Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 1.43
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.43.1
देवदेवे गते तस्मिन् सोऽङ्गुष्ठाग्रनिपीडिताम् ।
कृत्वा वसुमतीं राम वत्सरं समुपासत ॥ १.४३.१ ॥
Oh Rāma, tras partir el dios de los dioses, él, habiendo asentado la tierra presionada con la punta de su dedo gordo, practicó austeridad durante un año.
1.43.2
अथ संवत्सरे पूर्णे सर्वलोकनमस्कृतः ।
उमापतिः पशुपती राजानमिदमब्रवीत् ॥ १.४३.२ ॥
Entonces, cumplido el año, Umāpati Paśupati, reverenciado por todos los mundos, dijo estas palabras al rey.
1.43.3
प्रीतस्तेऽहं नरश्रेष्ठ करिष्यामि तव प्रियम् ।
शिरसा धारयिष्यामि शैलराजसुतामहम् ॥ १.४३.३ ॥
Oh mejor de los hombres, estoy complacido contigo; haré tu deseo. Llevaré sobre mi cabeza a la hija del rey de las montañas.
1.43.4
ततो हैमवती ज्येष्ठा सर्वलोकनमस्कृता ।
तदा सातिमहद्रूपं कृत्वा वेगं च दुःसहम् ॥ १.४३.४ ॥
Entonces Haimavatī, la hija mayor del Himalaya, honrada por todos los mundos, adoptó una forma inmensa, y su impetuosidad se volvió insoportable.
1.43.5
आकाशादपतद् राम शिवे शिवशिरस्युत ।
अचिन्तयच्च सा देवी गङ्गा परमदुर्धरा ॥ १.४३.५ ॥
Oh Rāma, cayó del cielo sobre la cabeza de Śiva. Y la diosa Gaṅgā, invencible en extremo, pensó así.
1.43.6
विशाम्यहं हि पातालं स्त्रोतसा गृह्य शङ्करम् ।
तस्यावलेपनं ज्ञात्वा क्रुद्धस्तु भगवान् हरः ॥ १.४३.६ ॥
'Entraré en el inframundo llevándome a Śaṅkara con mi corriente'—así pensó. Al conocer su arrogancia, el bendito Hara se enfureció.
1.43.7
तिरोभावयितुं बुद्धिं चक्रे त्रिनयनस्तदा ।
सा तस्मिन् पतिता पुण्या पुण्ये रुद्रस्य मूर्धनि ॥ १.४३.७ ॥
Entonces el de tres ojos resolvió ocultarla. Aquella sagrada Gaṅgā cayó sobre la cabeza santa de Rudra.
1.43.8
हिमवत्प्रतिमे राम जटामण्डलगह्वरे ।
सा कथंचिन्महीं गन्तुं नाशक्नोद् यत्नमास्थिता ॥ १.४३.८ ॥
Oh Rāma, en la caverna de aquella maraña de cabellos, semejante al Himālaya, ella, aunque se esforzó, de algún modo no pudo descender a la tierra.
1.43.9
नैव सा निर्गमं लेभे जटामण्डलमन्ततः ।
तत्रैवाबभ्रमद् देवी संवत्सरगणान् बहून् ॥ १.४३.९ ॥
Pero no halló salida de la maraña de cabellos; y la diosa vagó allí durante muchísimos años.
1.43.10
तामपश्यत् पुनस्तत्र तपः परममास्थितः ।
स तेन तोषितश्चासीदत्यन्तं रघुनन्दन ॥ १.४३.१० ॥
Al verla allí de nuevo, él, firme en la suprema austeridad, quedó sumamente complacido con ella, oh deleite de los Raghu.
1.43.11
विससर्ज ततो गङ्गां हरो बिन्दुसरः प्रति ।
तस्यां विसृज्यमानायां सप्त स्रोतांसि जज्ञिरे ॥ १.४३.११ ॥
Entonces Hara liberó a la Gaṅgā hacia el lago de Bindu; y mientras era liberada, surgieron siete corrientes.
1.43.12
ह्लादिनी पावनी चैव नलिनी च तथैव च ।
तिस्रः प्राचीं दिशं जग्मुर्गङ्गाः शिवजलाः शुभाः ॥ १.४३.१२ ॥
Tres de ellas, la Hlādinī, la Pāvanī y la Nalinī, fueron hacia la región oriental, las Gaṅgās de aguas auspiciosas y santas.
1.43.13
सुचक्षुश्चैव सीता च सिन्धुश्चैव महानदी ।
तिस्रश्चैता दिशं जग्मुः प्रतीचीं तु दिशं शुभाः ॥ १.४३.१३ ॥
Sucakṣus, Sītā y el gran río Sindhu: estos tres ríos auspiciosos fluyeron hacia la dirección occidental.
1.43.14
सप्तमी चान्वगात् तासां भगीरथरथं तदा ।
भगीरथोऽपि राजर्षिर्दिव्यं स्यंदनमास्थितः ॥ १.४३.१४ ॥
El séptimo río los siguió, tras el carro de Bhagīratha; y entonces el rey-sabio Bhagīratha también subió al carro divino.
1.43.15
प्रायादग्रे महातेजा गङ्गा तं चाप्यनुव्रजत् ।
गगनाच्छङ्करशिरस्ततो धरणिमागता ॥ १.४३.१५ ॥
El de gran esplendor, Bhagīratha, iba al frente, y el Gaṅgā lo seguía; desde el cielo, por la cabeza de Śaṅkara, llegó a la tierra.
1.43.16
असर्पत जलं तत्र तीव्रशब्दपुरस्कृतम् ।
मत्स्यकच्छपसङ्घैश्च शिंशुमारगणैस्तथा ॥ १.४३.१६ ॥
Allí el agua fluyó con un rugido feroz, acompañada de bandadas de peces y tortugas y de multitudes de delfines.
1.43.17
पतद्भिः पतितैश्चैव व्यरोचत वसुंधरा ।
ततो देवर्षिगन्धर्वा यक्षसिद्धगणास्तथा ॥ १.४३.१७ ॥
La tierra resplandeció con las criaturas que caían y las caídas. Entonces también acudieron allí los devarṣis, los gandharvas, los yakṣas y las multitudes de siddhas.
1.43.18
व्यलोकयन्त ते तत्र गगनाद् गां गतां तदा ।
विमानैर्नगराकारैर्हयैर्गजवरैस्तदा ॥ १.४३.१८ ॥
Desde allí la contemplaban, la que había descendido del cielo a la tierra, montados en carros celestiales con forma de ciudades, en caballos y en nobles elefantes.
1.43.19
पारिप्लवगताश्चापि देवतास्तत्र विष्ठिताः ।
तदद्भुतमिमं लोके गङ्गावतरमुत्तमम् ॥ १.४३.१९ ॥
Allí también los dioses, que recorrían las sendas del cielo, se detuvieron; en el mundo, este supremo descenso del Gaṅgā era asombroso.
1.43.20
दिदृक्षवो देवगणाः समीयुरमितौजसः ।
सम्पतद्भिः सुरगणैस्तेषां चाभरणौजसा ॥ १.४३.२० ॥
Deseando ver, las huestes de dioses de esplendor sin límites se reunieron; y con el resplandor de los adornos de las huestes divinas que descendían, el cielo se llenó.
1.43.21
शतादित्यमिवाभाति गगनं गततोयदम् ।
शिंशुमारोरगगणैर्मीनैरपि च चञ्चलैः ॥ १.४३.२१ ॥
El cielo, libre de nubes, brillaba como si tuviera cien soles; con multitudes de śiṃśumāras, serpientes y peces inquietos, estaba adornado.
1.43.22
विद्युद्भिरिव विक्षिप्तैराकाशमभवत् तदा ।
पाण्डुरैः सलिलोत्पीडैः कीर्यमाणैः सहस्रधा ॥ १.४३.२२ ॥
Entonces el cielo se volvió como si estuviera lleno de relámpagos dispersos, por las masas blancas de agua que se precipitaban y se esparcían en mil direcciones.
1.43.23
शारदाभ्रैरिवाकीर्णं गगनं हंससम्प्लवैः ।
क्वचिद् द्रुततरं याति कुटिलं क्वचिदायतम् ॥ १.४३.२३ ॥
El cielo parecía sembrado de nubes otoñales y bandadas de cisnes; a veces corre muy rápido, a veces serpentea, y a veces se extiende ancho.
1.43.24
विनतं क्वचिदुद्भूतं क्वचिद् याति शनैः शनैः ।
सलिलेनैव सलिलं क्वचिदभ्याहतं पुनः ॥ १.४३.२४ ॥
A veces se inclina, a veces se eleva, a veces avanza despacio, poco a poco; a veces el agua, chocando contra el agua, vuelve a ser golpeada.
1.43.25
मुहुरूर्ध्वपथं गत्वा पपात वसुधां पुनः ।
तच्छङ्करशिरोभ्रष्टं भ्रष्टं भूमितले पुनः ॥ १.४३.२५ ॥
Una y otra vez, subiendo por la senda ascendente, cayó de nuevo sobre la tierra; aquella agua, caída de la cabeza de Śaṅkara, volvió a caer sobre la superficie del suelo.
1.43.26
व्यरोचत तदा तोयं निर्मलं गतकल्मषम् ।
तत्रर्षिगणगन्धर्वा वसुधातलवासिनः ॥ १.४३.२६ ॥
Entonces aquella agua brilló, pura y libre de impureza; allí estaban los grupos de sabios y gandharvas que habitan la superficie de la tierra.
1.43.27
भवाङ्गपतितं तोयं पवित्रमिति पस्पृशुः ।
शापात् प्रपतिता ये च गगनाद् वसुधातलम् ॥ १.४३.२७ ॥
Tocaron aquella agua caída del cuerpo de Bhava, considerándola sagrada; y quienes habían caído del cielo a la superficie de la tierra por una maldición la tocaron también.
1.43.28
कृत्वा तत्राभिषेकं ते बभूवुर्गतकल्मषाः ।
धूपपापाः पुनस्तेन तोयेनाथ शुभान्विताः ॥ १.४३.२८ ॥
Habiéndose bañado allí, quedaron libres de pecado; y luego, con aquella agua que lavó sus faltas, quedaron colmados de auspicio.
1.43.29
पुनराकाशमाविश्य स्वाँल्लोकान् प्रतिपेदिरे ।
मुमुदे मुदितो लोकस्तेन तोयेन भास्वता ॥ १.४३.२९ ॥
Entrando de nuevo en el cielo, regresaron a sus propios mundos; y el mundo, complacido, se regocijó con aquella agua resplandeciente.
1.43.30
कृताभिषेको गङ्गायां बभूव गतकल्मषः ।
भगीरथो हि राजर्षिर्दिव्यं स्यन्दनमास्थितः ॥ १.४३.३० ॥
Habiéndose bañado en el Gaṅgā y quedado libre de pecado, el real sabio Bhagīratha subió a un carro divino.
1.43.31
प्रायादग्रे महाराजास्तं गङ्गा पृष्ठतोऽन्वगात् ।
देवाः सर्षिगणाः सर्वे दैत्यदानवराक्षसाः ॥ १.४३.३१ ॥
El gran rey avanzó al frente, y el Gaṅgā lo siguió por detrás. Los dioses, las multitudes de sabios, y todos los Daityas, Dānavas y Rākṣasas los acompañaron.
1.43.32
गन्धर्वयक्षप्रवराः सकिन्नरमहोरगाः ।
सर्वाश्चाप्सरसो राम भगीरथरथानुगाः ॥ १.४३.३२ ॥
Oh Rāma, los mejores Gandharvas y Yakṣas, con los Kinnaras y las grandes serpientes, y todas las Apsarases siguieron el carro de Bhagīratha.
1.43.33
गङ्गामन्वगमन् प्रीताः सर्वे जलचराश्च ये ।
यतो भगीरथो राजा ततो गङ्गा यशस्विनी ॥ १.४३.३३ ॥
Todas las criaturas acuáticas, llenas de alegría, también siguieron al Gaṅgā, pues fue gracias al rey Bhagīratha que la gloriosa Gaṅgā había llegado.
1.43.34
जगाम सरितां श्रेष्ठा सर्वपापप्रणाशिनी ।
ततो हि यजमानस्य जह्नोरद्भुतकर्मणः ॥ १.४३.३४ ॥
La mejor de los ríos, destructora de todos los pecados, avanzó. Entonces, hacia el sacrificio del sacrificador Jahnu, de hechos maravillosos...
1.43.35
गङ्गा सम्प्लावयामास यज्ञवाटं महत्मनः ।
तस्यावलेपनं ज्ञात्वा क्रुद्धो जह्नुश्च राघव ॥ १.४३.३५ ॥
El Gaṅgā inundó el recinto sacrificial del magnánimo. Oh Rāghava, al enterarse de aquella crecida, Jahnu se enfureció.
1.43.36
अपिबत् तु जलं सर्वं गङ्गयाः परमाद्भुतम् ।
ततो देवाः सगन्घर्वा ऋषयश्च सुविस्मिताः ॥ १.४३.३६ ॥
Bebió toda aquella agua sumamente maravillosa del Gaṅgā. Entonces los dioses, junto con los Gandharvas y los sabios, quedaron muy asombrados.
1.43.37
पूजयन्ति महात्मानं जह्नुं पुरुषसत्तमम् ।
गङ्गां चापि नयन्ति स्म दुहितृत्वे महात्मनः ॥ १.४३.३७ ॥
Honraron al magnánimo Jahnu, el mejor de los hombres, y tomaron también a Gaṅgā como hija de aquel gran espíritu.
1.43.38
ततस्तुष्टो महातेजाः श्रोत्राभ्यामसृजत् प्रभुः ।
तस्माज्जह्नुसुता गङ्गा प्रोच्यते जाह्नवीति च ॥ १.४३.३८ ॥
Entonces el señor de gran esplendor, complacido, creó a Gaṅgā de sus oídos; por eso Gaṅgā, hija de Jahnu, es llamada Jāhnavī.
1.43.39
जगाम च पुनर्गङ्गा भगीरथरथानुगा ।
सागरं चापि सम्प्रप्ता सा सरित्प्रवरा तदा ॥ १.४३.३९ ॥
Gaṅgā siguió de nuevo, tras el carro de Bhagīratha, y entonces aquella más excelsa de los ríos llegó al océano.
1.43.40
रसातलमुपागच्छत् सिद्ध्यर्थं तस्य कर्मणः ।
भगीरथोऽपि राजार्षिर्गङ्गामादाय यत्नतः ॥ १.४३.४० ॥
Para el cumplimiento de aquella obra, Gaṅgā descendió al inframundo; y también el rey-sabio Bhagīratha, habiendo llevado consigo a Gaṅgā con cuidado, fue allí.
1.43.41
पितमहान् भस्मकृतानपश्यद् गतचेतनः ।
अथ तद्भस्मनां राशिं गङ्गासलिलमुत्तमम् ।
प्लावयत् पूतपाप्मानः स्वर्गं प्राप्ता रघूत्तम ॥ १.४३.४१ ॥
Al ver a sus antepasados reducidos a cenizas, Bhagīratha perdió el sentido; luego el agua suprema de Gaṅgā inundó aquel montón de cenizas, y, oh mejor de los Raghus, sus pecados fueron lavados y alcanzaron el cielo.