ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 1.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.4.1
प्राप्तराज्यस्य रामस्य वाल्मीकिर्भगवानृषिः ।
चकार चरितं कृत्स्नं विचित्रपदमर्थवत् ॥ १.४.१ ॥
ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਚਰਿਤ੍ਰ ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਵਿਚਿੱਤਰ ਪਦਾਂ ਅਤੇ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕਾਵਿ ਵਜੋਂ ਰਚਿਆ।
1.4.2
चतुर्विंशत्सहस्राणि श्लोकानामुक्तवानृषिः ।
तथा सर्गशतान् पञ्च षट्काण्डानि तथोत्तरम् ॥ १.४.२ ॥
ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਚੌਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ, ਪੰਜ ਸੌ ਸਰਗ, ਛੇ ਕਾਂਡ ਅਤੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਵੀ ਦੱਸੇ।
1.4.3
कृत्वा तु तन्महाप्राज्ञः सभविष्यं सहोत्तरम् ।
चिन्तयामास को न्वेतत् प्रयुञ्जीयादिति प्रभुः ॥ १.४.३ ॥
ਉਸ ਮਹਾਪ੍ਰਾਗਿਆ ਨੇ ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਉੱਤਰਕਾਂਡ ਸਮੇਤ ਉਸ ਨੂੰ ਰਚ ਕੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਕੌਣ ਵਰਤੇ।
1.4.4
तस्य चिन्तयमानस्य महर्षेर्भावितात्मनः ।
अगृह्णीतां ततः पादौ मुनिवेषौ कुशीलवौ ॥ १.४.४ ॥
ਉਸ ਭਾਵਿਤਾਤਮਾ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸੋਚਦਿਆਂ ਹੀ ਮੁਨੀ-ਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ ਤੇ ਲਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜ ਲਏ।
1.4.5
कुशीलवौ तु धर्मज्ञौ राजपुत्रौ यशस्विनौ ।
भ्रातरौ स्वरसंपन्नौ ददर्शाश्रमवासिनौ ॥ १.४.५ ॥
ਕੁਸ਼ ਤੇ ਲਵ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਯਸ਼ਸਵੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਭਰਾ, ਮਿੱਠੇ ਸੁਰ ਵਾਲੇ; ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
1.4.6
स तु मेधाविनौ दृष्ट्वा वेदेषु परिनिष्ठितौ ।
वेदोपबृंह्मणार्थाय तावग्राहयत प्रभुः ॥ १.४.६ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਮੇਧਾਵੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਿਖਾਇਆ।
1.4.7
काव्यं रामायणं कृत्स्नं सीतायाश्चरितं महत् ।
पौलस्त्यवधमित्येवं चकार चरितव्रतः ॥ १.४.७ ॥
ਚਰਿਤਵ੍ਰਤ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦਾ ਮਹਾਨ ਚਰਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਪੌਲਸਤ੍ਯ (ਰਾਵਣ) ਦੇ ਵਧ ਸਹਿਤ ਸੰਪੂਰਨ ਰਾਮਾਇਣ ਨਾਮਕ ਕਾਵਿ ਰਚਿਆ।
1.4.8
पाठ्ये गेये च मधुरं प्रमाणैस्त्रिभिरन्वितम् ।
जातिभिः सप्तभिर्युक्तं तन्त्रीलयसमन्वितम् ॥ १.४.८ ॥
ਇਹ ਕਾਵਿ ਪਾਠ ਅਤੇ ਗਾਇਨ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਧੁਰ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸੱਤ ਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਅਤੇ ਤੰਤਰੀ ਤੇ ਲੈ ਨਾਲ ਸਮਨਵਿਤ ਹੈ।
1.4.9
रसैः शृङ्गारकरुणहास्यरौद्रभयानकैः ।
वीरादिभी रसैर्युक्तं काव्यमेतदगायताम् ॥ १.४.९ ॥
ਇਹ ਕਾਵਿ ਸ਼ਿੰਗਾਰ, ਕਰੁਣਾ, ਹਾਸ੍ਯ, ਰੌਦ੍ਰ, ਭਯਾਨਕ ਅਤੇ ਵੀਰ ਆਦਿ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ; ਇਸਨੂੰ ਗਾਓ।
1.4.10
तौ तु गान्धर्वतत्त्वज्ञौ स्थानमूर्च्छनकोविदौ ।
भ्रातरौ स्वरसम्पन्नौ गन्धर्वाविव रूपिणौ ॥ १.४.१० ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਗੰਧਰਵ ਤੱਤਵ ਦੇ ਗਿਆਤਾ, ਸਥਾਨ ਤੇ ਮੂਰਛਨਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਮਧੁਰ ਸੁਰ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਜਿਵੇਂ ਰੂਪਧਾਰੀ ਗੰਧਰਵ ਹੋਣ।
1.4.11
रूपलक्षणसम्पन्नौ मधुरस्वरभाषिणौ ।
बिम्बादिवोत्थितौ बिम्बौ रामदेहात् तथापरौ ॥ १.४.११ ॥
ਰੂਪ ਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਮਧੁਰ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਠੇ ਦੂਜੇ ਦੋ ਬਿੰਬ ਹੋਣ।
1.4.12
तौ राजपुत्रौ कार्त्स्न्येन धर्म्यमाख्यानमुत्तमम् ।
वाचोविधेयं तत्सर्वं कृत्वा काव्यमनिन्दितौ ॥ १.४.१२ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਧਰਮ-ਸੰਗਤ ਇਸ ਉੱਤਮ ਆਖਿਆਨ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਠ ਕਰਕੇ, ਕਾਵਿ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰ ਗਏ।
1.4.13
ऋषीणां च द्विजातीनां साधूनां च समागमे ।
यथोपदेशं तत्त्वज्ञौ जगतुः सुसमाहितौ ॥ १.४.१३ ॥
ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਅਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੱਤਵ-ਗਿਆਨੀ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਏਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ ਗਾਉਣ ਲੱਗੇ।
1.4.14
महात्मानौ महाभागौ सर्वलक्षणलक्षितौ ।
तौ कदाचित् समेतानामृषीणां भावितात्मनाम् ॥ १.४.१४ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਤਮਾ, ਮਹਾਭਾਗੀ, ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ—
1.4.15
मध्ये सभं समीपस्थाविदं काव्यमगायताम् ।
तच्छ्रुत्वा मुनयः सर्वे बाष्पपर्याकुलेक्षणाः ॥ १.४.१५ ॥
ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਾਵਿ ਗਾਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ।
1.4.16
साधु साध्विति तावूचुः परं विस्मयमागताः ।
ते प्रीतमनसः सर्वे मुनयो धर्मवत्सलाः ॥ १.४.१६ ॥
"ਸਾਧੂ! ਸਾਧੂ!" ਕਹਿ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ, ਬੜੀ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ। ਖੁਸ਼ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਮੁਨੀ—
1.4.17
प्रशशंसुः प्रशस्तव्यौ गायमानौ कुशीलवौ ।
अहो गीतस्य माधुर्यं श्लोकानां च विशेषतः ॥ १.४.१७ ॥
ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਦੇ ਯੋਗ ਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਲਵ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਅਹੋ! ਗੀਤ ਦੀ ਮਿਠਾਸ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਿਠਾਸ!
1.4.18
चिरनिर्वृत्तमप्येतत् प्रत्यक्षमिव दर्शितम् ।
प्रविश्य तावुभौ सुष्ठु तथाभावमगायताम् ॥ १.४.१८ ॥
ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਪਰਿਆ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਜਾਪਦਾ ਸੀ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਕੇ, ਉਸੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਇਆ।
1.4.19
सहितौ मधुरं रक्तं सम्पन्नं स्वरसंपदा ।
एवं प्रशस्यमानौ तौ तपः श्लाघ्यैर्महर्षिभिः ॥ १.४.१९ ॥
ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠਿਆਂ ਮਧੁਰ, ਭਾਵਪੂਰਨ ਸੁਰ ਵਿੱਚ, ਸੁਰ-ਸੰਪਦਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਗਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪ ਕਾਰਨ ਸਰਾਹੇ ਜਾਣ ਯੋਗ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।
1.4.20
संरक्ततरमत्यर्थं मधुरं तावगायताम् ।
प्रीतः कश्चिन्मुनिस्ताभ्यां संस्थितः कलशं ददौ ॥ १.४.२० ॥
ਦੋਵੇਂ ਹੋਰ ਵੀ ਭਾਵੁਕ ਹੋ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਮਧੁਰ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਇੱਕ ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਲਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
1.4.21
प्रसन्नो वल्कलं कश्चिद् ददौ ताभ्यां महायशाः ।
अन्यः कृष्णाजिनमदाद् यज्ञसूत्रं तथापरः ॥ १.४.२१ ॥
ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਇੱਕ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਲਕਲ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੇ ਕਾਲੇ ਮ੍ਰਿਗ ਦੀ ਖੱਲ ਦਿੱਤੀ; ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੇ ਯਗਯੋਪਵੀਤ ਦਿੱਤਾ।
1.4.22
कश्चित् कमण्डलुं प्रादान्मौञ्जीमन्यो महामुनिः ।
बृसीमन्यस्तदा प्रादात् कौपीनमपरो मुनिः ॥ १.४.२२ ॥
ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਮੰਡਲ ਦਿੱਤਾ; ਇੱਕ ਮਹਾਮੁਨੀ ਨੇ ਮੂੰਜ ਦੀ ਮੇਖਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੇ ਉਦੋਂ ਬ੍ਰਿਸੀ (ਘਾਹ ਦੀ ਚਟਾਈ) ਦਿੱਤੀ; ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕੌਪੀਨ ਦਿੱਤਾ।
1.4.23
ताभ्यां ददौ तदा हृष्टः कुठारमपरो मुनिः ।
काषायमपरो वस्त्रं चीरमन्यो ददौ मुनिः ॥ १.४.२३ ॥
ਤਦ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਹਾੜਾ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਾਸ਼ਾਏ ਰੰਗ ਦਾ ਵਸਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੇ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ।
1.4.24
जटाबन्धनमन्यस्तु काष्ठरज्जुं मुदान्वितः ।
यज्ञभाण्डमृषिः कश्चित् काष्ठभारं तथा परः ॥ १.४.२४ ॥
ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੁਨੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜਟਾਬੰਧਨ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਨੇ ਲੱਕੜੀ ਦੀ ਰੱਸੀ ਦਿੱਤੀ। ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਯੱਗ-ਭਾਂਡਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨੇ ਲੱਕੜਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਦਿੱਤਾ।
1.4.25
औदुम्बरीं ब्रुसीमन्यः स्वस्ति केचित् तदावदन् ।
आयुष्यमपरे प्राहुर्मुदा तत्र महर्षयः ॥ १.४.२५ ॥
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਔਦੁੰਬਰੀ ਸਮਿਧਾਂ ਦਾ ਗੱਠਾ ਵਿਖਾ ਕੇ 'ਸਵਸਤਿ' ਕਿਹਾ; ਹੋਰਨਾਂ ਨੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਮਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ।
1.4.26
ददुश्चैवं वरान् सर्वे मुनयः सत्यवादिनः ।
आश्चर्यमिदमाख्यानं मुनिना सम्प्रकीर्तितम् ॥ १.४.२६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਵਰ ਦਿੱਤੇ; ਮੁਨੀ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਆਖਿਆਨ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ।
1.4.27
परं कवीनामाधारं समाप्तं च यथाक्रमम् ।
अभिगीतमिदं गीतं सर्वगीतेषु कोविदौ ॥ १.४.२७ ॥
ਇਹ ਗੀਤ ਕਵੀਆਂ ਦਾ ਪਰਮ ਆਧਾਰ ਹੈ; ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ; ਸਾਰੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗਾਇਆ।
1.4.28
आयुष्यं पुष्टिजननं सर्वश्रुतिमनोहरम् ।
प्रशस्यमानौ सर्वत्र कदाचित् तत्र गायकौ ॥ १.४.२८ ॥
ਇਹ ਉਮਰ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਸਭਨਾਂ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਗਾਇਕ ਹਰ ਥਾਂ ਸਲਾਹੇ ਗਏ।
1.4.29
रथ्यासु राजमार्गेषु ददर्श भरताग्रजः ।
स्ववेश्म चानीय ततो भ्रातरौ स कुशीलवौ ॥ १.४.२९ ॥
ਭਰਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ, ਕੁਸ਼ੀਲਵ, ਆਪਣੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਕੇ।
1.4.30
पूजयामास पूजार्हौ रामः शत्रुनिबर्हणः ।
आसीनः काञ्चने दिव्ये स च सिंहासने प्रभुः ॥ १.४.३० ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਪੂਜਣਯੋਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਆਪ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਿਵ ਸਿੰਘਾਸਣ ਉੱਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਸਨ।
1.4.31
उपोपविष्टैः सचिवैर्भ्रातृभिश्च समन्वितः ।
दृष्ट्वा तु रूपसम्पन्नौ विनीतौ भ्रातरावुभौ ॥ १.४.३१ ॥
ਨੇੜੇ ਬੈਠੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਰਾਮ ਨੇ ਰੂਪਵਾਨ ਅਤੇ ਨਿਮਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
1.4.32
उवाच लक्ष्मणं रामः शत्रुघ्नं भरतं तथा ।
श्रूयतामेतदाख्यानमनयोर्देववर्चसोः ॥ १.४.३२ ॥
ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਅਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਹਾ, "ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣੋ।"
1.4.33
विचित्रार्थपदं सम्यग्गायकौ समचोदयत् ।
तौ चापि मधुरं रक्तं स्वचित्तायतनिःस्वनम् ॥ १.४.३३ ॥
ਵਿਚਿੱਤਰ ਅਰਥਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਗਾਇਕਾਂ ਨੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਢਾਲਿਆ; ਉਹ ਵੀ ਮਿੱਠੀ, ਰਸਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਲੱਗੇ ਜਿਸ ਦੀ ਧੁਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦੀ ਸੀ।
1.4.34
तन्त्रीलयवदत्यर्थं विश्रुतार्थमगायताम् ।
ह्लादयत् सर्वगात्राणि मनांसि हृदयानि च ।
श्रोत्राश्रयसुखं गेयं तद् बभौ जनसंसदि ॥ १.४.३४ ॥
ਤਾਰਾਂ ਅਤੇ ਤਾਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਗੀਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਾਇਆ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ, ਮਨਾਂ ਅਤੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਗਾਣ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗਿਆ।
1.4.35
इमौ मुनी पार्थिवलक्षणान्वितौ ।
कुशीलवौ चैव महातपस्विनौ ।
ममापि तद् भूतिकरं प्रचक्षते ।
महानुभावं चरितं निबोधत ॥ १.४.३५ ॥
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮੁਨੀ, ਰਾਜ-ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਲਵ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣੋ।
1.4.36
ततस्तु तौ रामवचः प्रचोदिता-
वगायतां मार्गविधानसम्पदा ।
स चापि रामः परिषद्गतः शनै-
र्बुभूषयासक्तमना बभूव ह ॥ १.४.३६ ॥
ਤਦ ਰਾਮ ਦੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਮਾਰਗ-ਵਿਧਾਨ ਦੀ ਸੰਪਦਾ ਨਾਲ ਗਾਇਆ; ਅਤੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਰਾਮ ਵੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮਨ ਜੋੜ ਕੇ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।