Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 1.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.4.1
प्राप्तराज्यस्य रामस्य वाल्मीकिर्भगवानृषिः ।
चकार चरितं कृत्स्नं विचित्रपदमर्थवत् ॥ १.४.१ ॥
El venerable sabio Vālmīki compuso la historia completa de Rāma, después de que este obtuvo el reino, en una obra de palabras variadas y de rico significado.
1.4.2
चतुर्विंशत्सहस्राणि श्लोकानामुक्तवानृषिः ।
तथा सर्गशतान् पञ्च षट्काण्डानि तथोत्तरम् ॥ १.४.२ ॥
El sabio recitó veinticuatro mil versos, quinientos cantos, seis libros y también el libro final.
1.4.3
कृत्वा तु तन्महाप्राज्ञः सभविष्यं सहोत्तरम् ।
चिन्तयामास को न्वेतत् प्रयुञ्जीयादिति प्रभुः ॥ १.४.३ ॥
Tras componer aquella obra con sus sucesos futuros y su libro final, el de gran sabiduría reflexionó sobre quién debía emplearla.
1.4.4
तस्य चिन्तयमानस्य महर्षेर्भावितात्मनः ।
अगृह्णीतां ततः पादौ मुनिवेषौ कुशीलवौ ॥ १.४.४ ॥
Mientras aquel gran sabio, puro de alma, reflexionaba, Kuśa y Lava, disfrazados de ascetas, le tomaron los pies.
1.4.5
कुशीलवौ तु धर्मज्ञौ राजपुत्रौ यशस्विनौ ।
भ्रातरौ स्वरसंपन्नौ ददर्शाश्रमवासिनौ ॥ १.४.५ ॥
Kuśa y Lava, conocedores del dharma, príncipes famosos, hermanos de dulce voz, los vio viviendo en el ermitaño.
1.4.6
स तु मेधाविनौ दृष्ट्वा वेदेषु परिनिष्ठितौ ।
वेदोपबृंह्मणार्थाय तावग्राहयत प्रभुः ॥ १.४.६ ॥
Al ver a aquellos dos jóvenes inteligentes firmemente asentados en los Vedas, hizo que lo aprendieran para ampliar los Vedas.
1.4.7
काव्यं रामायणं कृत्स्नं सीतायाश्चरितं महत् ।
पौलस्त्यवधमित्येवं चकार चरितव्रतः ॥ १.४.७ ॥
Firme en su voto de conducta, compuso el poema llamado Rāmāyaṇa en su totalidad, incluyendo la gran historia de Sītā y la muerte del Paulastya (Rāvaṇa).
1.4.8
पाठ्ये गेये च मधुरं प्रमाणैस्त्रिभिरन्वितम् ।
जातिभिः सप्तभिर्युक्तं तन्त्रीलयसमन्वितम् ॥ १.४.८ ॥
Este poema es dulce tanto al recitarse como al cantarse; está dotado de tres medidas, unido a siete modos y acompañado de cuerda y ritmo.
1.4.9
रसैः शृङ्गारकरुणहास्यरौद्रभयानकैः ।
वीरादिभी रसैर्युक्तं काव्यमेतदगायताम् ॥ १.४.९ ॥
Este poema está dotado de los sentimientos del amor, la compasión, el humor, la furia, el temor y el heroísmo, y los demás; cantadlo.
1.4.10
तौ तु गान्धर्वतत्त्वज्ञौ स्थानमूर्च्छनकोविदौ ।
भ्रातरौ स्वरसम्पन्नौ गन्धर्वाविव रूपिणौ ॥ १.४.१० ॥
Aquellos dos hermanos conocían los principios de la música gandharva, eran diestros en las posiciones y modulaciones de los tonos y tenían voces excelentes; parecían gandharvas encarnados.
1.4.11
रूपलक्षणसम्पन्नौ मधुरस्वरभाषिणौ ।
बिम्बादिवोत्थितौ बिम्बौ रामदेहात् तथापरौ ॥ १.४.११ ॥
Dotados de belleza y señales auspiciosas, hablando con voces dulces, aquellos dos parecían otros dos reflejos surgidos del cuerpo de Rāma.
1.4.12
तौ राजपुत्रौ कार्त्स्न्येन धर्म्यमाख्यानमुत्तमम् ।
वाचोविधेयं तत्सर्वं कृत्वा काव्यमनिन्दितौ ॥ १.४.१२ ॥
Aquellos dos príncipes sin culpa, habiendo memorizado por completo esta narración excelente y conforme al dharma, grabaron el poema en su palabra.
1.4.13
ऋषीणां च द्विजातीनां साधूनां च समागमे ।
यथोपदेशं तत्त्वज्ञौ जगतुः सुसमाहितौ ॥ १.४.१३ ॥
En la asamblea de los sabios, los brahmanes nacidos dos veces y los hombres virtuosos, los dos conocedores de la verdad cantaron según lo indicado, con plena atención.
1.4.14
महात्मानौ महाभागौ सर्वलक्षणलक्षितौ ।
तौ कदाचित् समेतानामृषीणां भावितात्मनाम् ॥ १.४.१४ ॥
Los dos eran magnánimos, muy afortunados y marcados con todos los signos auspiciosos. Una vez, entre los sabios reunidos de alma disciplinada:
1.4.15
मध्ये सभं समीपस्थाविदं काव्यमगायताम् ।
तच्छ्रुत्वा मुनयः सर्वे बाष्पपर्याकुलेक्षणाः ॥ १.४.१५ ॥
En medio de la asamblea, de pie cerca, cantaron este poema. Al escucharlo, los ojos de todos los sabios se llenaron de lágrimas.
1.4.16
साधु साध्विति तावूचुः परं विस्मयमागताः ।
ते प्रीतमनसः सर्वे मुनयो धर्मवत्सलाः ॥ १.४.१६ ॥
Diciendo «¡Bien! ¡Bien!», alabaron a los dos, llenos de gran asombro. Todos los sabios, con el corazón complacido y amantes del dharma,
1.4.17
प्रशशंसुः प्रशस्तव्यौ गायमानौ कुशीलवौ ।
अहो गीतस्य माधुर्यं श्लोकानां च विशेषतः ॥ १.४.१७ ॥
Alabaron a los dos dignos de alabanza, Kuśa y Lava, mientras cantaban. ¡Ah! ¡La dulzura de la canción, y sobre todo la dulzura de los versos!
1.4.18
चिरनिर्वृत्तमप्येतत् प्रत्यक्षमिव दर्शितम् ।
प्रविश्य तावुभौ सुष्ठु तथाभावमगायताम् ॥ १.४.१८ ॥
Aunque ocurrido hace mucho, esto parecía mostrado como si estuviera ante los ojos. Habiéndose adentrado en ello, los dos cantaron bien, con tal sentimiento.
1.4.19
सहितौ मधुरं रक्तं सम्पन्नं स्वरसंपदा ।
एवं प्रशस्यमानौ तौ तपः श्लाघ्यैर्महर्षिभिः ॥ १.४.१९ ॥
Los dos cantaron juntos, dulcemente y con emoción, ricos en la riqueza de su tono. Así fueron alabados por los grandes sabios, dignos de alabanza por su ascetismo.
1.4.20
संरक्ततरमत्यर्थं मधुरं तावगायताम् ।
प्रीतः कश्चिन्मुनिस्ताभ्यां संस्थितः कलशं ददौ ॥ १.४.२० ॥
Los dos cantaron aún con más sentimiento y muy dulcemente. Complacido, un cierto sabio que estaba frente a ellos les dio un cántaro.
1.4.21
प्रसन्नो वल्कलं कश्चिद् ददौ ताभ्यां महायशाः ।
अन्यः कृष्णाजिनमदाद् यज्ञसूत्रं तथापरः ॥ १.४.२१ ॥
Complacido, cierto sabio de gran renombre les dio vestiduras de corteza. Otro les dio una piel de antílope negro, y otro más el cordón sagrado.
1.4.22
कश्चित् कमण्डलुं प्रादान्मौञ्जीमन्यो महामुनिः ।
बृसीमन्यस्तदा प्रादात् कौपीनमपरो मुनिः ॥ १.४.२२ ॥
Uno dio un recipiente de agua, un gran sabio dio un cinturón de hierba munja. Otro entonces dio una esterilla de hierba, y otro sabio dio un taparrabos.
1.4.23
ताभ्यां ददौ तदा हृष्टः कुठारमपरो मुनिः ।
काषायमपरो वस्त्रं चीरमन्यो ददौ मुनिः ॥ १.४.२३ ॥
Entonces otro sabio, encantado, les dio un hacha. Otro dio una tela color azafrán, y otro más una tela de corteza.
1.4.24
जटाबन्धनमन्यस्तु काष्ठरज्जुं मुदान्वितः ।
यज्ञभाण्डमृषिः कश्चित् काष्ठभारं तथा परः ॥ १.४.२४ ॥
Otro, lleno de alegría, dio una cinta para atar el cabello, y otro una cuerda de madera. Cierto sabio dio un recipiente de sacrificio, y otro un haz de leña.
1.4.25
औदुम्बरीं ब्रुसीमन्यः स्वस्ति केचित् तदावदन् ।
आयुष्यमपरे प्राहुर्मुदा तत्र महर्षयः ॥ १.४.२५ ॥
Otro, señalando el haz de leños sagrados de udumbara, dijo «Svasti»; otros, con alegría, dijeron allí, los grandes sabios: «Que tengas larga vida».
1.4.26
ददुश्चैवं वरान् सर्वे मुनयः सत्यवादिनः ।
आश्चर्यमिदमाख्यानं मुनिना सम्प्रकीर्तितम् ॥ १.४.२६ ॥
Así, todos los sabios veraces concedieron bendiciones, y el sabio relató plenamente este asombroso relato.
1.4.27
परं कवीनामाधारं समाप्तं च यथाक्रमम् ।
अभिगीतमिदं गीतं सर्वगीतेषु कोविदौ ॥ १.४.२७ ॥
Este canto es el supremo fundamento de los poetas; fue completado en orden, y los dos, diestros en todos los cantos, lo interpretaron.
1.4.28
आयुष्यं पुष्टिजननं सर्वश्रुतिमनोहरम् ।
प्रशस्यमानौ सर्वत्र कदाचित् तत्र गायकौ ॥ १.४.२८ ॥
Concede larga vida y prosperidad, deleitando la mente de quienes lo escuchan; allí, los dos cantores eran alabados por todas partes, a veces.
1.4.29
रथ्यासु राजमार्गेषु ददर्श भरताग्रजः ।
स्ववेश्म चानीय ततो भ्रातरौ स कुशीलवौ ॥ १.४.२९ ॥
En las calles y en las vías reales, el hermano mayor de Bharata los vio; luego, habiendo traído a los dos hermanos, los Kuśīlavas, a su propia morada.
1.4.30
पूजयामास पूजार्हौ रामः शत्रुनिबर्हणः ।
आसीनः काञ्चने दिव्ये स च सिंहासने प्रभुः ॥ १.४.३० ॥
Rāma, destructor de enemigos, honró a los dos dignos de honor; él mismo, el señor, estaba sentado en un trono dorado y divino.
1.4.31
उपोपविष्टैः सचिवैर्भ्रातृभिश्च समन्वितः ।
दृष्ट्वा तु रूपसम्पन्नौ विनीतौ भ्रातरावुभौ ॥ १.४.३१ ॥
Rodeado de ministros y hermanos sentados cerca, Rāma vio a los dos hermanos, ambos de hermosa figura y humildes.
1.4.32
उवाच लक्ष्मणं रामः शत्रुघ्नं भरतं तथा ।
श्रूयतामेतदाख्यानमनयोर्देववर्चसोः ॥ १.४.३२ ॥
Rāma habló a Lakṣmaṇa, y también a Śatrughna y a Bharata: "Escuchad esta historia de estos dos, resplandecientes como dioses."
1.4.33
विचित्रार्थपदं सम्यग्गायकौ समचोदयत् ।
तौ चापि मधुरं रक्तं स्वचित्तायतनिःस्वनम् ॥ १.४.३३ ॥
Los dos cantores fueron debidamente instruidos para cantar aquel poema de significados y palabras variados; y ellos también cantaron con dulzura y emoción, con una voz que llenaba la morada de sus propios corazones.
1.4.34
तन्त्रीलयवदत्यर्थं विश्रुतार्थमगायताम् ।
ह्लादयत् सर्वगात्राणि मनांसि हृदयानि च ।
श्रोत्राश्रयसुखं गेयं तद् बभौ जनसंसदि ॥ १.४.३४ ॥
Cantaron aquella canción, bien acompasada con las cuerdas y el ritmo, de sentido muy conocido; alegrando todos los miembros, mentes y corazones, aquel canto grato al oído brilló en la asamblea del pueblo.
1.4.35
इमौ मुनी पार्थिवलक्षणान्वितौ ।
कुशीलवौ चैव महातपस्विनौ ।
ममापि तद् भूतिकरं प्रचक्षते ।
महानुभावं चरितं निबोधत ॥ १.४.३५ ॥
Estos dos sabios, portadores de las marcas de la realeza, Kuśa y Lava, son grandes ascetas. Se dice que esta historia trae prosperidad incluso a mí; escuchad esta hazaña de gran poder.
1.4.36
ततस्तु तौ रामवचः प्रचोदिता-
वगायतां मार्गविधानसम्पदा ।
स चापि रामः परिषद्गतः शनै-
र्बुभूषयासक्तमना बभूव ह ॥ १.४.३६ ॥
Entonces, impulsados por la palabra de Rāma, los dos cantaron con todos los recursos del método clásico; y Rāma, sentado en la asamblea, poco a poco quedó absorto, con la mente fija en escuchar y deseoso de oír más.