వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 1.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.40.1
देवतानां वचः श्रुत्वा भगवान् वै पितामहः ।
प्रत्युवाच सुसंत्रस्तान् कृतान्तबलमोहितान् ॥ १.४०.१ ॥
దేవతల మాటలు విని, భగవానుడైన పితామహుడు (బ్రహ్మ), యముని బలముచే మోహితులై అత్యంత భయభ్రాంతులైన వారికి ప్రత్యుత్తరమిచ్చెను.
1.40.2
यस्येयं वसुधा कृत्स्ना वासुदेवस्य धीमतः ।
महिषी माधवस्यैषा स एव भगवन् प्रभुः ॥ १.४०.२ ॥
ఈ సమస్త భూమి ఎవరిదో, ఆ బుద్ధిమంతుడైన వాసుదేవుడిది; ఈమె మాధవుని మహిషి — ఓ భగవానుడా, ఆయనే ప్రభువు.
1.40.3
कापिलं रूपमास्थाय धारयत्यनिशं धराम् ।
तस्य कोपाग्निना दग्धा भविष्यन्ति नृपात्मजाः ॥ १.४०.३ ॥
కపిలుని రూపాన్ని ధరించి ఆయన నిరంతరం ఈ భూమిని ధరిస్తున్నాడు; ఆయన కోపాగ్నిచే రాజపుత్రులు దగ్ధమవుతారు.
1.40.4
पृथिव्याश्चापि निर्भेदो दृष्ट एव सनातनः ।
सगरस्य च पुत्राणां विनाशो दीर्घदर्शिनाम् ॥ १.४०.४ ॥
భూమి చీల్చబడటం కూడా సనాతనంగా చూడబడినదే; దూరదృష్టిగల సగరుని పుత్రుల వినాశనమూ అదే.
1.40.5
पितामहवचः श्रुत्वा त्रयस्त्रिंशदरिंदमाः ।
देवाः परमसंहृष्टाः पुनर्जग्मुर्यथागतम् ॥ १.४०.५ ॥
పితామహుని మాటలు విని, శత్రువులను అణచే ముప్పై మూడు మంది దేవతలు అత్యంత సంతోషించి, వచ్చిన దారిలోనే తిరిగి వెళ్ళిరి.
1.40.6
सगरस्य च पुत्राणां प्रादुरासीन्महास्वनः ।
पृथिव्यां भिद्यमानायां निर्घातसमनिस्वनः ॥ १.४०.६ ॥
భూమి చీలిపోతున్నప్పుడు, సగరుని పుత్రుల నుండి పిడుగుపాటుతో సమానమైన గొప్ప ధ్వని పుట్టెను.
1.40.7
ततो भित्त्वा महीं सर्वां कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ।
सहिताः सागराः सर्वे पितरं वाक्यमब्रुवन् ॥ १.४०.७ ॥
తరువాత వారంతా భూమిని మొత్తం తవ్వి, దానికి ప్రదక్షిణం చేసి, కలిసి తమ తండ్రితో ఇలా పలికారు.
1.40.8
परिक्रान्ता मही सर्वा सत्त्ववन्तश्च सूदिताः ।
देवदानवरक्षांसि पिशाचोरगपन्नगाः ॥ १.४०.८ ॥
భూమి అంతా గాలించబడింది; ప్రాణులు చంపబడ్డాయి — దేవతలు, దానవులు, రాక్షసులు, పిశాచులు, ఉరగులు, పన్నగులు.
1.40.9
न च पश्यामहेऽश्वं ते अश्वहर्तारमेव च ।
किं करिष्याम भद्रं ते बुद्धिरत्र विचार्यताम् ॥ १.४०.९ ॥
మీ గుర్రాన్నీ, గుర్రాన్ని దొంగిలించినవాడినీ మేము చూడలేదు. మేమేమి చేయాలి? మీకు శుభం కలుగుగాక — ఇందులో ఆలోచించండి.
1.40.10
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा पुत्राणां राजसत्तमः ।
समन्युरब्रवीद् वाक्यं सगरो रघुनन्दन ॥ १.४०.१० ॥
వారి పుత్రుల ఆ మాటలు విని, రాజశ్రేష్ఠుడు, రఘువంశానికి ఆనందం కలిగించేవాడు సగరుడు కోపంతో ఇలా పలికాడు.
1.40.11
भूयः खनत भद्रं वो विभेद्य वसुधातलम् ।
अश्वहर्तारमासाद्य कृतार्थाश्च निवर्तत ॥ १.४०.११ ॥
మళ్ళీ తవ్వండి — మీకు శుభం కలుగుగాక. భూమి ఉపరితలాన్ని చీల్చి, గుర్రాన్ని దొంగిలించినవాడిని కనుగొని, మీ లక్ష్యం నెరవేర్చుకొని తిరిగి రండి.
1.40.12
पितुर्वचनमासाद्य सगरस्य महात्मनः ।
षष्टिः पुत्रसहस्राणि रसातलमभिद्रवन् ॥ १.४०.१२ ॥
మహాత్ముడైన సగరుడి ఆజ్ఞను పొంది అరవై వేల మంది పుత్రులు రసాతలం వైపు పరుగెత్తారు.
1.40.13
खन्यमाने ततस्तस्मिन् ददृशुः पर्वतोपमम् ।
दिशागजं विरूपाक्षं धारयन्तं महीतलम् ॥ १.४०.१३ ॥
ఆ భూమిని తవ్వుతుండగా, అక్కడ పర్వతంలా ఉన్న విరూపాక్షుడనే దిగ్గజాన్ని వారు చూశారు; అది భూతలాన్ని మోస్తూ ఉంది.
1.40.14
सपर्वतवनां कृत्स्नां पृथिवीं रघुनन्दन ।
धारयामास शिरसा विरूपाक्षो महागजः ॥ १.४०.१४ ॥
రఘునందనా, పర్వతాలు అడవులతో కూడిన సమస్త పృథ్వినీ ఆ విరూపాక్షుడనే మహాగజం తన తలపై మోస్తూ ఉంది.
1.40.15
यदा पर्वणि काकुत्स्थ विश्रमार्थं महागजः ।
खेदाच्चालयते शीर्षं भूमिकम्पस्तदा भवेत् ॥ १.४०.१५ ॥
కాకుత్స్థా, ఆ మహాగజం విశ్రాంతి కోసం అలసటతో తల కదిలించినప్పుడు, భూకంపం కలుగుతుంది.
1.40.16
ते तं प्रदक्षिणं कृत्वा दिशापालं महागजम् ।
मानयन्तो हि ते राम जग्मुर्भित्त्वा रसातलम् ॥ १.४०.१६ ॥
రామా, వారు ఆ దిక్పాలకుడైన మహాగజానికి ప్రదక్షిణ చేసి, గౌరవించి, భూమిని భేదించి రసాతలానికి వెళ్లారు.
1.40.17
ततः पूर्वां दिशं भित्त्वा दक्षिणां बिभिदुः पुनः ।
दक्षिणस्यामपि दिशि ददृशुस्ते महागजम् ॥ १.४०.१७ ॥
తరువాత తూర్పు దిక్కును భేదించి, మళ్లీ దక్షిణ దిక్కును భేదించారు; దక్షిణ దిక్కులో కూడా వారు ఒక మహాగజాన్ని చూశారు.
1.40.18
महापद्मं महात्मानं सुमहत्पर्वतोपमम् ।
शिरसा धारयन्तं गां विस्मयं जग्मुरुत्तमम् ॥ १.४०.१८ ॥
మహాపద్మం అనే, మహాత్ముడైన, పర్వతంలా మిక్కిలి పెద్దదైన ఆ గజం భూమిని తలపై మోస్తూ ఉండటం చూసి వారు అత్యంత విస్మయం పొందారు.
1.40.19
ते तं प्रदक्षिणं कृत्वा सगरस्य महात्मनः ।
षष्टिः पुत्रसहस्राणि पश्चिमां बिभिदुर्दिशम् ॥ १.४०.१९ ॥
వారు మహాత్ముడైన సగరుని ఆ (గజాన్ని) ప్రదక్షిణం చేసి, అరవై వేల కుమారులు పశ్చిమ దిక్కును తవ్వారు.
1.40.20
पश्चिमायामपि दिशि महान्तमचलोपमम् ।
दिशागजं सौमनसं ददृशुस्ते महाबलाः ॥ १.४०.२० ॥
పశ్చిమ దిక్కులో కూడా ఆ మహాబలులు పర్వతంలా పెద్దదైన దిక్గజం సౌమనసును చూశారు.
1.40.21
तं ते प्रदक्षिणं कृत्वा पृष्ट्वा चापि निरामयम् ।
खनन्तः समुपक्रान्ता दिशं सोमवतीं तदा ॥ १.४०.२१ ॥
వాడిని ప్రదక్షిణం చేసి, అతని క్షేమాన్ని అడిగి, అప్పుడు తవ్వుకుంటూ సోమవతి దిక్కుకు ముందుకు సాగారు.
1.40.22
उत्तरस्यां रघुश्रेष्ठ ददृशुर्हिमपाण्डुरम् ।
भद्रं भद्रेण वपुषा धारयन्तं महीमिमाम् ॥ १.४०.२२ ॥
ఓ రఘుశ్రేష్ఠా! ఉత్తర దిక్కులో మంచులా తెల్లగా, శుభ రూపంతో ఈ భూమిని మోస్తున్న (గజాన్ని) వారు చూశారు.
1.40.23
समालभ्य ततः सर्वे कृत्वा चैनं प्रदक्षिणम् ।
षष्टिः पुत्रसहस्राणि बिभिदुर्वसुधातलम् ॥ १.४०.२३ ॥
తరువాత వారంతా అతన్ని స్పృశించి, ప్రదక్షిణం చేసి, అరవై వేల కుమారులు భూతలాన్ని తవ్వారు.
1.40.24
ततः प्रागुत्तरां गत्वा सागराः प्रथितां दिशम् ।
रोषादभ्यखनन् सर्वे पृथिवीं सगरात्मजाः ॥ १.४०.२४ ॥
తరువాత తూర్పు-ఉత్తర ప్రసిద్ధ దిక్కుకు వెళ్లి, సగరుని కుమారులందరూ కోపంతో భూమిని తవ్వారు.
1.40.25
ते तु सर्वे महत्मानो भिमवेगा महबलाः ।
ददृशुः कपिलं तत्र वासुदेवं सनातनम् ॥ १.४०.२५ ॥
ఆ మహాత్ములందరూ, భయంకర వేగం గలవారు, మహాబలులు, అక్కడ సనాతనుడైన వాసుదేవుడు కపిలుడిని చూశారు.
1.40.26
हयं च तस्य देवस्य चरन्तमविदूरतः ।
प्रहर्षमतुलं प्राप्ताः सर्वे ते रघुनंदन ॥ १.४०.२६ ॥
ఆ దేవుని సమీపంలోనే మేస్తున్న గుఱ్ఱాన్ని కూడా చూశారు. రఘునందనా, వారందరూ అపారమైన సంతోషాన్ని పొందారు.
1.40.27
ते तं यज्ञहनं ज्ञात्वा क्रोधपर्याकुलेक्षणाः ।
खनित्रलाङ्गलधरा नानावृक्षशिलाधराः ॥ १.४०.२७ ॥
అతడు యజ్ఞాన్ని అపహరించినవాడని తెలిసి, కోపంతో కలత చెందిన కన్నులతో, గునపాలు, నాగళ్ళు ధరించి, అనేక రకాల చెట్లను, రాళ్లను ఎత్తుకొని (వారు ముందుకు వచ్చారు).
1.40.28
अभ्यधावन्त संक्रुद्धास्तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रुवन् ।
अस्माकं त्वं हि तुरगं यज्ञियं हृतवानसि ॥ १.४०.२८ ॥
పూర్తి కోపంతో వారు అతనివైపు పరుగెత్తి, "ఆగు, ఆగు!" అని అరిచారు. "మా యాగాశ్వాన్ని నువ్వు అపహరించావు."
1.40.29
दुर्मेधस्त्वं हि संप्राप्तान् विद्धि नः सगरात्मजान् ।
श्रुत्वा तद्वचनं तेषां कपिलो रघुनन्दन ॥ १.४०.२९ ॥
"దుర్బుద్ధీ, మేము సగరుని కుమారులమని తెలుసుకో." రఘునందనా, వారి ఆ మాటలు విని కపిలుడు—
1.40.30
रोषेण महताविष्टो हुंकारमकरोत् तदा ।
ततस्तेनाप्रमेयेण कपिलेन महात्मना ।
भस्मराशीकृताः सर्वे काकुत्स्थ सगरात्मजाः ॥ १.४०.३० ॥
మహాకోపంతో ఆవేశితుడై అప్పుడతడు హుంకారం చేశాడు. అప్పుడు ఆ అప్రమేయ మహాత్ముడైన కపిలుని వల్ల, కాకుత్స్థా, సగరుని కుమారులందరూ బూడిద కుప్పలుగా మారిపోయారు.