ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 1.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.4.1
प्राप्तराज्यस्य रामस्य वाल्मीकिर्भगवानृषिः ।
चकार चरितं कृत्स्नं विचित्रपदमर्थवत् ॥ १.४.१ ॥
ರಾಜ್ಯ ಪಡೆದ ರಾಮನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಭಗವಾನ್ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಋಷಿ ವಿಚಿತ್ರ ಪದಗಳು ಮತ್ತು ಅರ್ಥಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಾವ್ಯವಾಗಿ ರಚಿಸಿದರು.
1.4.2
चतुर्विंशत्सहस्राणि श्लोकानामुक्तवानृषिः ।
तथा सर्गशतान् पञ्च षट्काण्डानि तथोत्तरम् ॥ १.४.२ ॥
ಋಷಿ ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು, ಐನೂರು ಸರ್ಗಗಳನ್ನು, ಆರು ಕಾಂಡಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಕಾಂಡವನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
1.4.3
कृत्वा तु तन्महाप्राज्ञः सभविष्यं सहोत्तरम् ।
चिन्तयामास को न्वेतत् प्रयुञ्जीयादिति प्रभुः ॥ १.४.३ ॥
ಆ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞರು ಭವಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಕಾಂಡದೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಇದನ್ನು ಯಾರು ಪ್ರಯೋಗಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದರು.
1.4.4
तस्य चिन्तयमानस्य महर्षेर्भावितात्मनः ।
अगृह्णीतां ततः पादौ मुनिवेषौ कुशीलवौ ॥ १.४.४ ॥
ಆ ಶುದ್ಧಾತ್ಮ ಮಹರ್ಷಿ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮುನಿವೇಷದ ಕುಶ ಮತ್ತು ಲವರು ಅವರ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದರು.
1.4.5
कुशीलवौ तु धर्मज्ञौ राजपुत्रौ यशस्विनौ ।
भ्रातरौ स्वरसंपन्नौ ददर्शाश्रमवासिनौ ॥ १.४.५ ॥
ಕುಶ ಮತ್ತು ಲವರು ಧರ್ಮಜ್ಞರು, ಯಶಸ್ವಿ ರಾಜಕುಮಾರರು, ಸಹೋದರರು, ಇಂಪಾದ ಸ್ವರವುಳ್ಳವರು; ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಅವರು ಕಂಡರು.
1.4.6
स तु मेधाविनौ दृष्ट्वा वेदेषु परिनिष्ठितौ ।
वेदोपबृंह्मणार्थाय तावग्राहयत प्रभुः ॥ १.४.६ ॥
ಆ ಇಬ್ಬರು ಮೇಧಾವಿಗಳು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠರಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ವೇದವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಪ್ರಭುಗಳು ಅವರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು.
1.4.7
काव्यं रामायणं कृत्स्नं सीतायाश्चरितं महत् ।
पौलस्त्यवधमित्येवं चकार चरितव्रतः ॥ १.४.७ ॥
ಚರಿತವ್ರತನು ಸೀತೆಯ ಮಹತ್ತರ ಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಪೌಲಸ್ತ್ಯನ (ರಾವಣನ) ವಧೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಮಗ್ರ ರಾಮಾಯಣ ಎಂಬ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಿದನು.
1.4.8
पाठ्ये गेये च मधुरं प्रमाणैस्त्रिभिरन्वितम् ।
जातिभिः सप्तभिर्युक्तं तन्त्रीलयसमन्वितम् ॥ १.४.८ ॥
ಇದು ಪಠನ ಮತ್ತು ಗಾನ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಮಧುರವಾಗಿದೆ; ಮೂರು ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಏಳು ಜಾತಿಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ, ತಂತಿ ಮತ್ತು ಲಯದಿಂದ ಸಮನ್ವಿತವಾಗಿದೆ.
1.4.9
रसैः शृङ्गारकरुणहास्यरौद्रभयानकैः ।
वीरादिभी रसैर्युक्तं काव्यमेतदगायताम् ॥ १.४.९ ॥
ಈ ಕಾವ್ಯವು ಶೃಂಗಾರ, ಕರುಣ, ಹಾಸ್ಯ, ರೌದ್ರ, ಭಯಾನಕ ಮತ್ತು ವೀರ ಮೊದಲಾದ ರಸಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ; ಇದನ್ನು ಹಾಡಿರಿ.
1.4.10
तौ तु गान्धर्वतत्त्वज्ञौ स्थानमूर्च्छनकोविदौ ।
भ्रातरौ स्वरसम्पन्नौ गन्धर्वाविव रूपिणौ ॥ १.४.१० ॥
ಆ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು ಗಾಂಧರ್ವ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬಲ್ಲವರು; ಸ್ಥಾನ-ಮೂರ್ಛನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು; ಸುಮಧುರ ಸ್ವರವುಳ್ಳವರು; ರೂಪ ಧರಿಸಿದ ಗಂಧರ್ವರಂತಿದ್ದರು.
1.4.11
रूपलक्षणसम्पन्नौ मधुरस्वरभाषिणौ ।
बिम्बादिवोत्थितौ बिम्बौ रामदेहात् तथापरौ ॥ १.४.११ ॥
ರೂಪ-ಲಕ್ಷಣ ಸಂಪನ್ನರು, ಮಧುರ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವವರಾದ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ರಾಮನ ದೇಹದಿಂದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳಂತೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಇನ್ನಿಬ್ಬರಂತಿದ್ದರು.
1.4.12
तौ राजपुत्रौ कार्त्स्न्येन धर्म्यमाख्यानमुत्तमम् ।
वाचोविधेयं तत्सर्वं कृत्वा काव्यमनिन्दितौ ॥ १.४.१२ ॥
ಆ ಇಬ್ಬರು ನಿರ್ದೋಷ ರಾಜಕುಮಾರರು ಈ ಧರ್ಮಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಆಖ್ಯಾನವನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಂಠಪಾಠ ಮಾಡಿ ಆ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದರು.
1.4.13
ऋषीणां च द्विजातीनां साधूनां च समागमे ।
यथोपदेशं तत्त्वज्ञौ जगतुः सुसमाहितौ ॥ १.४.१३ ॥
ಋಷಿಗಳು, ದ್ವಿಜರು ಮತ್ತು ಸಾಧುಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಉಪದೇಶದಂತೆ, ತತ್ತ್ವಜ್ಞರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಹಾಡಿದರು.
1.4.14
महात्मानौ महाभागौ सर्वलक्षणलक्षितौ ।
तौ कदाचित् समेतानामृषीणां भावितात्मनाम् ॥ १.४.१४ ॥
ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಮಹಾತ್ಮರು, ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತರು, ಸರ್ವ ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವರು. ಒಮ್ಮೆ ಸೇರಿದ್ದ ಆತ್ಮಸಂಯಮಿ ಋಷಿಗಳ ನಡುವೆ—
1.4.15
मध्ये सभं समीपस्थाविदं काव्यमगायताम् ।
तच्छ्रुत्वा मुनयः सर्वे बाष्पपर्याकुलेक्षणाः ॥ १.४.१५ ॥
ಸಭೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಹತ್ತಿರ ನಿಂತು ಅವರು ಈ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಎಲ್ಲ ಮುನಿಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದವು.
1.4.16
साधु साध्विति तावूचुः परं विस्मयमागताः ।
ते प्रीतमनसः सर्वे मुनयो धर्मवत्सलाः ॥ १.४.१६ ॥
"ಸಾಧು! ಸಾಧು!" ಎಂದು ಅವರಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಹೊಗಳಿದರು, ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡು. ಸಂತೋಷಿತ ಮನಸ್ಸಿನ, ಧರ್ಮಪ್ರಿಯ ಎಲ್ಲ ಮುನಿಗಳು—
1.4.17
प्रशशंसुः प्रशस्तव्यौ गायमानौ कुशीलवौ ।
अहो गीतस्य माधुर्यं श्लोकानां च विशेषतः ॥ १.४.१७ ॥
ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಶಂಸಾರ್ಹರಾದ ಕುಶ ಮತ್ತು ಲವರನ್ನು ಅವರು ಹೊಗಳಿದರು. ಅಹೋ! ಗೀತದ ಮಾಧುರ್ಯ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಮಾಧುರ್ಯ!
1.4.18
चिरनिर्वृत्तमप्येतत् प्रत्यक्षमिव दर्शितम् ।
प्रविश्य तावुभौ सुष्ठु तथाभावमगायताम् ॥ १.४.१८ ॥
ಬಹಳ ಹಿಂದೆ ನಡೆದಿದ್ದರೂ ಇದು ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ತೋರಿದಂತಿತ್ತು. ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಒಳಹೊಕ್ಕು, ಆ ಭಾವದಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹಾಡಿದರು.
1.4.19
सहितौ मधुरं रक्तं सम्पन्नं स्वरसंपदा ।
एवं प्रशस्यमानौ तौ तपः श्लाघ्यैर्महर्षिभिः ॥ १.४.१९ ॥
ಇಬ್ಬರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮಧುರವಾಗಿ, ಭಾವಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ಸ್ವರಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಕೂಡಿ ಹಾಡಿದರು. ಹೀಗೆ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಶಂಸಾರ್ಹರಾದ ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಂದ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಹೊಗಳಲ್ಪಟ್ಟರು.
1.4.20
संरक्ततरमत्यर्थं मधुरं तावगायताम् ।
प्रीतः कश्चिन्मुनिस्ताभ्यां संस्थितः कलशं ददौ ॥ १.४.२० ॥
ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಾವಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ಮಧುರವಾಗಿ ಹಾಡಿದರು. ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಒಬ್ಬ ಮುನಿ ಅವರ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಒಂದು ಕಲಶವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.
1.4.21
प्रसन्नो वल्कलं कश्चिद् ददौ ताभ्यां महायशाः ।
अन्यः कृष्णाजिनमदाद् यज्ञसूत्रं तथापरः ॥ १.४.२१ ॥
ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ಒಬ್ಬ ಮುನಿ ಅವರಿಗೆ ವಲ್ಕಲವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು. ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಕೃಷ್ಣಮೃಗದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು; ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಯಜ್ಞೋಪವೀತವನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು.
1.4.22
कश्चित् कमण्डलुं प्रादान्मौञ्जीमन्यो महामुनिः ।
बृसीमन्यस्तदा प्रादात् कौपीनमपरो मुनिः ॥ १.४.२२ ॥
ಒಬ್ಬನು ಕಮಂಡಲುವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು; ಒಬ್ಬ ಮಹಾಮುನಿ ಮೌಂಜಿ ಮೇಖಲೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು. ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಆಗ ಬೃಸಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು; ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮುನಿ ಕೌಪೀನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.
1.4.23
ताभ्यां ददौ तदा हृष्टः कुठारमपरो मुनिः ।
काषायमपरो वस्त्रं चीरमन्यो ददौ मुनिः ॥ १.४.२३ ॥
ಆಗ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮುನಿ ಅವರಿಗೆ ಕೊಡಲಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮುನಿ ಕಾಷಾಯ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು, ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಚೀರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.
1.4.24
जटाबन्धनमन्यस्तु काष्ठरज्जुं मुदान्वितः ।
यज्ञभाण्डमृषिः कश्चित् काष्ठभारं तथा परः ॥ १.४.२४ ॥
ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮುನಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಜಟಾಬಂಧನವನ್ನು, ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಕಟ್ಟಿಗೆ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು. ಒಬ್ಬ ಋಷಿ ಯಜ್ಞಪಾತ್ರೆಯನ್ನು, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.
1.4.25
औदुम्बरीं ब्रुसीमन्यः स्वस्ति केचित् तदावदन् ।
आयुष्यमपरे प्राहुर्मुदा तत्र महर्षयः ॥ १.४.२५ ॥
ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಔದುಂಬರೀ ಸಮಿಧೆಗಳ ಕಟ್ಟನ್ನು ತೋರಿಸಿ 'ಸ್ವಸ್ತಿ' ಎಂದರು; ಇತರರು ಆಯುಷ್ಯ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಲಿ ಎಂದು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ನುಡಿದರು.
1.4.26
ददुश्चैवं वरान् सर्वे मुनयः सत्यवादिनः ।
आश्चर्यमिदमाख्यानं मुनिना सम्प्रकीर्तितम् ॥ १.४.२६ ॥
ಹೀಗೆ ಸತ್ಯವಾದಿಗಳಾದ ಎಲ್ಲ ಮುನಿಗಳು ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು; ಮುನಿಯಿಂದ ಈ ಅದ್ಭುತ ಆಖ್ಯಾನವು ಚೆನ್ನಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
1.4.27
परं कवीनामाधारं समाप्तं च यथाक्रमम् ।
अभिगीतमिदं गीतं सर्वगीतेषु कोविदौ ॥ १.४.२७ ॥
ಈ ಗೀತೆ ಕವಿಗಳ ಪರಮ ಆಧಾರ; ಇದು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು; ಎಲ್ಲ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಇಬ್ಬರು ಇದನ್ನು ಹಾಡಿದರು.
1.4.28
आयुष्यं पुष्टिजननं सर्वश्रुतिमनोहरम् ।
प्रशस्यमानौ सर्वत्र कदाचित् तत्र गायकौ ॥ १.४.२८ ॥
ಇದು ಆಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡುವುದು; ಕೇಳುವವರೆಲ್ಲರ ಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುವುದು; ಅಲ್ಲಿ ಆ ಇಬ್ಬರು ಗಾಯಕರು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.
1.4.29
रथ्यासु राजमार्गेषु ददर्श भरताग्रजः ।
स्ववेश्म चानीय ततो भ्रातरौ स कुशीलवौ ॥ १.४.२९ ॥
ಭರತನ ಅಣ್ಣ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರಾಜಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಕಂಡರು; ಬಳಿಕ ಆ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರನ್ನು, ಕುಶೀಲವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಕರೆತಂದರು.
1.4.30
पूजयामास पूजार्हौ रामः शत्रुनिबर्हणः ।
आसीनः काञ्चने दिव्ये स च सिंहासने प्रभुः ॥ १.४.३० ॥
ಶತ್ರುನಾಶಕ ರಾಮನು ಪೂಜಾರ್ಹರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದನು; ಅವನು ಸ್ವತಃ ಚಿನ್ನದ ದಿವ್ಯ ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದನು.
1.4.31
उपोपविष्टैः सचिवैर्भ्रातृभिश्च समन्वितः ।
दृष्ट्वा तु रूपसम्पन्नौ विनीतौ भ्रातरावुभौ ॥ १.४.३१ ॥
ಹತ್ತಿರ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಹೋದರರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ರಾಮನು, ರೂಪಸಂಪನ್ನರಾದ ವಿನೀತರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರನ್ನು ನೋಡಿದನು.
1.4.32
उवाच लक्ष्मणं रामः शत्रुघ्नं भरतं तथा ।
श्रूयतामेतदाख्यानमनयोर्देववर्चसोः ॥ १.४.३२ ॥
ರಾಮನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ, ಶತ್ರುಘ್ನನಿಗೆ ಮತ್ತು ಭರತನಿಗೂ ಹೇಳಿದನು: "ದೇವತೆಗಳಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿಗಳಾದ ಇವರಿಬ್ಬರ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿರಿ."
1.4.33
विचित्रार्थपदं सम्यग्गायकौ समचोदयत् ।
तौ चापि मधुरं रक्तं स्वचित्तायतनिःस्वनम् ॥ १.४.३३ ॥
ವಿಚಿತ್ರ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಪದಗಳುಳ್ಳ ಆ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಆ ಇಬ್ಬರು ಗಾಯಕರನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಹಾಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದನು; ಅವರೂ ಮಧುರವಾಗಿ, ರಸಭರಿತವಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಕೋಣೆಯನ್ನು ತುಂಬುವ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದರು.
1.4.34
तन्त्रीलयवदत्यर्थं विश्रुतार्थमगायताम् ।
ह्लादयत् सर्वगात्राणि मनांसि हृदयानि च ।
श्रोत्राश्रयसुखं गेयं तद् बभौ जनसंसदि ॥ १.४.३४ ॥
ತಂತಿ ಮತ್ತು ಲಯಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತೆ, ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅರ್ಥವುಳ್ಳ ಆ ಗೀತೆಯನ್ನು ಅವರು ಹಾಡಿದರು; ಅದು ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳನ್ನು, ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು, ಹೃದಯಗಳನ್ನು ಸಂತೋಷಗೊಳಿಸಿ, ಕಿವಿಗೆ ಸುಖ ನೀಡುವ ಆ ಹಾಡು ಜನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಶೋಭಿಸಿತು.
1.4.35
इमौ मुनी पार्थिवलक्षणान्वितौ ।
कुशीलवौ चैव महातपस्विनौ ।
ममापि तद् भूतिकरं प्रचक्षते ।
महानुभावं चरितं निबोधत ॥ १.४.३५ ॥
ಈ ಇಬ್ಬರು ಮುನಿಗಳು, ರಾಜಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವರು, ಕುಶ ಮತ್ತು ಲವ, ಮಹಾತಪಸ್ವಿಗಳು. ಇದು ನನಗೂ ಕಲ್ಯಾಣಕರವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಈ ಮಹಾಪ್ರಭಾವದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
1.4.36
ततस्तु तौ रामवचः प्रचोदिता-
वगायतां मार्गविधानसम्पदा ।
स चापि रामः परिषद्गतः शनै-
र्बुभूषयासक्तमना बभूव ह ॥ १.४.३६ ॥
ಆಗ ರಾಮನ ಮಾತಿನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಾರ್ಗವಿಧಾನದ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಹಾಡಿದರು; ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ರಾಮನೂ ನಿಧಾನವಾಗಿ, ಕೇಳುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ ತಲ್ಲೀನನಾದನು.