વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.41
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.41.1
पुत्रांश्चिरगताञ्ज्ञात्वा सगरो रघुनन्दन ।
नप्तारमब्रवीद् राजा दीप्यमानं स्वतेजसा ॥ १.४१.१ ॥
સગરે જાણ્યું કે તેમના પુત્રો લાંબા સમયથી ગયેલા છે. ત્યારે રઘુનંદન, પોતાના તેજથી ચમકતા પૌત્રને રાજાએ કહ્યું.
1.41.2
शूरश्च कृतविद्यश्च पूर्वैस्तुल्योऽसि तेजसा ।
पितॄणां गतिमन्विच्छ येन चाश्वोऽपवाहितः ॥ १.४१.२ ॥
તું શૂરવીર છે, વિદ્યામાં નિપુણ છે અને તેજમાં તારા પૂર્વજો સમાન છે. ઘોડો જે માર્ગે લઈ જવાયો તે પિતૃઓનો માર્ગ શોધ.
1.41.3
अन्तर्भौमानि सत्त्वानि वीर्यवन्ति महान्ति च ।
तेषां तु प्रतिघातार्थं सासिं गृह्णीष्व कार्मुकम् ॥ १.४१.३ ॥
ભૂમિની અંદર વસતા જીવો બળવાન અને મહાન છે. તેમનો પ્રતિકાર કરવા તલવાર સહિત ધનુષ્ય ઉપાડ.
1.41.4
अभिवाद्याभिवाद्यांस्त्वं हत्वा विघ्नकरानपि ।
सिद्धार्थः संनिवर्तस्व मम यज्ञस्य पारगः ॥ १.४१.४ ॥
વંદનીયોને વંદન કરીને અને વિઘ્ન કરનારાઓને પણ હણીને, સિદ્ધકાર્ય થઈને મારા યજ્ઞને પૂર્ણ કરી પાછો ફર.
1.41.5
एवमुक्तोंऽशुमान् सम्यक् सगरेण महात्मना ।
धनुरादाय खड्गं च जगाम लघुविक्रमः ॥ १.४१.५ ॥
મહાત્મા સગરે આમ કહ્યું ત્યારે અંશુમાન ધનુષ્ય અને તલવાર લઈને ઝડપી પરાક્રમ સાથે ચાલી નીકળ્યો.
1.41.6
स खातं पितृभिर्मार्गमन्तर्भौमं महात्मभिः ।
प्रापद्यत नरश्रेष्ठ तेन राज्ञाभिचोदितः ॥ १.४१.६ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ, તે મહાત્માઓ પિતૃઓએ ખોદેલા ભૂગર્ભ માર્ગે તે પહોંચ્યો, તે રાજાની પ્રેરણાથી.
1.41.7
देवदानवरक्षोभिः पिशाचपतगोरगैः ।
पूज्यमानं महातेजा दिशागजमपश्यत ॥ १.४१.७ ॥
દેવો, દાનવો, રાક્ષસો, પિશાચો, પક્ષીઓ અને સર્પો દ્વારા પૂજાતા તે મહાતેજસ્વી દિગ્ગજને તેણે જોયો.
1.41.8
स तं प्रदक्षिणं कृत्वा पृष्ट्वा चैव निरामयम् ।
पितॄन् स परिपप्रच्छ वाजिहर्तारमेव च ॥ १.४१.८ ॥
તેણે તે દિગ્ગજની પ્રદક્ષિણા કરી, કુશળ-ક્ષેમ પૂછ્યું, અને પછી પોતાના પૂર્વજો તથા ઘોડો ચોરનાર વિશે પૂછ્યું.
1.41.9
दिशागजस्तु तच्छ्रुत्वा प्रत्युवाच महामतिः ।
आसमञ्ज कृतार्थस्त्वं सहाश्वः शीघ्रमेष्यसि ॥ १.४१.९ ॥
મહામતિ દિગ્ગજે આ સાંભળીને ઉત્તર આપ્યો — 'હે અસમંજ, તું કૃતાર્થ થઈને ઘોડા સહિત જલદી પાછો ફરીશ.'
1.41.10
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सर्वानेव दिशागजान् ।
यथाक्रमं यथान्यायं प्रष्टुं समुपचक्रमे ॥ १.४१.१० ॥
તેમનું એ વચન સાંભળીને તેણે બધા દિગ્ગજોને યથાક્રમ અને યથાન્યાય પૂછવાનું શરૂ કર્યું.
1.41.11
तैश्च सर्वैर्दिशापालैर्वाक्यज्ञैर्वाक्यकोविदैः ।
पूजितः सहयश्चैवागन्तासीत्यभिचोदितः ॥ १.४१.११ ॥
વાક્યજ્ઞ અને વાક્યકુશળ એવા તે બધા દિક્પાલો વડે સન્માનિત થઈને, 'તું ઘોડા સહિત પાછો આવીશ' એવી આજ્ઞા પામીને—।
1.41.12
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा जगाम लघुविक्रमः ।
भस्मराशीकृता यत्र पितरस्तस्य सागराः ॥ १.४१.१२ ॥
તેમનું એ વચન સાંભળીને તે ઝડપી પગલાંવાળો ત્યાં ગયો — જ્યાં તેના પૂર્વજ, સગરના પુત્રો, રાખના ઢગલા બનાવી દેવાયા હતા.
1.41.13
स दुःखवशमापन्नस्त्वसमञ्जसुतस्तदा ।
चुक्रोश परमार्तस्तु वधात् तेषां सुदुःखितः ॥ १.४१.१३ ॥
ત્યારે અસમંજસનો પુત્ર દુઃખને વશ થઈ ગયો. તેમના વધથી અત્યંત પીડિત થઈને તે મોટેથી વિલાપ કરવા લાગ્યો.
1.41.14
यज्ञियं च हयं तत्र चरन्तमविदूरतः ।
ददर्श पुरुषव्याघ्रो दुःखशोकसमन्वितः ॥ १.४१.१४ ॥
ત્યાં થોડે દૂર યજ્ઞનો ઘોડો ફરતો હતો; દુઃખ અને શોકથી ભરેલા તે પુરુષશ્રેષ્ઠે તેને જોયો.
1.41.15
स तेषां राजपुत्राणां कर्तुकामो जलक्रियाम् ।
स जलार्थी महातेजा न चापश्यज्जलाशयम् ॥ १.४१.१५ ॥
તે રાજકુમારોનું જલતર્પણ કરવાની ઇચ્છાથી પાણી શોધતા એ મહાતેજસ્વીને કોઈ જળાશય દેખાયું નહીં.
1.41.16
विसार्य निपुणां दृष्टिं ततोऽपश्यत् खगाधिपम् ।
पितॄणां मातुलं राम सुपर्णमनिलोपमम् ॥ १.४१.१६ ॥
પછી તીક્ષ્ણ દૃષ્ટિ ફેરવીને તેણે વાયુ સમાન વેગવાન પક્ષિરાજ સુપર્ણ (ગરુડ)ને જોયો — હે રામ, તે તેમના પૂર્વજોના મામા હતા.
1.41.17
स चैनमब्रवीद् वाक्यं वैनतेयो महाबलः ।
मा शुचः पुरुषव्याघ्र वधोऽयं लोकसम्मतः ॥ १.४१.१७ ॥
ત્યારે મહાબલી વૈનતેય (ગરુડ)એ તેને આ વચન કહ્યું — 'હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, શોક ન કરો; આ વધ લોકમાં સ્વીકૃત છે.'
1.41.18
कपिलेनाप्रमेयेण दग्धा हीमे महाबलाः ।
सलिलं नार्हसि प्राज्ञ दातुमेषां हि लौकिकम् ॥ १.४१.१८ ॥
અપ્રમેય કપિલ દ્વારા આ મહાબલીઓ બાળીને ભસ્મ કરાયા છે. હે પ્રાજ્ઞ, તેમને લૌકિક રીતે જળ આપવું તને યોગ્ય નથી.
1.41.19
गङ्गा हिमवतो ज्येष्ठा दुहिता पुरुषर्षभ ।
तस्यां कुरु महाबाहो पितॄणां तु जल क्रियाम् ॥ १.४१.१९ ॥
હિમવાનની જ્યેષ્ઠ પુત્રી ગંગા છે, હે પુરુષશ્રેષ્ઠ. હે મહાબાહો, તેનાં જળમાં પિતૃઓની જલક્રિયા કરો.
1.41.20
भस्मराशीकृतानेतान् प्लावयेल्लोकपावनी ।
तया क्लिन्नमिदं भस्म गङ्गया लोककान्तया ।
षष्टिं पुत्रसहस्राणि स्वर्गलोकं गमिष्यति ॥ १.४१.२० ॥
ભસ્મના ઢગલા બનેલા આમને લોકપાવની ગંગા અવશ્ય પલાળશે. ગંગાથી ભીંજાયેલી આ ભસ્મ વડે, લોકપ્રિય ગંગા દ્વારા, સાઠ હજાર પુત્રો સ્વર્ગલોકે જશે.
1.41.21
निर्गच्छाश्वं महाभाग संगृह्य पुरुषर्षभ।
यज्ञं पैतामहं वीर निर्वर्तयितुमर्हसि ॥ १.४१.२१ ॥
હે મહાભાગ, હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, હે વીર, અશ્વને લઈને બહાર નીકળો; પિતામહનો યજ્ઞ પૂર્ણ કરવો તમારે યોગ્ય છે.
1.41.22
सुपर्णवचनं श्रुत्वा सोंऽशुमानतिवीर्यवान् ।
त्वरितं हयमादाय पुनरायान्महातपाः ॥ १.४१.२२ ॥
ગરુડનાં વચન સાંભળીને, અત્યંત પરાક્રમી મહાતપસ્વી અંશુમાન ઝડપથી અશ્વ લઈને પાછા આવ્યા.
1.41.23
ततो राजानमासाद्य दीक्षितं रघुनन्दन ।
न्यवेदयद् यथावृत्तं सुपर्णवचनं तथा ॥ १.४१.२३ ॥
પછી, હે રઘુનંદન, દીક્ષિત રાજા પાસે જઈને જે બન્યું હતું અને ગરુડનાં વચન તેમ જ નિવેદિત કર્યાં.
1.41.24
तच्छ्रुत्वा घोरसंकाशं वाक्यमंशुमतो नृपः ।
यज्ञं निर्वर्तयामास यथाकल्पं यथाविधि ॥ १.४१.२४ ॥
અંશુમાનનાં એ ભયંકર જેવાં લાગતાં વચન સાંભળીને રાજાએ યથાકલ્પ અને યથાવિધિ યજ્ઞ પૂર્ણ કર્યો.
1.41.25
स्वपुरं त्वगमच्छ्रीमानिष्टयज्ञो महीपतिः ।
गङ्गायाश्चागमे राजा निश्चयं नाध्यगच्छत ॥ १.४१.२५ ॥
યજ્ઞ પૂર્ણ કરીને એ તેજસ્વી મહીપતિ પોતાના નગરે પાછો ફર્યો; પરંતુ ગંગાના આગમન અંગે રાજા કોઈ નિશ્ચય પર આવી શક્યો નહિ.
1.41.26
अगत्वा निश्चयं राजा कालेन महता महान् ।
त्रिंशद्वर्षसहस्राणि राज्यं कृत्वा दिवं गतः ॥ १.४१.२६ ॥
ઘણા સમય સુધી કોઈ નિશ્ચય પર ન આવેલા એ મહાન રાજાએ ત્રીસ હજાર વર્ષ રાજ્ય કરીને સ્વર્ગ પ્રયાણ કર્યું.