ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 1.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.40.1
देवतानां वचः श्रुत्वा भगवान् वै पितामहः ।
प्रत्युवाच सुसंत्रस्तान् कृतान्तबलमोहितान् ॥ १.४०.१ ॥
ଦେବତାମାନଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଭଗବାନ ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) ଯମର ବଳରେ ମୋହିତ ଅତି ଭୀତ ସେମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
1.40.2
यस्येयं वसुधा कृत्स्ना वासुदेवस्य धीमतः ।
महिषी माधवस्यैषा स एव भगवन् प्रभुः ॥ १.४०.२ ॥
ଏହି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଯାହାର, ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନ ବାସୁଦେବଙ୍କର; ଏ ମାଧବଙ୍କ ମହିଷୀ — ହେ ଭଗବନ୍, ସେ ହିଁ ପ୍ରଭୁ।
1.40.3
कापिलं रूपमास्थाय धारयत्यनिशं धराम् ।
तस्य कोपाग्निना दग्धा भविष्यन्ति नृपात्मजाः ॥ १.४०.३ ॥
କପିଳଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସେ ନିରନ୍ତର ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧାଗ୍ନିରେ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ଦଗ୍ଧ ହେବେ।
1.40.4
पृथिव्याश्चापि निर्भेदो दृष्ट एव सनातनः ।
सगरस्य च पुत्राणां विनाशो दीर्घदर्शिनाम् ॥ १.४०.४ ॥
ପୃଥିବୀର ବିଦାରଣ ମଧ୍ୟ ସନାତନ ଭାବେ ଦୃଷ୍ଟ; ଏବଂ ଦୂରଦର୍ଶୀ ସଗରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବିନାଶ ମଧ୍ୟ।
1.40.5
पितामहवचः श्रुत्वा त्रयस्त्रिंशदरिंदमाः ।
देवाः परमसंहृष्टाः पुनर्जग्मुर्यथागतम् ॥ १.४०.५ ॥
ପିତାମହଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁ ଦମନକାରୀ ତେତିଶ ଦେବତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ହୃଷ୍ଟ ହୋଇ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ ସେପରି ଫେରିଗଲେ।
1.40.6
सगरस्य च पुत्राणां प्रादुरासीन्महास्वनः ।
पृथिव्यां भिद्यमानायां निर्घातसमनिस्वनः ॥ १.४०.६ ॥
ପୃଥିବୀ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିବା ସମୟରେ ସଗରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କଠାରୁ ବଜ୍ରପାତ ସଦୃଶ ମହାଶବ୍ଦ ଉଠିଲା।
1.40.7
ततो भित्त्वा महीं सर्वां कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ।
सहिताः सागराः सर्वे पितरं वाक्यमब्रुवन् ॥ १.४०.७ ॥
ତା'ପରେ ପୃଥିବୀକୁ ସମସ୍ତ ଖୋଳି ଏବଂ ତାହାର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ସାଗରର ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର ଏକତ୍ର ହୋଇ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.40.8
परिक्रान्ता मही सर्वा सत्त्ववन्तश्च सूदिताः ।
देवदानवरक्षांसि पिशाचोरगपन्नगाः ॥ १.४०.८ ॥
ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଖୋଜା ହୋଇଗଲାଣି; ପ୍ରାଣୀମାନେ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି — ଦେବତା, ଦାନବ, ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ, ଉରଗ ଓ ପନ୍ନଗ।
1.40.9
न च पश्यामहेऽश्वं ते अश्वहर्तारमेव च ।
किं करिष्याम भद्रं ते बुद्धिरत्र विचार्यताम् ॥ १.४०.९ ॥
ଆପଣଙ୍କ ଘୋଡା ବା ଘୋଡା ଚୋରକୁ ଆମେ ଦେଖୁନାହୁଁ। ଆମେ କ'ଣ କରିବୁ? ଆପଣଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ — ଏ ବିଷୟରେ ବିଚାର କରନ୍ତୁ।
1.40.10
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा पुत्राणां राजसत्तमः ।
समन्युरब्रवीद् वाक्यं सगरो रघुनन्दन ॥ १.४०.१० ॥
ପୁଅମାନଙ୍କର ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦଦାତା ସଗର କ୍ରୋଧରେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.40.11
भूयः खनत भद्रं वो विभेद्य वसुधातलम् ।
अश्वहर्तारमासाद्य कृतार्थाश्च निवर्तत ॥ १.४०.११ ॥
ପୁଣି ଖୋଳ — ତୁମମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ପୃଥିବୀର ତଳ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ କରି, ଘୋଡା ଚୋରକୁ ପାଇ, ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧି ଫେରିଆସ।
1.40.12
पितुर्वचनमासाद्य सगरस्य महात्मनः ।
षष्टिः पुत्रसहस्राणि रसातलमभिद्रवन् ॥ १.४०.१२ ॥
ମହାତ୍ମା ସଗରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇ ଷାଠିଏ ହଜାର ପୁଅ ରସାତଳ ଆଡ଼କୁ ଦୌଡ଼ିଲେ।
1.40.13
खन्यमाने ततस्तस्मिन् ददृशुः पर्वतोपमम् ।
दिशागजं विरूपाक्षं धारयन्तं महीतलम् ॥ १.४०.१३ ॥
ସେହି ଭୂମି ଖୋଳାଯାଉଥିବା ବେଳେ ସେମାନେ ପର୍ବତ ସମାନ ବିରୂପାକ୍ଷ ନାମକ ଦିଗ୍ଗଜଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଭୂତଳକୁ ଧାରଣ କରି ଥିଲେ।
1.40.14
सपर्वतवनां कृत्स्नां पृथिवीं रघुनन्दन ।
धारयामास शिरसा विरूपाक्षो महागजः ॥ १.४०.१४ ॥
ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ପର୍ବତ ଓ ବନ ସହିତ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ବିରୂପାକ୍ଷ ନାମକ ସେ ମହାଗଜ ମସ୍ତକରେ ଧାରଣ କରି ଥିଲା।
1.40.15
यदा पर्वणि काकुत्स्थ विश्रमार्थं महागजः ।
खेदाच्चालयते शीर्षं भूमिकम्पस्तदा भवेत् ॥ १.४०.१५ ॥
ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ସେ ମହାଗଜ ବିଶ୍ରାମ ପାଇଁ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ମସ୍ତକ ଚାଳିତ କଲେ ଭୂକମ୍ପ ହୁଏ।
1.40.16
ते तं प्रदक्षिणं कृत्वा दिशापालं महागजम् ।
मानयन्तो हि ते राम जग्मुर्भित्त्वा रसातलम् ॥ १.४०.१६ ॥
ହେ ରାମ, ସେମାନେ ସେହି ଦିଗ୍ପାଳ ମହାଗଜଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଭୂମି ଭେଦ କରି ରସାତଳକୁ ଗଲେ।
1.40.17
ततः पूर्वां दिशं भित्त्वा दक्षिणां बिभिदुः पुनः ।
दक्षिणस्यामपि दिशि ददृशुस्ते महागजम् ॥ १.४०.१७ ॥
ତା'ପରେ ପୂର୍ବ ଦିଗ ଭେଦ କରି ସେମାନେ ପୁଣି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ଭେଦ କଲେ; ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଏକ ମହାଗଜ ଦେଖିଲେ।
1.40.18
महापद्मं महात्मानं सुमहत्पर्वतोपमम् ।
शिरसा धारयन्तं गां विस्मयं जग्मुरुत्तमम् ॥ १.४०.१८ ॥
ମହାପଦ୍ମ ନାମକ, ମହାତ୍ମା, ପର୍ବତ ସମାନ ଅତିବିଶାଳ ସେ ଗଜ ମସ୍ତକରେ ପୃଥିବୀ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେଖି ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ।
1.40.19
ते तं प्रदक्षिणं कृत्वा सगरस्य महात्मनः ।
षष्टिः पुत्रसहस्राणि पश्चिमां बिभिदुर्दिशम् ॥ १.४०.१९ ॥
ସେମାନେ ମହାତ୍ମା ସଗରଙ୍କ ସେହି (ଗଜ) ର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ; ଷାଠିଏ ହଜାର ପୁତ୍ର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗ ଖୋଳିଲେ।
1.40.20
पश्चिमायामपि दिशि महान्तमचलोपमम् ।
दिशागजं सौमनसं ददृशुस्ते महाबलाः ॥ १.४०.२० ॥
ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ସେହି ମହାବଳୀମାନେ ପର୍ବତସମ ବିଶାଳ ଦିଗ୍ଗଜ ସୌମନସଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
1.40.21
तं ते प्रदक्षिणं कृत्वा पृष्ट्वा चापि निरामयम् ।
खनन्तः समुपक्रान्ता दिशं सोमवतीं तदा ॥ १.४०.२१ ॥
ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ତାଙ୍କର କୁଶଳ ପଚାରି, ସେତେବେଳେ ଖୋଳି ଖୋଳି ସେମାନେ ସୋମବତୀ ଦିଗ ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
1.40.22
उत्तरस्यां रघुश्रेष्ठ ददृशुर्हिमपाण्डुरम् ।
भद्रं भद्रेण वपुषा धारयन्तं महीमिमाम् ॥ १.४०.२२ ॥
ହେ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ହିମ ପରି ଧଳା, ଶୁଭ ରୂପରେ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା (ଗଜ) କୁ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ।
1.40.23
समालभ्य ततः सर्वे कृत्वा चैनं प्रदक्षिणम् ।
षष्टिः पुत्रसहस्राणि बिभिदुर्वसुधातलम् ॥ १.४०.२३ ॥
ତା'ପରେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଷାଠିଏ ହଜାର ପୁତ୍ର ପୃଥିବୀ ତଳ ଖୋଳିଲେ।
1.40.24
ततः प्रागुत्तरां गत्वा सागराः प्रथितां दिशम् ।
रोषादभ्यखनन् सर्वे पृथिवीं सगरात्मजाः ॥ १.४०.२४ ॥
ତା'ପରେ ପୂର୍ବ-ଉତ୍ତରର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦିଗକୁ ଯାଇ ସଗରଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର କ୍ରୋଧରେ ପୃଥିବୀ ଖୋଳିଲେ।
1.40.25
ते तु सर्वे महत्मानो भिमवेगा महबलाः ।
ददृशुः कपिलं तत्र वासुदेवं सनातनम् ॥ १.४०.२५ ॥
ସେହି ମହାତ୍ମାମାନେ, ଭୟଙ୍କର ବେଗଶାଳୀ ଓ ମହାବଳୀ, ସେଠାରେ ସନାତନ ବାସୁଦେବ କପିଲଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
1.40.26
हयं च तस्य देवस्य चरन्तमविदूरतः ।
प्रहर्षमतुलं प्राप्ताः सर्वे ते रघुनंदन ॥ १.४०.२६ ॥
ସେହି ଦେବତାଙ୍କ ନିକଟରେ ଚରୁଥିବା ଘୋଡ଼ାକୁ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ। ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅତୁଳ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ।
1.40.27
ते तं यज्ञहनं ज्ञात्वा क्रोधपर्याकुलेक्षणाः ।
खनित्रलाङ्गलधरा नानावृक्षशिलाधराः ॥ १.४०.२७ ॥
ସେ ଯଜ୍ଞ ଅପହରଣକାରୀ ବୋଲି ଜାଣି, କ୍ରୋଧରେ ବ୍ୟାକୁଳ ନୟନରେ, ଖଣିତ୍ର ଓ ହଳ ଧରି, ନାନା ବୃକ୍ଷ ଓ ଶିଳା ଧରି (ଆଗକୁ ଆସିଲେ)।
1.40.28
अभ्यधावन्त संक्रुद्धास्तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रुवन् ।
अस्माकं त्वं हि तुरगं यज्ञियं हृतवानसि ॥ १.४०.२८ ॥
ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ରୋଧରେ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ଠିଆ ହୁଅ, ଠିଆ ହୁଅ! ତୁମେ ଆମର ଯଜ୍ଞ ଘୋଡ଼ା ଚୋରି କରିଛ।"
1.40.29
दुर्मेधस्त्वं हि संप्राप्तान् विद्धि नः सगरात्मजान् ।
श्रुत्वा तद्वचनं तेषां कपिलो रघुनन्दन ॥ १.४०.२९ ॥
"ହେ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି, ଜାଣ ଯେ ଆମେ ସଗରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଆସିଛୁ।" ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ସେମାନଙ୍କର ସେ କଥା ଶୁଣି କପିଲ—
1.40.30
रोषेण महताविष्टो हुंकारमकरोत् तदा ।
ततस्तेनाप्रमेयेण कपिलेन महात्मना ।
भस्मराशीकृताः सर्वे काकुत्स्थ सगरात्मजाः ॥ १.४०.३० ॥
ମହାକ୍ରୋଧରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ସେ ତେବେ ହୁଙ୍କାର କଲେ। ତା'ପରେ ସେହି ଅପ୍ରମେୟ ମହାତ୍ମା କପିଲଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ସଗରଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର ଭସ୍ମର ରାଶିରେ ପରିଣତ କରାଗଲେ।