వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 1.43
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.43.1
देवदेवे गते तस्मिन् सोऽङ्गुष्ठाग्रनिपीडिताम् ।
कृत्वा वसुमतीं राम वत्सरं समुपासत ॥ १.४३.१ ॥
ఓ రామా, దేవదేవుడు వెళ్లిపోయిన తర్వాత, అతడు బొటనవేలి కొనతో నొక్కి భూమిని స్థిరపరచి ఒక సంవత్సరం తపస్సు చేశాడు.
1.43.2
अथ संवत्सरे पूर्णे सर्वलोकनमस्कृतः ।
उमापतिः पशुपती राजानमिदमब्रवीत् ॥ १.४३.२ ॥
ఆ తర్వాత సంవత్సరం పూర్తయినప్పుడు, సర్వలోకాలచే నమస్కరించబడే ఉమాపతి పశుపతి రాజుతో ఇలా పలికాడు.
1.43.3
प्रीतस्तेऽहं नरश्रेष्ठ करिष्यामि तव प्रियम् ।
शिरसा धारयिष्यामि शैलराजसुतामहम् ॥ १.४३.३ ॥
నరశ్రేష్ఠా, నేను నీపై సంతోషించాను; నీకు ప్రియమైనది చేస్తాను. పర్వతరాజు కుమార్తెను నేను నా తలపై ధరిస్తాను.
1.43.4
ततो हैमवती ज्येष्ठा सर्वलोकनमस्कृता ।
तदा सातिमहद्रूपं कृत्वा वेगं च दुःसहम् ॥ १.४३.४ ॥
అప్పుడు సర్వలోకాలచే నమస్కరించబడే హిమవంతుని జ్యేష్ఠపుత్రిక (గంగ) అతి మహత్తరమైన రూపాన్ని ధరించింది; ఆమె వేగం కూడా భరించరానిదయింది.
1.43.5
आकाशादपतद् राम शिवे शिवशिरस्युत ।
अचिन्तयच्च सा देवी गङ्गा परमदुर्धरा ॥ १.४३.५ ॥
ఓ రామా, ఆమె ఆకాశం నుండి శివుని శిరస్సుపై పడింది. అతి దుర్ధర్షురాలైన ఆ దేవి గంగ ఆలోచించింది.
1.43.6
विशाम्यहं हि पातालं स्त्रोतसा गृह्य शङ्करम् ।
तस्यावलेपनं ज्ञात्वा क्रुद्धस्तु भगवान् हरः ॥ १.४३.६ ॥
'నేను శంకరుని ప్రవాహంతో పట్టుకుని పాతాళంలోకి ప్రవేశిస్తాను' అని అనుకుంది. ఆమె గర్వాన్ని తెలుసుకొని భగవంతుడైన హరుడు కోపించాడు.
1.43.7
तिरोभावयितुं बुद्धिं चक्रे त्रिनयनस्तदा ।
सा तस्मिन् पतिता पुण्या पुण्ये रुद्रस्य मूर्धनि ॥ १.४३.७ ॥
అప్పుడు త్రినేత్రుడు ఆమెను అదృశ్యం చేయాలని సంకల్పించాడు. ఆ పవిత్ర గంగ రుద్రుని పవిత్ర శిరస్సుపై పడింది.
1.43.8
हिमवत्प्रतिमे राम जटामण्डलगह्वरे ।
सा कथंचिन्महीं गन्तुं नाशक्नोद् यत्नमास्थिता ॥ १.४३.८ ॥
రామా, హిమాలయం వంటి ఆ జటాజూటపు గుహలో ఆమె ఎలాగో భూమికి వెళ్ళడానికి ప్రయత్నించినా వెళ్ళలేకపోయింది.
1.43.9
नैव सा निर्गमं लेभे जटामण्डलमन्ततः ।
तत्रैवाबभ्रमद् देवी संवत्सरगणान् बहून् ॥ १.४३.९ ॥
ఆ జటాజూటం లోపలి నుండి ఆమెకు బయటపడే మార్గం దొరకలేదు; ఆ దేవి అక్కడే అనేక సంవత్సరాలు తిరిగింది.
1.43.10
तामपश्यत् पुनस्तत्र तपः परममास्थितः ।
स तेन तोषितश्चासीदत्यन्तं रघुनन्दन ॥ १.४३.१० ॥
ఆమెను అక్కడ మళ్ళీ చూసి, పరమ తపస్సులో నిలిచిన ఆయన ఆమె వల్ల మిక్కిలి సంతోషించాడు, ఓ రఘునందనా.
1.43.11
विससर्ज ततो गङ्गां हरो बिन्दुसरः प्रति ।
तस्यां विसृज्यमानायां सप्त स्रोतांसि जज्ञिरे ॥ १.४३.११ ॥
అప్పుడు హరుడు గంగను బిందుసరస్సు వైపు విడిచిపెట్టాడు. ఆమె విడుదల అయినప్పుడు ఏడు ప్రవాహాలు ఉద్భవించాయి.
1.43.12
ह्लादिनी पावनी चैव नलिनी च तथैव च ।
तिस्रः प्राचीं दिशं जग्मुर्गङ्गाः शिवजलाः शुभाः ॥ १.४३.१२ ॥
హ్లాదినీ, పావనీ, నలినీ అనే మూడు గంగలు, శివకరమైన శుభ జలాలతో తూర్పు దిశకు వెళ్ళాయి.
1.43.13
सुचक्षुश्चैव सीता च सिन्धुश्चैव महानदी ।
तिस्रश्चैता दिशं जग्मुः प्रतीचीं तु दिशं शुभाः ॥ १.४३.१३ ॥
సుచక్షువు, సీత, మహానది సింధువు, ఈ మూడు శుభ నదులు పశ్చిమ దిక్కు వైపు వెళ్ళాయి.
1.43.14
सप्तमी चान्वगात् तासां भगीरथरथं तदा ।
भगीरथोऽपि राजर्षिर्दिव्यं स्यंदनमास्थितः ॥ १.४३.१४ ॥
ఏడవ నది వారిని అనుసరించి భగీరథుని రథాన్ని అనుసరించింది. అప్పుడు రాజర్షి భగీరథుడు కూడా దివ్య రథంపై ఆసీనుడయ్యాడు.
1.43.15
प्रायादग्रे महातेजा गङ्गा तं चाप्यनुव्रजत् ।
गगनाच्छङ्करशिरस्ततो धरणिमागता ॥ १.४३.१५ ॥
మహాతేజస్వి భగీరథుడు ముందు నడిచాడు; గంగ కూడా అతనిని అనుసరించింది. ఆకాశం నుండి శంకరుని శిరస్సు ద్వారా ఆమె భూమికి వచ్చింది.
1.43.16
असर्पत जलं तत्र तीव्रशब्दपुरस्कृतम् ।
मत्स्यकच्छपसङ्घैश्च शिंशुमारगणैस्तथा ॥ १.४३.१६ ॥
అక్కడ నీరు తీవ్రమైన ధ్వనితో ముందుకు ప్రవహించింది — చేపలు, తాబేళ్ల గుంపులతోనూ, సుంసుమారాల సమూహాలతోనూ.
1.43.17
पतद्भिः पतितैश्चैव व्यरोचत वसुंधरा ।
ततो देवर्षिगन्धर्वा यक्षसिद्धगणास्तथा ॥ १.४३.१७ ॥
పడుతున్న, పడిపోయిన (జీవులతో) భూమి ప్రకాశించింది. అప్పుడు దేవర్షులు, గంధర్వులు, యక్షులు, సిద్ధగణాలు కూడా (అక్కడికి వచ్చారు).
1.43.18
व्यलोकयन्त ते तत्र गगनाद् गां गतां तदा ।
विमानैर्नगराकारैर्हयैर्गजवरैस्तदा ॥ १.४३.१८ ॥
వారు అక్కడ, ఆకాశం నుండి భూమికి వచ్చిన ఆమెను చూశారు — నగర ఆకారపు విమానాలపై, గుర్రాలపై, శ్రేష్ఠమైన ఏనుగులపై ఆసీనులై.
1.43.19
पारिप्लवगताश्चापि देवतास्तत्र विष्ठिताः ।
तदद्भुतमिमं लोके गङ्गावतरमुत्तमम् ॥ १.४३.१९ ॥
అక్కడ ఆకాశమార్గంలో సంచరించే దేవతలు కూడా నిలిచి ఉన్నారు; లోకంలో గంగ దిగివచ్చిన ఈ ఉత్తమ దృశ్యం అద్భుతమైనది.
1.43.20
दिदृक्षवो देवगणाः समीयुरमितौजसः ।
सम्पतद्भिः सुरगणैस्तेषां चाभरणौजसा ॥ १.४३.२० ॥
చూడాలనే కోరికతో అపరిమిత తేజస్సు గల దేవగణాలు గుమిగూడాయి; దిగివస్తున్న సురగణాల ఆభరణాల కాంతితో (ఆకాశం నిండింది).
1.43.21
शतादित्यमिवाभाति गगनं गततोयदम् ।
शिंशुमारोरगगणैर्मीनैरपि च चञ्चलैः ॥ १.४३.२१ ॥
మేఘరహితమైన ఆకాశం వందలాది సూర్యుల వలె ప్రకాశించింది; శింశుమారాలు, సర్పసమూహాలు, చంచల మత్స్యాలతో (అది శోభించింది).
1.43.22
विद्युद्भिरिव विक्षिप्तैराकाशमभवत् तदा ।
पाण्डुरैः सलिलोत्पीडैः कीर्यमाणैः सहस्रधा ॥ १.४३.२२ ॥
అప్పుడు ఆకాశం చెదిరిపడిన మెరుపులతో నిండినట్లయింది; వేల విధాలుగా చిమ్ముతున్న తెల్లని జలప్రవాహాల ఒత్తిడితో (అది ప్రకాశించింది).
1.43.23
शारदाभ्रैरिवाकीर्णं गगनं हंससम्प्लवैः ।
क्वचिद् द्रुततरं याति कुटिलं क्वचिदायतम् ॥ १.४३.२३ ॥
ఆకాశం శరత్కాల మేఘాలు, హంసల సమూహాలతో నిండినట్లుగా ఉంది; కొన్నిచోట్ల మిక్కిలి వేగంగా, కొన్నిచోట్ల వంకరగా, కొన్నిచోట్ల విస్తారంగా అది ప్రవహిస్తుంది.
1.43.24
विनतं क्वचिदुद्भूतं क्वचिद् याति शनैः शनैः ।
सलिलेनैव सलिलं क्वचिदभ्याहतं पुनः ॥ १.४३.२४ ॥
కొన్నిచోట్ల అది వంగుతుంది, కొన్నిచోట్ల పైకి లేస్తుంది, కొన్నిచోట్ల నెమ్మదిగా సాగుతుంది; కొన్నిచోట్ల నీరు నీటినే ఢీకొని మళ్ళీ (ఎగసిపడుతుంది).
1.43.25
मुहुरूर्ध्वपथं गत्वा पपात वसुधां पुनः ।
तच्छङ्करशिरोभ्रष्टं भ्रष्टं भूमितले पुनः ॥ १.४३.२५ ॥
మళ్ళీ మళ్ళీ పైమార్గంలో వెళ్లి అది మళ్ళీ భూమిపై పడింది. శంకరుని శిరస్సు నుండి జారిన ఆ జలం మళ్ళీ భూతలంపై పడింది.
1.43.26
व्यरोचत तदा तोयं निर्मलं गतकल्मषम् ।
तत्रर्षिगणगन्धर्वा वसुधातलवासिनः ॥ १.४३.२६ ॥
అప్పుడు ఆ నీరు నిర్మలమై, పాపరహితమై ప్రకాశించింది. అక్కడ భూతలంపై నివసించే ఋషిగణాలు, గంధర్వులు ఉన్నారు.
1.43.27
भवाङ्गपतितं तोयं पवित्रमिति पस्पृशुः ।
शापात् प्रपतिता ये च गगनाद् वसुधातलम् ॥ १.४३.२७ ॥
భవుని శరీరం నుండి జారిన ఆ జలాన్ని 'పవిత్రమైనది' అని తాకారు. శాపం వల్ల ఆకాశం నుండి భూతలంపై పడినవారూ తాకారు.
1.43.28
कृत्वा तत्राभिषेकं ते बभूवुर्गतकल्मषाः ।
धूपपापाः पुनस्तेन तोयेनाथ शुभान्विताः ॥ १.४३.२८ ॥
అక్కడ స్నానం చేసి వారు పాపరహితులయ్యారు. తరువాత ఆ జలంతో పాపాలు తొలగి, శుభంతో కూడినవారయ్యారు.
1.43.29
पुनराकाशमाविश्य स्वाँल्लोकान् प्रतिपेदिरे ।
मुमुदे मुदितो लोकस्तेन तोयेन भास्वता ॥ १.४३.२९ ॥
మళ్ళీ ఆకాశంలో ప్రవేశించి వారు తమ తమ లోకాలకు చేరారు. ఆ ప్రకాశించే జలంతో సంతోషించిన లోకం ఆనందించింది.
1.43.30
कृताभिषेको गङ्गायां बभूव गतकल्मषः ।
भगीरथो हि राजर्षिर्दिव्यं स्यन्दनमास्थितः ॥ १.४३.३० ॥
గంగలో స్నానం చేసి పాపరహితుడైన రాజర్షి భగీరథుడు దివ్యమైన రథాన్ని ఎక్కాడు.
1.43.31
प्रायादग्रे महाराजास्तं गङ्गा पृष्ठतोऽन्वगात् ।
देवाः सर्षिगणाः सर्वे दैत्यदानवराक्षसाः ॥ १.४३.३१ ॥
మహారాజు ముందు నడిచాడు; గంగ ఆయనను వెనుక అనుసరించింది. దేవతలు, ఋషిగణాలు, దైత్యులు, దానవులు, రాక్షసులు అందరూ అనుసరించారు.
1.43.32
गन्धर्वयक्षप्रवराः सकिन्नरमहोरगाः ।
सर्वाश्चाप्सरसो राम भगीरथरथानुगाः ॥ १.४३.३२ ॥
ఓ రామా! శ్రేష్ఠులైన గంధర్వులు, యక్షులు, కిన్నరులు, మహాసర్పాలు, అప్సరసలంతా భగీరథుని రథాన్ని అనుసరించారు.
1.43.33
गङ्गामन्वगमन् प्रीताः सर्वे जलचराश्च ये ।
यतो भगीरथो राजा ततो गङ्गा यशस्विनी ॥ १.४३.३३ ॥
ఆనందంతో జలచరాలన్నీ గంగను అనుసరించాయి. రాజు భగీరథుని కారణంగానే యశస్వినియైన గంగ వచ్చింది.
1.43.34
जगाम सरितां श्रेष्ठा सर्वपापप्रणाशिनी ।
ततो हि यजमानस्य जह्नोरद्भुतकर्मणः ॥ १.४३.३४ ॥
నదులలో శ్రేష్ఠురాలు, సర్వపాపాలను నశింపజేసే గంగ ముందుకు సాగింది. అప్పుడు అద్భుతకర్ముడైన యజమాని జహ్నుని...
1.43.35
गङ्गा सम्प्लावयामास यज्ञवाटं महत्मनः ।
तस्यावलेपनं ज्ञात्वा क्रुद्धो जह्नुश्च राघव ॥ १.४३.३५ ॥
గంగ మహాత్ముని యజ్ఞవాటికను ముంచెత్తింది. ఓ రాఘవా! ఆ ఉప్పొంగును తెలుసుకుని జహ్ను కోపించాడు.
1.43.36
अपिबत् तु जलं सर्वं गङ्गयाः परमाद्भुतम् ।
ततो देवाः सगन्घर्वा ऋषयश्च सुविस्मिताः ॥ १.४३.३६ ॥
గంగ యొక్క ఆ అత్యద్భుత జలమంతా ఆయన త్రాగేశాడు. అప్పుడు దేవతలు, గంధర్వులు, ఋషులు అత్యంత విస్మయం చెందారు.
1.43.37
पूजयन्ति महात्मानं जह्नुं पुरुषसत्तमम् ।
गङ्गां चापि नयन्ति स्म दुहितृत्वे महात्मनः ॥ १.४३.३७ ॥
మహాత్ముడైన జహ్నువును, పురుషోత్తముడైన ఆయనను వారు పూజించారు; గంగను కూడా ఆ మహాత్ముని కుమార్తెగా తీసుకువెళ్లారు.
1.43.38
ततस्तुष्टो महातेजाः श्रोत्राभ्यामसृजत् प्रभुः ।
तस्माज्जह्नुसुता गङ्गा प्रोच्यते जाह्नवीति च ॥ १.४३.३८ ॥
అప్పుడు మహాతేజస్వి, ప్రభువు సంతోషించి తన చెవుల నుండి గంగను సృష్టించారు; అందుచేత జహ్ను కుమార్తె గంగ 'జాహ్నవి' అని కూడా పిలువబడుతుంది.
1.43.39
जगाम च पुनर्गङ्गा भगीरथरथानुगा ।
सागरं चापि सम्प्रप्ता सा सरित्प्रवरा तदा ॥ १.४३.३९ ॥
మళ్ళీ గంగ భగీరథుని రథాన్ని అనుసరిస్తూ ముందుకు సాగింది; ఆ నదులలో శ్రేష్ఠురాలు అప్పుడు సముద్రాన్ని చేరుకుంది.
1.43.40
रसातलमुपागच्छत् सिद्ध्यर्थं तस्य कर्मणः ।
भगीरथोऽपि राजार्षिर्गङ्गामादाय यत्नतः ॥ १.४३.४० ॥
ఆ కార్య సిద్ధి కోసం గంగ రసాతలానికి దిగింది; రాజర్షి భగీరథుడు కూడా గంగను జాగ్రత్తగా వెంట తీసుకుని (అక్కడికి వెళ్ళాడు).
1.43.41
पितमहान् भस्मकृतानपश्यद् गतचेतनः ।
अथ तद्भस्मनां राशिं गङ्गासलिलमुत्तमम् ।
प्लावयत् पूतपाप्मानः स्वर्गं प्राप्ता रघूत्तम ॥ १.४३.४१ ॥
(భగీరథుడు) తన పితామహులు భస్మమై పడి ఉండటం చూసి చైతన్యం కోల్పోయాడు; తరువాత గంగ ఉత్తమ జలం ఆ భస్మ రాశిని ముంచెత్తింది; ఓ రఘుశ్రేష్ఠా, వారి పాపాలు తొలగి వారు స్వర్గాన్ని పొందారు.