Rāmāyaṇa Vālmīki · Sarga 1.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.40.1
देवतानां वचः श्रुत्वा भगवान् वै पितामहः ।
प्रत्युवाच सुसंत्रस्तान् कृतान्तबलमोहितान् ॥ १.४०.१ ॥
Setelah mendengar perkataan para dewa, Bhagawan Pitāmaha (Brahmā) menjawab mereka yang sangat ketakutan dan terpedaya oleh kekuatan Kṛtānta (Yama).
1.40.2
यस्येयं वसुधा कृत्स्ना वासुदेवस्य धीमतः ।
महिषी माधवस्यैषा स एव भगवन् प्रभुः ॥ १.४०.२ ॥
Seluruh bumi ini milik Vāsudeva yang bijaksana; ia adalah permaisuri Mādhava. Wahai Yang Mulia, dialah sesungguhnya Tuhan.
1.40.3
कापिलं रूपमास्थाय धारयत्यनिशं धराम् ।
तस्य कोपाग्निना दग्धा भविष्यन्ति नृपात्मजाः ॥ १.४०.३ ॥
Dengan mengambil wujud Kapila, ia senantiasa menopang bumi; oleh api amarahnya, putra-putra raja akan terbakar hangus.
1.40.4
पृथिव्याश्चापि निर्भेदो दृष्ट एव सनातनः ।
सगरस्य च पुत्राणां विनाशो दीर्घदर्शिनाम् ॥ १.४०.४ ॥
Terbelahnya bumi pun telah terlihat sebagai hal yang abadi, dan kehancuran putra-putra Sagara yang berpandangan jauh.
1.40.5
पितामहवचः श्रुत्वा त्रयस्त्रिंशदरिंदमाः ।
देवाः परमसंहृष्टाः पुनर्जग्मुर्यथागतम् ॥ १.४०.५ ॥
Mendengar perkataan Sang Kakek, ketiga puluh tiga dewa, penakluk musuh, sangat gembira dan kembali lagi sebagaimana mereka datang.
1.40.6
सगरस्य च पुत्राणां प्रादुरासीन्महास्वनः ।
पृथिव्यां भिद्यमानायां निर्घातसमनिस्वनः ॥ १.४०.६ ॥
Dari putra-putra Sagara terdengar suara dahsyat, seperti gemuruh petir, ketika bumi terbelah.
1.40.7
ततो भित्त्वा महीं सर्वां कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ।
सहिताः सागराः सर्वे पितरं वाक्यमब्रुवन् ॥ १.४०.७ ॥
Kemudian, setelah membelah seluruh bumi dan mengelilinginya ke arah kanan, semua putra Sagara bersama-sama berkata kepada ayah mereka.
1.40.8
परिक्रान्ता मही सर्वा सत्त्ववन्तश्च सूदिताः ।
देवदानवरक्षांसि पिशाचोरगपन्नगाः ॥ १.४०.८ ॥
Seluruh bumi telah dijelajahi dan makhluk hidup telah dibunuh: para dewa, dānava, rākṣasa, piśāca, uraga, dan pannaga.
1.40.9
न च पश्यामहेऽश्वं ते अश्वहर्तारमेव च ।
किं करिष्याम भद्रं ते बुद्धिरत्र विचार्यताम् ॥ १.४०.९ ॥
Kami tidak melihat kudamu maupun pencuri kuda itu. Apa yang harus kami lakukan? Semoga engkau sejahtera — pertimbangkanlah hal ini.
1.40.10
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा पुत्राणां राजसत्तमः ।
समन्युरब्रवीद् वाक्यं सगरो रघुनन्दन ॥ १.४०.१० ॥
Mendengar kata-kata putra-putranya itu, Sagara, raja terbaik, kegembiraan wangsa Raghu, berkata dengan marah.
1.40.11
भूयः खनत भद्रं वो विभेद्य वसुधातलम् ।
अश्वहर्तारमासाद्य कृतार्थाश्च निवर्तत ॥ १.४०.११ ॥
Galilah lagi — semoga kalian sejahtera. Setelah membelah dasar bumi dan menemukan pencuri kuda, kembalilah dengan tujuan tercapai.
1.40.12
पितुर्वचनमासाद्य सगरस्य महात्मनः ।
षष्टिः पुत्रसहस्राणि रसातलमभिद्रवन् ॥ १.४०.१२ ॥
Setelah menerima perintah ayah mereka, Sagara yang berjiwa agung, enam puluh ribu putra berlari menuju dunia bawah (rasātala).
1.40.13
खन्यमाने ततस्तस्मिन् ददृशुः पर्वतोपमम् ।
दिशागजं विरूपाक्षं धारयन्तं महीतलम् ॥ १.४०.१३ ॥
Ketika tanah itu sedang digali, mereka melihat Virūpākṣa, gajah penjuru mata angin, yang serupa gunung, menopang permukaan bumi.
1.40.14
सपर्वतवनां कृत्स्नां पृथिवीं रघुनन्दन ।
धारयामास शिरसा विरूपाक्षो महागजः ॥ १.४०.१४ ॥
Wahai kebanggaan keturunan Raghu, Virūpākṣa, gajah agung itu, menopang di atas kepalanya seluruh bumi beserta gunung dan hutannya.
1.40.15
यदा पर्वणि काकुत्स्थ विश्रमार्थं महागजः ।
खेदाच्चालयते शीर्षं भूमिकम्पस्तदा भवेत् ॥ १.४०.१५ ॥
Wahai Kākutstha, setiap kali gajah agung itu, karena lelah, menggoyangkan kepalanya untuk beristirahat, maka terjadilah gempa bumi.
1.40.16
ते तं प्रदक्षिणं कृत्वा दिशापालं महागजम् ।
मानयन्तो हि ते राम जग्मुर्भित्त्वा रसातलम् ॥ १.४०.१६ ॥
Wahai Rāma, setelah mengelilingi gajah agung penjaga penjuru itu dengan penghormatan, mereka menembus bumi dan turun ke dunia bawah.
1.40.17
ततः पूर्वां दिशं भित्त्वा दक्षिणां बिभिदुः पुनः ।
दक्षिणस्यामपि दिशि ददृशुस्ते महागजम् ॥ १.४०.१७ ॥
Kemudian setelah menembus arah timur, mereka kembali menembus arah selatan, dan di arah selatan pun mereka melihat seekor gajah agung.
1.40.18
महापद्मं महात्मानं सुमहत्पर्वतोपमम् ।
शिरसा धारयन्तं गां विस्मयं जग्मुरुत्तमम् ॥ १.४०.१८ ॥
Melihat Mahāpadma, gajah berjiwa agung yang sebesar gunung, menopang bumi di atas kepalanya, mereka dipenuhi keheranan yang luar biasa.
1.40.19
ते तं प्रदक्षिणं कृत्वा सगरस्य महात्मनः ।
षष्टिः पुत्रसहस्राणि पश्चिमां बिभिदुर्दिशम् ॥ १.४०.१९ ॥
Setelah mengelilinginya dengan hormat, enam puluh ribu putra Sagara yang berjiwa agung menggali arah barat.
1.40.20
पश्चिमायामपि दिशि महान्तमचलोपमम् ।
दिशागजं सौमनसं ददृशुस्ते महाबलाः ॥ १.४०.२० ॥
Di arah barat pun, mereka yang perkasa itu melihat gajah penjaga arah yang besar, Saumanasa, bagaikan gunung.
1.40.21
तं ते प्रदक्षिणं कृत्वा पृष्ट्वा चापि निरामयम् ।
खनन्तः समुपक्रान्ता दिशं सोमवतीं तदा ॥ १.४०.२१ ॥
Setelah mengelilinginya dan menanyakan keselamatannya, sambil terus menggali mereka lalu bergerak menuju arah Somavatī.
1.40.22
उत्तरस्यां रघुश्रेष्ठ ददृशुर्हिमपाण्डुरम् ।
भद्रं भद्रेण वपुषा धारयन्तं महीमिमाम् ॥ १.४०.२२ ॥
Wahai yang terbaik dari keluarga Raghu, di arah utara mereka melihat gajah yang putih bagai salju, berwujud mulia, menopang bumi ini.
1.40.23
समालभ्य ततः सर्वे कृत्वा चैनं प्रदक्षिणम् ।
षष्टिः पुत्रसहस्राणि बिभिदुर्वसुधातलम् ॥ १.४०.२३ ॥
Kemudian, setelah menyentuhnya dan mengelilinginya, seluruh enam puluh ribu putra itu menggali permukaan bumi.
1.40.24
ततः प्रागुत्तरां गत्वा सागराः प्रथितां दिशम् ।
रोषादभ्यखनन् सर्वे पृथिवीं सगरात्मजाः ॥ १.४०.२४ ॥
Kemudian, pergi ke arah timur laut yang termasyhur, semua putra Sagara dengan murka menggali bumi.
1.40.25
ते तु सर्वे महत्मानो भिमवेगा महबलाः ।
ददृशुः कपिलं तत्र वासुदेवं सनातनम् ॥ १.४०.२५ ॥
Mereka semua, berjiwa agung, bergerak dengan kecepatan dahsyat dan sangat kuat, melihat di sana Kapila, Vāsudeva yang abadi.
1.40.26
हयं च तस्य देवस्य चरन्तमविदूरतः ।
प्रहर्षमतुलं प्राप्ताः सर्वे ते रघुनंदन ॥ १.४०.२६ ॥
Mereka juga melihat kuda yang sedang merumput tidak jauh dari dewa itu. Wahai kebanggaan keluarga Raghu, mereka semua memperoleh kegembiraan yang tiada tara.
1.40.27
ते तं यज्ञहनं ज्ञात्वा क्रोधपर्याकुलेक्षणाः ।
खनित्रलाङ्गलधरा नानावृक्षशिलाधराः ॥ १.४०.२७ ॥
Mengetahui bahwa dia adalah pencuri persembahan, mata mereka bergolak oleh amarah, membawa sekop dan bajak serta berbagai pohon dan batu, mereka maju.
1.40.28
अभ्यधावन्त संक्रुद्धास्तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रुवन् ।
अस्माकं त्वं हि तुरगं यज्ञियं हृतवानसि ॥ १.४०.२८ ॥
Dengan amarah yang meluap, mereka menyerbu ke arahnya sambil berseru, "Berhenti, berhenti! Engkau telah mencuri kuda persembahan kami."
1.40.29
दुर्मेधस्त्वं हि संप्राप्तान् विद्धि नः सगरात्मजान् ।
श्रुत्वा तद्वचनं तेषां कपिलो रघुनन्दन ॥ १.४०.२९ ॥
"Wahai orang bodoh, ketahuilah bahwa kami, putra-putra Sagara, telah tiba." Wahai kebanggaan keluarga Raghu, mendengar ucapan mereka, Kapila—
1.40.30
रोषेण महताविष्टो हुंकारमकरोत् तदा ।
ततस्तेनाप्रमेयेण कपिलेन महात्मना ।
भस्मराशीकृताः सर्वे काकुत्स्थ सगरात्मजाः ॥ १.४०.३० ॥
Dikuasai amarah yang besar, ia lalu mengeluarkan teriakan dahsyat. Maka oleh Kapila yang agung jiwanya dan tak terukur itu, wahai keturunan Kakutstha, semua putra Sagara menjadi tumpukan abu.