ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 1.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.40.1
देवतानां वचः श्रुत्वा भगवान् वै पितामहः ।
प्रत्युवाच सुसंत्रस्तान् कृतान्तबलमोहितान् ॥ १.४०.१ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਪਿਤਾਮਹ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਯਮ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ, ਅਤਿ ਡਰੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
1.40.2
यस्येयं वसुधा कृत्स्ना वासुदेवस्य धीमतः ।
महिषी माधवस्यैषा स एव भगवन् प्रभुः ॥ १.४०.२ ॥
ਇਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਜਿਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਮਾਧਵ ਦੀ ਮਹਿਸ਼ੀ ਹੈ — ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਉਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ।
1.40.3
कापिलं रूपमास्थाय धारयत्यनिशं धराम् ।
तस्य कोपाग्निना दग्धा भविष्यन्ति नृपात्मजाः ॥ १.४०.३ ॥
ਕਪਿਲ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥੰਮੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਅਗਨੀ ਨਾਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੜ ਜਾਣਗੇ।
1.40.4
पृथिव्याश्चापि निर्भेदो दृष्ट एव सनातनः ।
सगरस्य च पुत्राणां विनाशो दीर्घदर्शिनाम् ॥ १.४०.४ ॥
ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਾੜਿਆ ਜਾਣਾ ਵੀ ਸਨਾਤਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਵੀ।
1.40.5
पितामहवचः श्रुत्वा त्रयस्त्रिंशदरिंदमाः ।
देवाः परमसंहृष्टाः पुनर्जग्मुर्यथागतम् ॥ १.४०.५ ॥
ਪਿਤਾਮਹ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੇਤੀਸ ਦੇਵਤੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ ਉਵੇਂ ਹੀ ਮੁੜ ਗਏ।
1.40.6
सगरस्य च पुत्राणां प्रादुरासीन्महास्वनः ।
पृथिव्यां भिद्यमानायां निर्घातसमनिस्वनः ॥ १.४०.६ ॥
ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਾੜੇ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਰਗੀ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਠੀ।
1.40.7
ततो भित्त्वा महीं सर्वां कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ।
सहिताः सागराः सर्वे पितरं वाक्यमब्रुवन् ॥ १.४०.७ ॥
ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਪੁੱਟ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਸਾਗਰ-ਪੁੱਤਰ ਇਕੱਠੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।
1.40.8
परिक्रान्ता मही सर्वा सत्त्ववन्तश्च सूदिताः ।
देवदानवरक्षांसि पिशाचोरगपन्नगाः ॥ १.४०.८ ॥
ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਛਾਣ ਲਈ ਗਈ ਹੈ; ਜੀਵ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ — ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਰਾਖਸ਼, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਉਰਗ ਅਤੇ ਪੰਨਗ।
1.40.9
न च पश्यामहेऽश्वं ते अश्वहर्तारमेव च ।
किं करिष्याम भद्रं ते बुद्धिरत्र विचार्यताम् ॥ १.४०.९ ॥
ਤੁਹਾਡਾ ਘੋੜਾ ਜਾਂ ਘੋੜਾ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ। ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ — ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚੋ।
1.40.10
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा पुत्राणां राजसत्तमः ।
समन्युरब्रवीद् वाक्यं सगरो रघुनन्दन ॥ १.४०.१० ॥
ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸਗਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।
1.40.11
भूयः खनत भद्रं वो विभेद्य वसुधातलम् ।
अश्वहर्तारमासाद्य कृतार्थाश्च निवर्तत ॥ १.४०.११ ॥
ਫਿਰ ਖੋਦੋ — ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਧਰਤੀ ਦੀ ਤਹਿ ਪਾੜ ਕੇ, ਘੋੜਾ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਮੁੜੋ।
1.40.12
पितुर्वचनमासाद्य सगरस्य महात्मनः ।
षष्टिः पुत्रसहस्राणि रसातलमभिद्रवन् ॥ १.४०.१२ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਸਗਰ ਦਾ ਹੁਕਮ ਪਾ ਕੇ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਰਸਾਤਲ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ।
1.40.13
खन्यमाने ततस्तस्मिन् ददृशुः पर्वतोपमम् ।
दिशागजं विरूपाक्षं धारयन्तं महीतलम् ॥ १.४०.१३ ॥
ਉਹ ਧਰਤੀ ਪੁੱਟੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਬਤ ਵਰਗਾ ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼ ਨਾਮਕ ਦਿੱਗਜ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਲ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।
1.40.14
सपर्वतवनां कृत्स्नां पृथिवीं रघुनन्दन ।
धारयामास शिरसा विरूपाक्षो महागजः ॥ १.४०.१४ ॥
ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਪਰਬਤਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼ ਨਾਮਕ ਉਸ ਮਹਾਗਜ ਨੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
1.40.15
यदा पर्वणि काकुत्स्थ विश्रमार्थं महागजः ।
खेदाच्चालयते शीर्षं भूमिकम्पस्तदा भवेत् ॥ १.४०.१५ ॥
ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਉਹ ਮਹਾਗਜ ਜਦੋਂ ਆਰਾਮ ਲਈ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਸਿਰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਭੂਚਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
1.40.16
ते तं प्रदक्षिणं कृत्वा दिशापालं महागजम् ।
मानयन्तो हि ते राम जग्मुर्भित्त्वा रसातलम् ॥ १.४०.१६ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਿਸ਼ਾਪਾਲ ਮਹਾਗਜ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਮਾਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾੜ ਕੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।
1.40.17
ततः पूर्वां दिशं भित्त्वा दक्षिणां बिभिदुः पुनः ।
दक्षिणस्यामपि दिशि ददृशुस्ते महागजम् ॥ १.४०.१७ ॥
ਫਿਰ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪਾੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੜ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪਾੜਿਆ; ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹਾਗਜ ਵੇਖਿਆ।
1.40.18
महापद्मं महात्मानं सुमहत्पर्वतोपमम् ।
शिरसा धारयन्तं गां विस्मयं जग्मुरुत्तमम् ॥ १.४०.१८ ॥
ਮਹਾਪਦਮ ਨਾਮਕ, ਮਹਾਤਮਾ, ਪਰਬਤ ਵਰਗੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਉਸ ਗਜ ਨੂੰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਰਤੀ ਚੁੱਕਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ।
1.40.19
ते तं प्रदक्षिणं कृत्वा सगरस्य महात्मनः ।
षष्टिः पुत्रसहस्राणि पश्चिमां बिभिदुर्दिशम् ॥ १.४०.१९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਸਗਰ ਦੇ ਉਸ (ਹਾਥੀ) ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕੀਤੀ; ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਪੁੱਟ ਦਿੱਤੀ।
1.40.20
पश्चिमायामपि दिशि महान्तमचलोपमम् ।
दिशागजं सौमनसं ददृशुस्ते महाबलाः ॥ १.४०.२० ॥
ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਬਲੀਆਂ ਨੇ ਪਰਬਤ ਵਰਗਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਿਗਗਜ ਸੌਮਨਸ ਦੇਖਿਆ।
1.40.21
तं ते प्रदक्षिणं कृत्वा पृष्ट्वा चापि निरामयम् ।
खनन्तः समुपक्रान्ता दिशं सोमवतीं तदा ॥ १.४०.२१ ॥
ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਖ਼ੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛ ਕੇ, ਤਦ ਖੋਦਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਸੋਮਵਤੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
1.40.22
उत्तरस्यां रघुश्रेष्ठ ददृशुर्हिमपाण्डुरम् ।
भद्रं भद्रेण वपुषा धारयन्तं महीमिमाम् ॥ १.४०.२२ ॥
ਹੇ ਰਘੁਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਵਰਗੇ ਚਿੱਟੇ, ਸ਼ੁਭ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ (ਹਾਥੀ) ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੇਖਿਆ।
1.40.23
समालभ्य ततः सर्वे कृत्वा चैनं प्रदक्षिणम् ।
षष्टिः पुत्रसहस्राणि बिभिदुर्वसुधातलम् ॥ १.४०.२३ ॥
ਫਿਰ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ, ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਪੁੱਟ ਦਿੱਤੀ।
1.40.24
ततः प्रागुत्तरां गत्वा सागराः प्रथितां दिशम् ।
रोषादभ्यखनन् सर्वे पृथिवीं सगरात्मजाः ॥ १.४०.२४ ॥
ਫਿਰ ਪੂਰਬ-ਉੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਸਗਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਪੁੱਟ ਦਿੱਤੀ।
1.40.25
ते तु सर्वे महत्मानो भिमवेगा महबलाः ।
ददृशुः कपिलं तत्र वासुदेवं सनातनम् ॥ १.४०.२५ ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਤਮਾ, ਭਿਆਨਕ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਉੱਥੇ ਸਨਾਤਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਕਪਿਲ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
1.40.26
हयं च तस्य देवस्य चरन्तमविदूरतः ।
प्रहर्षमतुलं प्राप्ताः सर्वे ते रघुनंदन ॥ १.४०.२६ ॥
ਉਸ ਦੇਵਤੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਰਦਾ ਹੋਇਆ ਘੋੜਾ ਵੀ ਵੇਖਿਆ। ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਬੇਅੰਤ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।
1.40.27
ते तं यज्ञहनं ज्ञात्वा क्रोधपर्याकुलेक्षणाः ।
खनित्रलाङ्गलधरा नानावृक्षशिलाधराः ॥ १.४०.२७ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਯੱਗ ਦਾ ਚੋਰ ਜਾਣ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਕਹੀਆਂ ਅਤੇ ਹਲ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਤੇ ਪੱਥਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋਏ (ਅੱਗੇ ਆਏ)।
1.40.28
अभ्यधावन्त संक्रुद्धास्तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रुवन् ।
अस्माकं त्वं हि तुरगं यज्ञियं हृतवानसि ॥ १.४०.२८ ॥
ਬੜੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜੇ ਅਤੇ ਬੋਲੇ, "ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ, ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ! ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਯੱਗ ਦਾ ਘੋੜਾ ਚੁਰਾਇਆ ਹੈ।"
1.40.29
दुर्मेधस्त्वं हि संप्राप्तान् विद्धि नः सगरात्मजान् ।
श्रुत्वा तद्वचनं तेषां कपिलो रघुनन्दन ॥ १.४०.२९ ॥
"ਹੇ ਦੁਰਬੁੱਧੀ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਹਾਂ।" ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਕਪਿਲ—
1.40.30
रोषेण महताविष्टो हुंकारमकरोत् तदा ।
ततस्तेनाप्रमेयेण कपिलेन महात्मना ।
भस्मराशीकृताः सर्वे काकुत्स्थ सगरात्मजाः ॥ १.४०.३० ॥
ਮਹਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਤਦ ਹੁੰਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਉਸ ਅਪ੍ਰਮੇਯ ਮਹਾਤਮਾ ਕਪਿਲ ਦੁਆਰਾ, ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਸਗਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਆਹ ਦੇ ਢੇਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।