ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 1.43
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.43.1
देवदेवे गते तस्मिन् सोऽङ्गुष्ठाग्रनिपीडिताम् ।
कृत्वा वसुमतीं राम वत्सरं समुपासत ॥ १.४३.१ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਉਸਨੇ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਸਿਰੇ ਨਾਲ ਦਬਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰ ਕੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤਪ ਕੀਤਾ।
1.43.2
अथ संवत्सरे पूर्णे सर्वलोकनमस्कृतः ।
उमापतिः पशुपती राजानमिदमब्रवीत् ॥ १.४३.२ ॥
ਫਿਰ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਮਸਕਾਰੇ ਗਏ ਉਮਾਪਤੀ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
1.43.3
प्रीतस्तेऽहं नरश्रेष्ठ करिष्यामि तव प्रियम् ।
शिरसा धारयिष्यामि शैलराजसुतामहम् ॥ १.४३.३ ॥
ਹੇ ਨਰਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਤੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਕੰਮ ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਪਰਬਤਰਾਜ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰਾਂਗਾ।
1.43.4
ततो हैमवती ज्येष्ठा सर्वलोकनमस्कृता ।
तदा सातिमहद्रूपं कृत्वा वेगं च दुःसहम् ॥ १.४३.४ ॥
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਮਸਕਾਰੀ ਗਈ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ (ਗੰਗਾ) ਨੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਵੇਗ ਵੀ ਅਸਹਿ ਹੋ ਗਿਆ।
1.43.5
आकाशादपतद् राम शिवे शिवशिरस्युत ।
अचिन्तयच्च सा देवी गङ्गा परमदुर्धरा ॥ १.४३.५ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੀ। ਅਤਿ ਦੁਰਧਰਸ਼ ਉਹ ਦੇਵੀ ਗੰਗਾ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ।
1.43.6
विशाम्यहं हि पातालं स्त्रोतसा गृह्य शङ्करम् ।
तस्यावलेपनं ज्ञात्वा क्रुद्धस्तु भगवान् हरः ॥ १.४३.६ ॥
'ਮੈਂ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੜਾਂਗੀ' ਇਹ ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਹੰਕਾਰ ਜਾਣ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਹਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ।
1.43.7
तिरोभावयितुं बुद्धिं चक्रे त्रिनयनस्तदा ।
सा तस्मिन् पतिता पुण्या पुण्ये रुद्रस्य मूर्धनि ॥ १.४३.७ ॥
ਤਦ ਤ੍ਰਿਨੇਤਰ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਗੰਗਾ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੀ।
1.43.8
हिमवत्प्रतिमे राम जटामण्डलगह्वरे ।
सा कथंचिन्महीं गन्तुं नाशक्नोद् यत्नमास्थिता ॥ १.४३.८ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਰਗੀ ਉਸ ਜਟਾਜੂਟ ਦੀ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਵੀ ਜਾ ਨਾ ਸਕੀ।
1.43.9
नैव सा निर्गमं लेभे जटामण्डलमन्ततः ।
तत्रैवाबभ्रमद् देवी संवत्सरगणान् बहून् ॥ १.४३.९ ॥
ਜਟਾਜੂਟ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਉਸਨੂੰ ਨਾ ਮਿਲਿਆ; ਉਹ ਦੇਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਕਈ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਭਟਕਦੀ ਰਹੀ।
1.43.10
तामपश्यत् पुनस्तत्र तपः परममास्थितः ।
स तेन तोषितश्चासीदत्यन्तं रघुनन्दन ॥ १.४३.१० ॥
ਉਸਨੂੰ ਉੱਥੇ ਮੁੜ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਰਮ ਤਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਉਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ।
1.43.11
विससर्ज ततो गङ्गां हरो बिन्दुसरः प्रति ।
तस्यां विसृज्यमानायां सप्त स्रोतांसि जज्ञिरे ॥ १.४३.११ ॥
ਫਿਰ ਹਰ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਬਿੰਦੂਸਰ ਵੱਲ ਛੱਡਿਆ। ਉਸਦੇ ਛੱਡੇ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਸੱਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ।
1.43.12
ह्लादिनी पावनी चैव नलिनी च तथैव च ।
तिस्रः प्राचीं दिशं जग्मुर्गङ्गाः शिवजलाः शुभाः ॥ १.४३.१२ ॥
ਹਲਾਦਿਨੀ, ਪਾਵਨੀ ਅਤੇ ਨਲਿਨੀ ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੰਗਾਵਾਂ ਸ਼ਿਵਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਜਲ ਸਮੇਤ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਗਈਆਂ।
1.43.13
सुचक्षुश्चैव सीता च सिन्धुश्चैव महानदी ।
तिस्रश्चैता दिशं जग्मुः प्रतीचीं तु दिशं शुभाः ॥ १.४३.१३ ॥
ਸੁਚਕਸ਼ੂ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨਦੀ ਸਿੰਧੂ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਸ਼ੁਭ ਨਦੀਆਂ ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਗਈਆਂ।
1.43.14
सप्तमी चान्वगात् तासां भगीरथरथं तदा ।
भगीरथोऽपि राजर्षिर्दिव्यं स्यंदनमास्थितः ॥ १.४३.१४ ॥
ਸੱਤਵੀਂ ਨਦੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭਗੀਰਥ ਦੇ ਰਥ ਨੂੰ ਅਨੁਸਰਦੀ ਗਈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਭਗੀਰਥ ਵੀ ਦਿਵਿਆ ਰਥ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਸਨ।
1.43.15
प्रायादग्रे महातेजा गङ्गा तं चाप्यनुव्रजत् ।
गगनाच्छङ्करशिरस्ततो धरणिमागता ॥ १.४३.१५ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸ਼ੀ ਭਗੀਰਥ ਅੱਗੇ ਤੁਰੇ; ਗੰਗਾ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੀ। ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਸਿਰ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਈ।
1.43.16
असर्पत जलं तत्र तीव्रशब्दपुरस्कृतम् ।
मत्स्यकच्छपसङ्घैश्च शिंशुमारगणैस्तथा ॥ १.४३.१६ ॥
ਉੱਥੇ ਪਾਣੀ ਤੇਜ਼ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਹਿ ਤੁਰਿਆ — ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਕੱਛੂਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਸ਼ੁਮਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਨਾਲ।
1.43.17
पतद्भिः पतितैश्चैव व्यरोचत वसुंधरा ।
ततो देवर्षिगन्धर्वा यक्षसिद्धगणास्तथा ॥ १.४३.१७ ॥
ਡਿੱਗਦੇ ਤੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ (ਜੀਵਾਂ) ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗੀ। ਫਿਰ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਸਿੱਧ ਗਣ ਵੀ ਉੱਥੇ ਆਏ।
1.43.18
व्यलोकयन्त ते तत्र गगनाद् गां गतां तदा ।
विमानैर्नगराकारैर्हयैर्गजवरैस्तदा ॥ १.४३.१८ ॥
ਉਹ ਉੱਥੋਂ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਈ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲੱਗੇ — ਨਗਰ ਵਰਗੇ ਵਿਮਾਨਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ।
1.43.19
पारिप्लवगताश्चापि देवतास्तत्र विष्ठिताः ।
तदद्भुतमिमं लोके गङ्गावतरमुत्तमम् ॥ १.४३.१९ ॥
ਉੱਥੇ ਅਕਾਸ਼-ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ; ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਦਾ ਇਹ ਉੱਤਮ ਅਵਤਰਣ ਅਦਭੁਤ ਸੀ।
1.43.20
दिदृक्षवो देवगणाः समीयुरमितौजसः ।
सम्पतद्भिः सुरगणैस्तेषां चाभरणौजसा ॥ १.४३.२० ॥
ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਦੇਵਗਣ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ; ਉਤਰਦੇ ਸੁਰਗਣਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ (ਅਕਾਸ਼ ਭਰ ਗਿਆ)।
1.43.21
शतादित्यमिवाभाति गगनं गततोयदम् ।
शिंशुमारोरगगणैर्मीनैरपि च चञ्चलैः ॥ १.४३.२१ ॥
ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਕਾਸ਼ ਸੌ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ; ਸ਼ਿੰਸ਼ੁਮਾਰਾਂ, ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਅਤੇ ਚੰਚਲ ਮੱਛੀਆਂ ਨਾਲ (ਉਹ ਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ)।
1.43.22
विद्युद्भिरिव विक्षिप्तैराकाशमभवत् तदा ।
पाण्डुरैः सलिलोत्पीडैः कीर्यमाणैः सहस्रधा ॥ १.४३.२२ ॥
ਤਦ ਅਕਾਸ਼ ਮਾਨੋ ਖਿੱਲਰੀਆਂ ਬਿਜਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ; ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੱਲਰਦੇ ਚਿੱਟੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨਾਲ (ਉਹ ਚਮਕਿਆ)।
1.43.23
शारदाभ्रैरिवाकीर्णं गगनं हंससम्प्लवैः ।
क्वचिद् द्रुततरं याति कुटिलं क्वचिदायतम् ॥ १.४३.२३ ॥
ਅਕਾਸ਼ ਮਾਨੋ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਅਤੇ ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਕਿਤੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼, ਕਿਤੇ ਟੇਢਾ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਫੈਲ ਕੇ ਉਹ ਵਹਿੰਦਾ ਸੀ।
1.43.24
विनतं क्वचिदुद्भूतं क्वचिद् याति शनैः शनैः ।
सलिलेनैव सलिलं क्वचिदभ्याहतं पुनः ॥ १.४३.२४ ॥
ਕਿਤੇ ਉਹ ਝੁਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਤੇ ਉੱਪਰ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਕਿਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਕਿਤੇ ਪਾਣੀ ਹੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਫਿਰ (ਉਛਲਦਾ ਹੈ)।
1.43.25
मुहुरूर्ध्वपथं गत्वा पपात वसुधां पुनः ।
तच्छङ्करशिरोभ्रष्टं भ्रष्टं भूमितले पुनः ॥ १.४३.२५ ॥
ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉੱਪਰ ਦੇ ਰਾਹ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ। ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਉਹ ਪਾਣੀ ਫਿਰ ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
1.43.26
व्यरोचत तदा तोयं निर्मलं गतकल्मषम् ।
तत्रर्षिगणगन्धर्वा वसुधातलवासिनः ॥ १.४३.२६ ॥
ਤਦ ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਪਾਣੀ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਇਆ। ਉੱਥੇ ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਸਨ।
1.43.27
भवाङ्गपतितं तोयं पवित्रमिति पस्पृशुः ।
शापात् प्रपतिता ये च गगनाद् वसुधातलम् ॥ १.४३.२७ ॥
ਭਵ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਉਸ ਪਾਣੀ ਨੂੰ 'ਪਵਿੱਤਰ' ਜਾਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਛੂਹਿਆ। ਅਤੇ ਜੋ ਸਰਾਪ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ (ਛੂਹਿਆ)।
1.43.28
कृत्वा तत्राभिषेकं ते बभूवुर्गतकल्मषाः ।
धूपपापाः पुनस्तेन तोयेनाथ शुभान्विताः ॥ १.४३.२८ ॥
ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਸ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਾਪ ਧੋ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।
1.43.29
पुनराकाशमाविश्य स्वाँल्लोकान् प्रतिपेदिरे ।
मुमुदे मुदितो लोकस्तेन तोयेन भास्वता ॥ १.४३.२९ ॥
ਫਿਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਸ ਤੇਜੋਮਈ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
1.43.30
कृताभिषेको गङ्गायां बभूव गतकल्मषः ।
भगीरथो हि राजर्षिर्दिव्यं स्यन्दनमास्थितः ॥ १.४३.३० ॥
ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਹੋਏ ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਭਗੀਰਥ ਦਿਵਿਆ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ।
1.43.31
प्रायादग्रे महाराजास्तं गङ्गा पृष्ठतोऽन्वगात् ।
देवाः सर्षिगणाः सर्वे दैत्यदानवराक्षसाः ॥ १.४३.३१ ॥
ਮਹਾਰਾਜ ਅੱਗੇ ਤੁਰੇ; ਗੰਗਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰੀ। ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਗਣ, ਦੈਂਤ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ ਸਭ ਨਾਲ ਚੱਲੇ।
1.43.32
गन्धर्वयक्षप्रवराः सकिन्नरमहोरगाः ।
सर्वाश्चाप्सरसो राम भगीरथरथानुगाः ॥ १.४३.३२ ॥
ਹੇ ਰਾਮ! ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਯਕਸ਼, ਕਿੰਨਰ ਤੇ ਮਹਾਨਾਗ, ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਭਗੀਰਥ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੀਆਂ।
1.43.33
गङ्गामन्वगमन् प्रीताः सर्वे जलचराश्च ये ।
यतो भगीरथो राजा ततो गङ्गा यशस्विनी ॥ १.४३.३३ ॥
ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜਲਚਰ ਵੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੇ। ਰਾਜਾ ਭਗੀਰਥ ਕਾਰਨ ਹੀ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਗੰਗਾ ਆਈ ਸੀ।
1.43.34
जगाम सरितां श्रेष्ठा सर्वपापप्रणाशिनी ।
ततो हि यजमानस्य जह्नोरद्भुतकर्मणः ॥ १.४३.३४ ॥
ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਅੱਗੇ ਵਧੀ। ਫਿਰ ਅਦਭੁਤ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਯਜਮਾਨ ਜਹਨੂ ਦੇ...
1.43.35
गङ्गा सम्प्लावयामास यज्ञवाटं महत्मनः ।
तस्यावलेपनं ज्ञात्वा क्रुद्धो जह्नुश्च राघव ॥ १.४३.३५ ॥
ਗੰਗਾ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਯੱਗ-ਮੰਡਪ ਨੂੰ ਹੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਡੋਬ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਰਾਘਵ! ਉਸ ਹੜ੍ਹ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਜਹਨੂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ।
1.43.36
अपिबत् तु जलं सर्वं गङ्गयाः परमाद्भुतम् ।
ततो देवाः सगन्घर्वा ऋषयश्च सुविस्मिताः ॥ १.४३.३६ ॥
ਗੰਗਾ ਦਾ ਉਹ ਪਰਮ ਅਦਭੁਤ ਸਾਰਾ ਜਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੀ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ।
1.43.37
पूजयन्ति महात्मानं जह्नुं पुरुषसत्तमम् ।
गङ्गां चापि नयन्ति स्म दुहितृत्वे महात्मनः ॥ १.४३.३७ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਜਹਨੁ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਉਹ ਲੈ ਗਏ।
1.43.38
ततस्तुष्टो महातेजाः श्रोत्राभ्यामसृजत् प्रभुः ।
तस्माज्जह्नुसुता गङ्गा प्रोच्यते जाह्नवीति च ॥ १.४३.३८ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਤੋਂ (ਗੰਗਾ ਨੂੰ) ਸਿਰਜਿਆ; ਇਸੇ ਲਈ ਜਹਨੁ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਗੰਗਾ 'ਜਾਹਨਵੀ' ਵੀ ਕਹਾਉਂਦੀ ਹੈ।
1.43.39
जगाम च पुनर्गङ्गा भगीरथरथानुगा ।
सागरं चापि सम्प्रप्ता सा सरित्प्रवरा तदा ॥ १.४३.३९ ॥
ਗੰਗਾ ਫਿਰ ਭਗੀਰਥ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪਈ; ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਹ ਉਦੋਂ ਸਾਗਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।
1.43.40
रसातलमुपागच्छत् सिद्ध्यर्थं तस्य कर्मणः ।
भगीरथोऽपि राजार्षिर्गङ्गामादाय यत्नतः ॥ १.४३.४० ॥
ਉਸ ਕਰਮ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਗੰਗਾ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਗਈ; ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਭਗੀਰਥ ਵੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ (ਉੱਥੇ ਗਿਆ)।
1.43.41
पितमहान् भस्मकृतानपश्यद् गतचेतनः ।
अथ तद्भस्मनां राशिं गङ्गासलिलमुत्तमम् ।
प्लावयत् पूतपाप्मानः स्वर्गं प्राप्ता रघूत्तम ॥ १.४३.४१ ॥
(ਭਗੀਰਥ ਨੇ) ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੂੰ ਭਸਮ ਹੋਏ ਵੇਖ ਕੇ ਚੇਤਨਾ ਗਵਾ ਦਿੱਤੀ; ਫਿਰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਉੱਤਮ ਜਲ ਨੇ ਉਸ ਭਸਮ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਭਿੱਜਾ ਦਿੱਤਾ; ਹੇ ਰਘੁਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਧੋਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ।