รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 1.4

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.4.1

प्राप्तराज्यस्य रामस्य वाल्मीकिर्भगवानृषिः ।
चकार चरितं कृत्स्नं विचित्रपदमर्थवत् ॥ १.४.१ ॥

วาลมีกิผู้เป็นฤๅษีอันประเสริฐ แต่งเรื่องราวของพระรามทั้งหมดหลังจากพระรามได้ครองราชย์แล้ว เป็นบทกวีที่ใช้ถ้อยคำหลากหลายและมีความหมายลึกซึ้ง

1.4.2

चतुर्विंशत्सहस्राणि श्लोकानामुक्तवानृषिः ।
तथा सर्गशतान् पञ्च षट्काण्डानि तथोत्तरम् ॥ १.४.२ ॥

ฤๅษีได้ท่องบทกลอนไว้สองหมื่นสี่พันบท มีห้าร้อยสรรค์ และมีหกกาณฑ์ รวมทั้งกาณฑ์สุดท้ายด้วย

1.4.3

कृत्वा तु तन्महाप्राज्ञः सभविष्यं सहोत्तरम् ।
चिन्तयामास को न्वेतत् प्रयुञ्जीयादिति प्रभुः ॥ १.४.३ ॥

เมื่อแต่งบทกวีนั้นเสร็จ พร้อมทั้งเนื้อความที่จะเกิดขึ้นในอนาคตและกาณฑ์สุดท้าย ท่านผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่จึงครุ่นคิดว่าใครควรนำบทกวีนี้ไปใช้

1.4.4

तस्य चिन्तयमानस्य महर्षेर्भावितात्मनः ।
अगृह्णीतां ततः पादौ मुनिवेषौ कुशीलवौ ॥ १.४.४ ॥

ขณะที่มหาฤๅษีผู้มีจิตบริสุทธิ์กำลังครุ่นคิดอยู่นั้น กุศะและลวะซึ่งแปลงกายเป็นนักพรต ก็เข้ามาจับเท้าของท่าน

1.4.5

कुशीलवौ तु धर्मज्ञौ राजपुत्रौ यशस्विनौ ।
भ्रातरौ स्वरसंपन्नौ ददर्शाश्रमवासिनौ ॥ १.४.५ ॥

กุศะและลวะเป็นผู้รู้ธรรม เป็นเจ้าชายผู้มีชื่อเสียง เป็นพี่น้องที่มีเสียงไพเราะ ท่านเห็นทั้งสองอาศัยอยู่ในอาศรม

1.4.6

स तु मेधाविनौ दृष्ट्वा वेदेषु परिनिष्ठितौ ।
वेदोपबृंह्मणार्थाय तावग्राहयत प्रभुः ॥ १.४.६ ॥

เมื่อท่านเห็นเยาวชนผู้ฉลาดทั้งสองนั้นตั้งมั่นอยู่ในพระเวท ท่านจึงให้ทั้งสองเรียนบทกวีนั้นเพื่อให้พระเวทได้รับการขยายความ

1.4.7

काव्यं रामायणं कृत्स्नं सीतायाश्चरितं महत् ।
पौलस्त्यवधमित्येवं चकार चरितव्रतः ॥ १.४.७ ॥

ผู้มีความประพฤติมั่นคงในคำปฏิญาณ ได้แต่งบทกวีที่เรียกว่ารามายณะทั้งเรื่อง รวมทั้งกรรมอันยิ่งใหญ่ของสีดาและการสังหารปอลัสตยะ (ราวณะ)

1.4.8

पाठ्ये गेये च मधुरं प्रमाणैस्त्रिभिरन्वितम् ।
जातिभिः सप्तभिर्युक्तं तन्त्रीलयसमन्वितम् ॥ १.४.८ ॥

บทกวีนี้ไพเราะทั้งเมื่อท่องและเมื่อขับร้อง มีจังหวะสามประการ ประกอบด้วยทำนองเจ็ดแบบ และมีเสียงสายพิณกับจังหวะประกอบอยู่

1.4.9

रसैः शृङ्गारकरुणहास्यरौद्रभयानकैः ।
वीरादिभी रसैर्युक्तं काव्यमेतदगायताम् ॥ १.४.९ ॥

บทกวีนี้ประกอบด้วยรสแห่งความรัก ความเศร้า ความขบขัน ความโกรธ ความกลัว และความกล้าหาญ เป็นต้น จงขับร้องบทกวีนี้เถิด

1.4.10

तौ तु गान्धर्वतत्त्वज्ञौ स्थानमूर्च्छनकोविदौ ।
भ्रातरौ स्वरसम्पन्नौ गन्धर्वाविव रूपिणौ ॥ १.४.१० ॥

สองพี่น้องนั้นรู้หลักการดนตรีคนธรรพ์ ชำนาญในตำแหน่งและการขึ้นลงของเสียง และมีเสียงไพเราะ ทั้งสองดูเหมือนคนธรรพ์ที่มีรูปร่าง

1.4.11

रूपलक्षणसम्पन्नौ मधुरस्वरभाषिणौ ।
बिम्बादिवोत्थितौ बिम्बौ रामदेहात् तथापरौ ॥ १.४.११ ॥

ทั้งสองมีรูปโฉมและลักษณะอันเป็นมงคล พูดด้วยเสียงอันไพเราะ ดูเหมือนเงาสองเงาที่ผุดขึ้นจากร่างของพระราม

1.4.12

तौ राजपुत्रौ कार्त्स्न्येन धर्म्यमाख्यानमुत्तमम् ।
वाचोविधेयं तत्सर्वं कृत्वा काव्यमनिन्दितौ ॥ १.४.१२ ॥

เจ้าชายทั้งสองผู้ไร้ตำหนินั้น จดจำเรื่องเล่าอันประเสริฐและชอบธรรมนั้นได้ทั้งหมด แล้วจึงตรึงบทกวีนั้นไว้ในคำพูดของตน

1.4.13

ऋषीणां च द्विजातीनां साधूनां च समागमे ।
यथोपदेशं तत्त्वज्ञौ जगतुः सुसमाहितौ ॥ १.४.१३ ॥

ในที่ประชุมของฤๅษี พราหมณ์ผู้เกิดสองครั้ง และคนดีทั้งหลาย ทั้งสองผู้รู้ความจริงได้ขับร้องตามที่ได้รับคำสั่งสอน ด้วยใจที่ตั้งมั่นเต็มที่

1.4.14

महात्मानौ महाभागौ सर्वलक्षणलक्षितौ ।
तौ कदाचित् समेतानामृषीणां भावितात्मनाम् ॥ १.४.१४ ॥

ทั้งสองมีจิตใจประเสริฐ มีบุญวาสนามาก และมีลักษณะอันเป็นมงคลครบถ้วน วันหนึ่ง ท่ามกลางฤๅษีผู้มีจิตฝึกฝนแล้วที่มาประชุมกัน

1.4.15

मध्ये सभं समीपस्थाविदं काव्यमगायताम् ।
तच्छ्रुत्वा मुनयः सर्वे बाष्पपर्याकुलेक्षणाः ॥ १.४.१५ ॥

ท่ามกลางที่ประชุม ทั้งสองที่ยืนอยู่ใกล้ได้ขับร้องบทกวีนี้ เมื่อได้ฟัง ฤๅษีทั้งหมดก็มีดวงตาเต็มไปด้วยน้ำตา

1.4.16

साधु साध्विति तावूचुः परं विस्मयमागताः ।
ते प्रीतमनसः सर्वे मुनयो धर्मवत्सलाः ॥ १.४.१६ ॥

ทุกท่านกล่าวว่า "ดีแล้ว ดีแล้ว" ชื่นชมทั้งสองด้วยความอัศจรรย์ใจอย่างยิ่ง ฤๅษีทั้งหมดมีใจยินดีและรักธรรม

1.4.17

प्रशशंसुः प्रशस्तव्यौ गायमानौ कुशीलवौ ।
अहो गीतस्य माधुर्यं श्लोकानां च विशेषतः ॥ १.४.१७ ॥

ท่านชื่นชมกุศะและลวะผู้ควรแก่การสรรเสริญ ขณะที่ทั้งสองขับร้อง โอ! ความไพเราะของเพลง และโดยเฉพาะความไพเราะของบทกลอนทั้งหลาย

1.4.18

चिरनिर्वृत्तमप्येतत् प्रत्यक्षमिव दर्शितम् ।
प्रविश्य तावुभौ सुष्ठु तथाभावमगायताम् ॥ १.४.१८ ॥

แม้เรื่องนี้จะเกิดขึ้นนานแล้ว แต่ก็ปรากฏราวกับแสดงอยู่ต่อหน้าต่อตา ทั้งสองเข้าไปอยู่ในเนื้อเรื่องแล้วขับร้องได้ดีด้วยอารมณ์เช่นนั้น

1.4.19

सहितौ मधुरं रक्तं सम्पन्नं स्वरसंपदा ।
एवं प्रशस्यमानौ तौ तपः श्लाघ्यैर्महर्षिभिः ॥ १.४.१९ ॥

ทั้งสองขับร้องร่วมกันอย่างไพเราะและเปี่ยมความรู้สึก อุดมด้วยความมั่งคั่งของเสียง เมื่อเป็นเช่นนี้ ทั้งสองจึงได้รับคำชมจากมหาฤๅษีทั้งหลายผู้คู่ควรแก่การสรรเสริญด้วยการบำเพ็ญตบะ

1.4.20

संरक्ततरमत्यर्थं मधुरं तावगायताम् ।
प्रीतः कश्चिन्मुनिस्ताभ्यां संस्थितः कलशं ददौ ॥ १.४.२० ॥

ทั้งสองขับร้องด้วยอารมณ์ที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้นและไพเราะมาก ฤๅษีผู้หนึ่งที่ยืนอยู่ตรงหน้าทั้งสองเกิดความพอใจ จึงมอบหม้อน้ำให้แก่ทั้งสอง

1.4.21

प्रसन्नो वल्कलं कश्चिद् ददौ ताभ्यां महायशाः ।
अन्यः कृष्णाजिनमदाद् यज्ञसूत्रं तथापरः ॥ १.४.२१ ॥

ฤๅษีผู้มีชื่อเสียงยิ่งใหญ่องค์หนึ่งพอพระทัยจึงประทานผ้าเปลือกไม้ให้แก่ทั้งสอง อีกองค์หนึ่งประทานหนังกวางดำ และอีกองค์หนึ่งประทานสายยัชโญปวีต

1.4.22

कश्चित् कमण्डलुं प्रादान्मौञ्जीमन्यो महामुनिः ।
बृसीमन्यस्तदा प्रादात् कौपीनमपरो मुनिः ॥ १.४.२२ ॥

องค์หนึ่งประทานหม้อน้ำ มหาฤๅษีองค์หนึ่งประทานเข็มขัดจากหญ้ามุญชะ อีกองค์หนึ่งประทานเสื่อหญ้า และฤๅษีอีกองค์หนึ่งประทานผ้าอาบเอว

1.4.23

ताभ्यां ददौ तदा हृष्टः कुठारमपरो मुनिः ।
काषायमपरो वस्त्रं चीरमन्यो ददौ मुनिः ॥ १.४.२३ ॥

ตอนนั้นฤๅษีอีกองค์หนึ่งด้วยความยินดีประทานขวาน อีกองค์หนึ่งประทานผ้าสีกาสาย และฤๅษีอีกองค์หนึ่งประทานผ้าเปลือกไม้

1.4.24

जटाबन्धनमन्यस्तु काष्ठरज्जुं मुदान्वितः ।
यज्ञभाण्डमृषिः कश्चित् काष्ठभारं तथा परः ॥ १.४.२४ ॥

อีกองค์หนึ่งเต็มไปด้วยความปีติประทานที่มัดผม และอีกองค์หนึ่งประทานเชือกไม้ ฤๅษีองค์หนึ่งประทานภาชนะสำหรับพิธียัญ และอีกองค์หนึ่งประทานฟืนมัดหนึ่ง

1.4.25

औदुम्बरीं ब्रुसीमन्यः स्वस्ति केचित् तदावदन् ।
आयुष्यमपरे प्राहुर्मुदा तत्र महर्षयः ॥ १.४.२५ ॥

อีกองค์หนึ่งชี้ไปที่มัดไม้เอาดุมพรสำหรับพิธี กล่าวว่า "สวัสดี" บางองค์กล่าวด้วยความยินดีว่า "ขอให้มีอายุยืนยาว" มหาฤๅษีทั้งหลายกล่าวอวยพรที่นั่น

1.4.26

ददुश्चैवं वरान् सर्वे मुनयः सत्यवादिनः ।
आश्चर्यमिदमाख्यानं मुनिना सम्प्रकीर्तितम् ॥ १.४.२६ ॥

ฤๅษีผู้ซื่อสัตย์ทั้งหมดประทานพรเช่นนี้ และเรื่องเล่าอันน่าอัศจรรย์นี้ฤๅษีได้เล่าไว้จนครบถ้วน

1.4.27

परं कवीनामाधारं समाप्तं च यथाक्रमम् ।
अभिगीतमिदं गीतं सर्वगीतेषु कोविदौ ॥ १.४.२७ ॥

บทเพลงนี้เป็นรากฐานอันสูงสุดของกวีทั้งหลาย ได้แต่งจนสมบูรณ์ตามลำดับ และสองผู้ชำนาญในบทเพลงทั้งปวงได้ขับร้องจนจบ

1.4.28

आयुष्यं पुष्टिजननं सर्वश्रुतिमनोहरम् ।
प्रशस्यमानौ सर्वत्र कदाचित् तत्र गायकौ ॥ १.४.२८ ॥

บทเพลงนี้ให้อายุยืนและความเจริญ และทำให้จิตใจของผู้ได้ฟังทุกคนเบิกบาน สองนักร้องนั้นได้รับคำสรรเสริญทุกหนทุกแห่ง บางครั้งก็ที่นั่น

1.4.29

रथ्यासु राजमार्गेषु ददर्श भरताग्रजः ।
स्ववेश्म चानीय ततो भ्रातरौ स कुशीलवौ ॥ १.४.२९ ॥

บนถนนและทางหลวงของพระราชา พระอนุชาองค์โตของพระภรตได้เห็นทั้งสอง จากนั้นจึงนำพี่น้องทั้งสองคือกุศีลวะมาสู่ที่พำนักของตน

1.4.30

पूजयामास पूजार्हौ रामः शत्रुनिबर्हणः ।
आसीनः काञ्चने दिव्ये स च सिंहासने प्रभुः ॥ १.४.३० ॥

พระรามผู้ปราบศัตรูได้บูชาทั้งสองผู้คู่ควรแก่การบูชา พระองค์เองประทับบนพระที่นั่งทองอันทิพย์ ในฐานะเจ้าผู้เป็นใหญ่

1.4.31

उपोपविष्टैः सचिवैर्भ्रातृभिश्च समन्वितः ।
दृष्ट्वा तु रूपसम्पन्नौ विनीतौ भ्रातरावुभौ ॥ १.४.३१ ॥

พระรามประทับล้อมด้วยเหล่าเสนาบดีและพระอนุชาที่นั่งอยู่ใกล้ ทรงเห็นพี่น้องทั้งสองซึ่งงดงามและถ่อมตน

1.4.32

उवाच लक्ष्मणं रामः शत्रुघ्नं भरतं तथा ।
श्रूयतामेतदाख्यानमनयोर्देववर्चसोः ॥ १.४.३२ ॥

พระรามตรัสแก่พระลักษมณ์ และเช่นเดียวกันแก่พระศัตรุฆนะและพระภรต ว่า "จงฟังเรื่องราวของสองผู้มีรัศมีดุจเทพเจ้านี้"

1.4.33

विचित्रार्थपदं सम्यग्गायकौ समचोदयत् ।
तौ चापि मधुरं रक्तं स्वचित्तायतनिःस्वनम् ॥ १.४.३३ ॥

สองนักร้องได้รับคำสั่งอย่างถูกต้องให้ขับบทกวีที่มีความหมายและถ้อยคำหลากหลายนั้น และทั้งสองก็ขับร้องอย่างไพเราะและด้วยอารมณ์ เสียงของทั้งสองก้องไปทั่วที่พำนักแห่งหัวใจของตน

1.4.34

तन्त्रीलयवदत्यर्थं विश्रुतार्थमगायताम् ।
ह्लादयत् सर्वगात्राणि मनांसि हृदयानि च ।
श्रोत्राश्रयसुखं गेयं तद् बभौ जनसंसदि ॥ १.४.३४ ॥

ทั้งสองขับบทเพลงนั้นให้สอดคล้องกับเสียงสายพิณและจังหวะ ความหมายของบทเพลงเป็นที่รู้จักกันอย่างกว้างขวาง บทเพลงที่น่าฟังนั้นทำให้ทุกอวัยวะ จิตใจ และหัวใจเบิกบาน และได้ส่องประกายท่ามกลางที่ประชุมของผู้คน

1.4.35

इमौ मुनी पार्थिवलक्षणान्वितौ ।
कुशीलवौ चैव महातपस्विनौ ।
ममापि तद् भूतिकरं प्रचक्षते ।
महानुभावं चरितं निबोधत ॥ १.४.३५ ॥

สองฤๅษีนี้มีลักษณะของกษัตริย์ คือกุศะและลวะ ทั้งสองเป็นนักพรตผู้ยิ่งใหญ่ กล่าวกันว่าเรื่องราวนี้ย่อมนำความเป็นมงคลมาให้แม้แก่ข้าพเจ้า จงฟังกิจการอันทรงอำนาจนี้เถิด

1.4.36

ततस्तु तौ रामवचः प्रचोदिता-
वगायतां मार्गविधानसम्पदा ।
स चापि रामः परिषद्गतः शनै-
र्बुभूषयासक्तमना बभूव ह ॥ १.४.३६ ॥

จากนั้นทั้งสองได้รับคำสั่งของพระราม จึงขับร้องด้วยความสมบูรณ์ของวิธีการแบบแผน ฝ่ายพระรามผู้นั่งอยู่ในที่ประชุมก็ค่อย ๆ ดื่มด่ำ จิตจดจ่ออยู่กับการฟังและปรารถนาจะได้ฟังต่อไป