, નીલકંઠ, મહાતપસ્વી (શિવ)...
1.36.6
दृष्ट्वा च भगवान् देवीं मैथुनायोपचक्रमे ।
तस्य संक्रीडमानस्य महादेवस्य धीमतः ।
शितिकण्ठस्य देवस्य दिव्यं वर्षशतं गतम् ॥ १.३६.६ ॥
ભગવાને દેવીને જોઈને સંગમ શરૂ કર્યો. એ રીતે ક્રીડા કરતા બુદ્ધિમાન મહાદેવ, નીલકંઠ દેવના દિવ્ય સો વર્ષ વીતી ગયાં.
1.36.7
न चापि तनयो राम तस्यामासीत् परंतप ।
सर्वे देवाः समुद्युक्ताः पितामहपुरोगमाः ॥ १.३६.७ ॥
હે રામ, તેમને કોઈ પુત્ર પણ થયો નહોતો. હે શત્રુતાપક, ત્યારે બ્રહ્માને આગળ રાખીને સર્વ દેવો તૈયાર થયા.
1.36.8
यदिहोत्पद्यते भूतं कस्तत् प्रतिसहिष्यति ।
अभिगम्य सुराः सर्वे प्रणिपत्येदमब्रुवन् ॥ १.३६.८ ॥
અહીં એવો જીવ જન્મે તો તેને કોણ સહન કરશે? એમ વિચારીને સર્વ દેવો પાસે જઈ પ્રણામ કરીને આમ બોલ્યા.
1.36.9
देवदेव महादेव लोकस्यास्य हिते रत ।
सुराणां प्रणिपातेन प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ १.३६.९ ॥
હે દેવોના દેવ, મહાદેવ, આ લોકના હિતમાં રત રહેનારા, દેવોના પ્રણામથી આપ કૃપા કરો એ આપને યોગ્ય છે.
1.36.10
न लोका धारयिष्यन्ति तव तेजः सुरोत्तम ।
ब्राह्मेण तपसा युक्तो देव्या सह तपश्चर ॥ १.३६.१० ॥
હે સુરોત્તમ, આપનું તેજ લોકો ધારણ નહીં કરી શકે. બ્રહ્મતપથી યુક્ત થઈને દેવી સાથે તપ કરો.
1.36.11
त्रैलोक्यहितकामार्थं तेजस्तेजसि धारय ।
रक्ष सर्वानिमाँल्लोकान् नालोकं कर्तुमर्हसि ॥ १.३६.११ ॥
ત્રણે લોકના હિતની કામનાથી આપનું તેજ તેજમાં જ ધારણ કરો. આ સર્વ લોકોનું રક્ષણ કરો; લોકનો નાશ કરવો આપને યોગ્ય નથી.
1.36.12
देवतानां वचः श्रुत्वा सर्वलोकमहेश्वरः ।
बाढमित्यब्रवीत् सर्वान् पुनश्चेदमुवाच ह ॥ १.३६.१२ ॥
દેવોના વચન સાંભળીને સર્વલોકમહેશ્વરે 'ઠીક છે' કહ્યું, અને ફરી સર્વને આ કહ્યું.
1.36.13
धारयिष्याम्यहं तेजस्तेजसैव सहोमया ।
त्रिदशाः पृथिवी चैव निर्वाणमधिगच्छतु ॥ १.३६.१३ ॥
હું ઉમા સાથે મારા તેજને પોતે ધારણ કરીશ; દેવો અને પૃથ્વી શાંતિ પામો.
1.36.14
यदिदं क्षुभितं स्थानान्मम तेजो ह्यनुत्तमम् ।
धारयिष्यति कस्तन्मे ब्रुवन्तु सुरसत्तमाः ॥ १.३६.१४ ॥
મારા સ્થાનથી ક્ષુબ્ધ થયેલું આ અનુપમ તેજ કોણ ધારણ કરશે? હે શ્રેષ્ઠ દેવો, કહો.
1.36.15
एवमुक्तास्ततो देवाः प्रत्यूचुर्वृषभध्वजम् ।
यत्तेजः क्षुभितं ह्यद्य तद्धरा धारयिष्यति ॥ १.३६.१५ ॥
એમ કહેવાયા પછી દેવોએ વૃષભધ્વજને ઉત્તર આપ્યો: હવે ક્ષુબ્ધ થયેલું તે તેજ પૃથ્વી ધારણ કરશે.
1.36.16
एवमुक्तः सुरपतिः प्रमुमोच महाबलः ।
तेजसा पृथिवी येन व्याप्ता सगिरिकानना ॥ १.३६.१६ ॥
એમ કહેવાયા પછી મહાબલ સુરપતિ (શિવ)એ તે તેજ છોડ્યું; જેનાથી પર્વતો અને વનો સહિત પૃથ્વી વ્યાપ્ત થઈ.
1.36.17
ततो देवाः पुनरिदमूचुश्चापि हुताशनम् ।
आविश त्वं महातेजो रौद्रं वायुसमन्वितः ॥ १.३६.१७ ॥
પછી દેવોએ ફરીથી અગ્નિને કહ્યું: હે મહાતેજસ્વી, વાયુ સાથે મળીને તે ભયંકર તેજમાં પ્રવેશ કર.
1.36.18
तदग्निना पुनर्व्याप्तं संजातं श्वेतपर्वतम् ।
दिव्यं शरवणं चैव पावकादित्यसंनिभम् ॥ १.३६.१८ ॥
અગ્નિથી તે ફરીથી વ્યાપ્ત થયું અને એક શ્વેત પર્વત તથા અગ્નિ-સૂર્ય સમાન દિવ્ય શરવણ ઉત્પન્ન થયાં.
1.36.19
यत्र जातो महातेजाः कार्तिकेयोऽग्निसम्भवः ।
अथोमां च शिवं चैव देवाः सर्षिगणास्तदा ॥ १.३६.१९ ॥
અગ્નિથી જન્મેલા મહાતેજસ્વી કાર્તિકેય જ્યાં જન્મ્યા, ત્યારે દેવતાઓ અને ઋષિગણો ઉમા અને શિવ સાથે ત્યાં હતા.
1.36.20
पूजयामासुरत्यर्थं सुप्रीतमनसस्तदा ।
अथ शैलसुता राम त्रिदशानिदमब्रवीत् ॥ १.३६.२० ॥
ત્યારે પ્રસન્ન મનથી દેવોએ તેમની અત્યંત પૂજા કરી. હે રામ, ત્યારે પર્વતપુત્રીએ દેવતાઓને આ કહ્યું.
1.36.21
समन्युरशपत् सर्वान् क्रोधसंरक्तलोचना ।
यस्मान्निवारिता चाहं संगता पुत्रकाम्यया ॥ १.३६.२१ ॥
ક્રોધથી લાલ આંખોવાળી તે ગુસ્સે થઈને સૌને શાપ આપવા લાગી: 'પુત્રની કામનાથી હું મળી હતી ત્યારે મને રોકવામાં આવી હતી, તેથી.'
1.36.22
अपत्यं स्वेषु दारेषु नोत्पादयितुमर्हथ ।
अद्यप्रभृति युष्माकमप्रजाः सन्तु पत्नयः ॥ १.३६.२२ ॥
'તમે તમારી પત્નીઓથી સંતાન ઉત્પન્ન કરવાને લાયક નથી. આજથી તમારી પત્નીઓ સંતાનવિહોણી થાઓ.'
1.36.23
एवमुक्त्वा सुरान् सर्वाञ्शशाप पृथिवीमपि ।
अवने नैकरूपा त्वं बहुभार्या भविष्यसि ॥ १.३६.२३ ॥
એમ કહીને તેણે સર્વ દેવોને શાપ આપ્યો; પૃથ્વીને પણ શાપ આપ્યો: 'હે પૃથ્વી, તું અનેક રૂપવાળી અને ઘણા પતિવાળી થઈશ.'
1.36.24
न च पुत्रकृतां प्रीतिं मत्क्रोधकलुषीकृता ।
प्राप्स्यसि त्वं सुदुर्मेधो मम पुत्रमनिच्छती ॥ १.३६.२४ ॥
'મારા ક્રોધથી કલુષિત થઈને તું પુત્રથી મળતું સુખ નહીં મેળવે, હે મૂર્ખ, કારણ કે તેં મારા પુત્રને ઇચ્છ્યો નથી.'
1.36.25
तान् सर्वान् पीडितान् दृष्ट्वा सुरान् सुरपतिस्तदा ।
गमनायोपचक्राम दिशं वरुणपालिताम् ॥ १.३६.२५ ॥
તે બધા પીડાયેલા દેવોને જોઈને ત્યારે દેવોના રાજા ઇન્દ્ર વરુણે રક્ષિત દિશા તરફ જવા તૈયાર થયા.
1.36.26
स गत्वा तप आतिष्ठत् पार्श्वे तस्योत्तरे गिरेः ।
हिमवत्प्रभवे शृङ्गे सह देव्या महेश्वरः ॥ १.३६.२६ ॥
તે જઈને તે પર્વતની ઉત્તર બાજુએ, હિમાલયમાં ઉદ્ભવેલાં શિખરો પર, દેવી સાથે મહેશ્વરે તપ કર્યું.
1.36.27
एष ते विस्तरो राम शैलपुत्र्या निवेदितः
गङ्गायाः प्रभवं चैव शृणु मे सहलक्ष्मण ॥ १.३६.२७ ॥
હે રામ, શૈલપુત્રીની આ વાત મેં તને વિસ્તારથી કહી. હવે લક્ષ્મણ સાથે ગંગાનો ઉદ્ભવ પણ મારી પાસેથી સાંભળ.