ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 1.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.36.1
उक्तवाक्ये मुनौ तस्मिन्नुभौ राघवलक्ष्मणौ ।
प्रतिनन्द्य कथां वीरावूचतुर्मुनिपुङ्गवम् ॥ १.३६.१ ॥
ਮੁਨੀ ਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਘਵ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੋਹਾਂ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਕਥਾ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਕੇ ਉਸ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
1.36.2
धर्मयुक्तमिदं ब्रह्मन् कथितं परमं त्वया ।
दुहितुः शैलराजस्य ज्येष्ठाया वक्तुमर्हसि ।
विस्तरं विस्तरज्ञोऽसि दिव्यमानुषसम्भवम् ॥ १.३६.२ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ! ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇਹ ਪਰਮ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ। ਪਰਬਤਰਾਜ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਣਾ ਤੁਹਾਡਾ ਹੱਕ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਵਿਸਤਾਰ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਹੋ, ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਵਾਲੀ ਉਸ ਧੀ ਬਾਰੇ।
1.36.3
त्रीन् पथो हेतुना केन प्लावयेल्लोकपावनी ।
कथं गङ्गां त्रिपथगा विश्रुता सरिदुत्तमा ॥ १.३६.३ ॥
ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਹ ਗੰਗਾ ਤਿੰਨ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਗਦੀ ਹੈ? ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਗੰਗਾ ਉੱਤਮ ਨਦੀ ਵਜੋਂ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ?
1.36.4
त्रिषु लोकेषु धर्मज्ञ कर्मभिः कैः समन्विता ।
तथा ब्रुवति काकुत्स्थे विश्वामित्रस्तपोधनः ॥ १.३६.४ ॥
ਹੇ ਧਰਮਜ੍ਞ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ? ਕਾਕੁਤਸ੍ਥ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਤਪੋਧਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ...
1.36.5
निखिलेन कथां सर्वामृषिमध्ये न्यवेदयत् ।
पुरा राम कृतोद्वाहः शितिकण्ठो महातपाः ॥ १.३६.५ ॥
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾਈ: ਹੇ ਰਾਮ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਨੀਲਕੰਠ, ਮਹਾਤਪਸਵੀ (ਸ਼ਿਵ)...
1.36.6
दृष्ट्वा च भगवान् देवीं मैथुनायोपचक्रमे ।
तस्य संक्रीडमानस्य महादेवस्य धीमतः ।
शितिकण्ठस्य देवस्य दिव्यं वर्षशतं गतम् ॥ १.३६.६ ॥
ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੰਗਮ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਹਾਦੇਵ, ਨੀਲਕੰਠ ਦੇਵ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਤ ਗਏ।
1.36.7
न चापि तनयो राम तस्यामासीत् परंतप ।
सर्वे देवाः समुद्युक्ताः पितामहपुरोगमाः ॥ १.३६.७ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ।
1.36.8
यदिहोत्पद्यते भूतं कस्तत् प्रतिसहिष्यति ।
अभिगम्य सुराः सर्वे प्रणिपत्येदमब्रुवन् ॥ १.३६.८ ॥
ਜੇ ਇੱਥੇ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕੌਣ ਸਹਿ ਸਕੇਗਾ? ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬੋਲੇ।
1.36.9
देवदेव महादेव लोकस्यास्य हिते रत ।
सुराणां प्रणिपातेन प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ १.३६.९ ॥
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮਹਾਦੇਵ, ਇਸ ਲੋਕ ਦੇ ਭਲੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਨਾਲ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ।
1.36.10
न लोका धारयिष्यन्ति तव तेजः सुरोत्तम ।
ब्राह्मेण तपसा युक्तो देव्या सह तपश्चर ॥ १.३६.१० ॥
ਹੇ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਹਾਡਾ ਤੇਜ ਲੋਕ ਧਾਰਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਤਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰੋ।
1.36.11
त्रैलोक्यहितकामार्थं तेजस्तेजसि धारय ।
रक्ष सर्वानिमाँल्लोकान् नालोकं कर्तुमर्हसि ॥ १.३६.११ ॥
ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਤੇਜ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਹੀ ਧਾਰਨ ਕਰੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ; ਲੋਕ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
1.36.12
देवतानां वचः श्रुत्वा सर्वलोकमहेश्वरः ।
बाढमित्यब्रवीत् सर्वान् पुनश्चेदमुवाच ह ॥ १.३६.१२ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸਰਬਲੋਕ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ 'ਠੀਕ ਹੈ' ਕਿਹਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਭ ਨੂੰ ਇਹ ਆਖਿਆ।
1.36.13
धारयिष्याम्यहं तेजस्तेजसैव सहोमया ।
त्रिदशाः पृथिवी चैव निर्वाणमधिगच्छतु ॥ १.३६.१३ ॥
ਮੈਂ ਉਮਾ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨੂੰ ਆਪ ਧਾਰਾਂਗਾ; ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾਉਣ।
1.36.14
यदिदं क्षुभितं स्थानान्मम तेजो ह्यनुत्तमम् ।
धारयिष्यति कस्तन्मे ब्रुवन्तु सुरसत्तमाः ॥ १.३६.१४ ॥
ਮੇਰੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਵਿਚਲਿਤ ਹੋਇਆ ਇਹ ਅਨੁਪਮ ਤੇਜ ਕੌਣ ਧਾਰੇਗਾ? ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇਵਤਿਓ, ਦੱਸੋ।
1.36.15
एवमुक्तास्ततो देवाः प्रत्यूचुर्वृषभध्वजम् ।
यत्तेजः क्षुभितं ह्यद्य तद्धरा धारयिष्यति ॥ १.३६.१५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: ਹੁਣ ਵਿਚਲਿਤ ਹੋਇਆ ਉਹ ਤੇਜ ਧਰਤੀ ਧਾਰੇਗੀ।
1.36.16
एवमुक्तः सुरपतिः प्रमुमोच महाबलः ।
तेजसा पृथिवी येन व्याप्ता सगिरिकानना ॥ १.३६.१६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਸੁਰਪਤੀ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਉਹ ਤੇਜ ਛੱਡਿਆ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਰਬਤਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਵਿਆਪਤ ਹੋ ਗਈ।
1.36.17
ततो देवाः पुनरिदमूचुश्चापि हुताशनम् ।
आविश त्वं महातेजो रौद्रं वायुसमन्वितः ॥ १.३६.१७ ॥
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਤੇਜ, ਵਾਯੂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ।
1.36.18
तदग्निना पुनर्व्याप्तं संजातं श्वेतपर्वतम् ।
दिव्यं शरवणं चैव पावकादित्यसंनिभम् ॥ १.३६.१८ ॥
ਅਗਨੀ ਨਾਲ ਉਹ ਫਿਰ ਵਿਆਪਤ ਹੋਇਆ ਤੇ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਪਰਬਤ ਅਤੇ ਅਗਨੀ-ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਦਿਵ੍ਯ ਸਰਵਣ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
1.36.19
यत्र जातो महातेजाः कार्तिकेयोऽग्निसम्भवः ।
अथोमां च शिवं चैव देवाः सर्षिगणास्तदा ॥ १.३६.१९ ॥
ਅਗਨੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਜਿੱਥੇ ਜਨਮੇ, ਤਦ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਗਣ ਉਮਾ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਸਨ।
1.36.20
पूजयामासुरत्यर्थं सुप्रीतमनसस्तदा ।
अथ शैलसुता राम त्रिदशानिदमब्रवीत् ॥ १.३६.२० ॥
ਤਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਰਾਮ, ਤਦ ਪਰਬਤ-ਪੁੱਤਰੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
1.36.21
समन्युरशपत् सर्वान् क्रोधसंरक्तलोचना ।
यस्मान्निवारिता चाहं संगता पुत्रकाम्यया ॥ १.३६.२१ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਬੈਠੀ: 'ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਜਦ ਮੈਂ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਲਈ।'
1.36.22
अपत्यं स्वेषु दारेषु नोत्पादयितुमर्हथ ।
अद्यप्रभृति युष्माकमप्रजाः सन्तु पत्नयः ॥ १.३६.२२ ॥
'ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੋਂ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਬੇਔਲਾਦ ਹੋਣ।'
1.36.23
एवमुक्त्वा सुरान् सर्वाञ्शशाप पृथिवीमपि ।
अवने नैकरूपा त्वं बहुभार्या भविष्यसि ॥ १.३६.२३ ॥
ਏਹ ਆਖ ਕੇ ਉਸਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ; ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: 'ਹੇ ਧਰਤੀ, ਤੂੰ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪਤੀਆਂ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇਂਗੀ।'
1.36.24
न च पुत्रकृतां प्रीतिं मत्क्रोधकलुषीकृता ।
प्राप्स्यसि त्वं सुदुर्मेधो मम पुत्रमनिच्छती ॥ १.३६.२४ ॥
'ਮੇਰੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਕਲੰਕਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਸੁੱਖ ਨਹੀਂ ਪਾਏਂਗੀ, ਹੇ ਮੂਰਖ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹਿਆ।'
1.36.25
तान् सर्वान् पीडितान् दृष्ट्वा सुरान् सुरपतिस्तदा ।
गमनायोपचक्राम दिशं वरुणपालिताम् ॥ १.३६.२५ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਵੇਖ ਕੇ ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵਰੁਣ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਅਤ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ।
1.36.26
स गत्वा तप आतिष्ठत् पार्श्वे तस्योत्तरे गिरेः ।
हिमवत्प्रभवे शृङ्गे सह देव्या महेश्वरः ॥ १.३६.२६ ॥
ਉਹ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਪਰਬਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੋਂ ਉਪਜੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ, ਦੇਵੀ ਸਮੇਤ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਤਪ ਕੀਤਾ।
1.36.27
एष ते विस्तरो राम शैलपुत्र्या निवेदितः
गङ्गायाः प्रभवं चैव शृणु मे सहलक्ष्मण ॥ १.३६.२७ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਸ਼ੈਲਪੁੱਤਰੀ ਦਾ ਇਹ ਬਿਰਤਾਂਤ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਲਛਮਣ ਸਮੇਤ ਗੰਗਾ ਦਾ ਜਨਮ ਵੀ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣ।