ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 1.48
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.48.1
पृष्ट्वा तु कुशलं तत्र परस्परसमागमे।
कथान्ते सुमतिर्वाक्यं व्याजहार महामुनिम् ॥ १.४८.१ ॥
ସେଠାରେ ପରସ୍ପର ସାକ୍ଷାତରେ କୁଶଳ ପଚାରି, କଥାର ଶେଷରେ ସୁମତି ସେ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.48.2
इमौ कुमारौ भद्रं ते देवतुल्यपराक्रमौ।
गजसिंहगती वीरौ शार्दूलवृषभोपमौ ॥ १.४८.२ ॥
ଏହି ଦୁଇ କୁମାରଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ଦେବତାଙ୍କ ସମାନ ପରାକ୍ରମୀ, ହାତୀ ଓ ସିଂହ ଭଳି ଗତିବିଶିଷ୍ଟ ବୀର, ବାଘ ଓ ଷଣ୍ଢ ସଦୃଶ।
1.48.3
पद्मपत्रविशालाक्षौ खड्गतूणिधनुर्धरौ।
अश्विनाविव रूपेण समुपस्थितयौवनौ ॥ १.४८.३ ॥
ପଦ୍ମପାଖୁଡ଼ା ପରି ବିଶାଳ ଆଖିବିଶିଷ୍ଟ, ଖଡ୍ଗ, ତୂଣୀର ଓ ଧନୁ ଧାରଣକାରୀ, ରୂପରେ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ସମାନ, ଯୌବନପ୍ରାପ୍ତ।
1.48.4
यदृच्छयैव गां प्राप्तौ देवलोकादिवामरौ।
कथं पद्भ्यामिह प्राप्तौ किमर्थं कस्य वा मुने ॥ १.४८.४ ॥
ଦେବଲୋକରୁ ଆକସ୍ମିକ ଭାବେ ପୃଥିବୀକୁ ଆସିଥିବା ଅମରଙ୍କ ପରି; ସେମାନେ ପାଦରେ କିପରି ଏଠାକୁ ଆସିଲେ? କି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ବା କାହା ନିମିତ୍ତେ? ହେ ମୁନେ!
1.48.5
भूषयन्ताविमं देशं चन्द्रसूर्याविवाम्बरम्।
परस्परेण सदृशौ प्रमाणेङ्गितचेष्टितैः ॥ १.४८.५ ॥
ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅଳଙ୍କୃତ କରୁଥିବା, ଯେପରି ଆକାଶକୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ; ଉଚ୍ଚତା, ଇଙ୍ଗିତ ଓ ଆଚରଣରେ ପରସ୍ପର ସମାନ।
1.48.6
किमर्थं च नरश्रेष्ठौ सम्प्राप्तौ दुर्गमे पथि।
वरायुधधरौ वीरौ श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ १.४८.६ ॥
ଓ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୁର୍ଗମ ପଥରେ ଉତ୍ତମ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ଏହି ବୀରମାନେ କି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଲେ? ଯଥାର୍ଥରେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।
1.48.7
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा यथावृत्तं न्यवेदयत्।
सिद्धाश्रमनिवासं च राक्षसानां वधं यथा।
विश्वामित्रवचः श्रुत्वा राजा परमविस्मितः ॥ १.४८.७ ॥
ତାଙ୍କର ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଯାହା ଘଟିଥିଲା ତାହା ଯଥାବତ୍ ରାଜା ନିବେଦନ କଲେ — ସିଦ୍ଧାଶ୍ରମରେ ବାସ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବଧ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ।
1.48.8
अतिथी परमं प्राप्तौ पुत्रौ दशरथस्य तौ।
पूजयामास विधिवत् सत्कारार्हौ महाबलौ ॥ १.४८.८ ॥
ଦଶରଥଙ୍କ ସେହି ଦୁଇ ପୁତ୍ର ପରମ ଅତିଥି ରୂପେ ଆସିଥିଲେ। ସତ୍କାର ଯୋଗ୍ୟ, ମହାବଳୀ ସେହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ।
1.48.9
ततः परमसत्कारं सुमतेः प्राप्य राघवौ।
उष्य तत्र निशामेकां जग्मतुर्मिथिलां ततः ॥ १.४८.९ ॥
ପରେ ସୁମତିଙ୍କଠାରୁ ପରମ ସତ୍କାର ପାଇ ସେହି ଦୁଇ ରାଘବ ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ରାତି ରହି ପରେ ମିଥିଳା ଅଭିମୁଖେ ଗଲେ।
1.48.10
तां दृष्ट्वा मुनयः सर्वे जनकस्य पुरीं शुभाम्।
साधु साध्विति शंसन्तो मिथिलां समपूजयन् ॥ १.४८.१० ॥
ଜନକଙ୍କ ସେହି ସୁନ୍ଦର ନଗରୀ ଦେଖି ସମସ୍ତ ମୁନି "ସାଧୁ, ସାଧୁ" କହି ପ୍ରଶଂସା କରି ମିଥିଳାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
1.48.11
मिथिलोपवने तत्र आश्रमं दृश्य राघवः।
पुराणं निर्जनं रम्यं पप्रच्छ मुनिपुङ्गवम् ॥ १.४८.११ ॥
ମିଥିଳାର ଉପବନରେ ସେଠାରେ ଏକ ଆଶ୍ରମ ଦେଖି, ଯାହା ପ୍ରାଚୀନ, ନିର୍ଜନ ଓ ରମଣୀୟ ଥିଲା, ରାଘବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
1.48.12
इदमाश्रमसंकाशं किं न्विदं मुनिवर्जितम्।
श्रोतुमिच्छामि भगवन् कस्यायं पूर्व आश्रमः ॥ १.४८.१२ ॥
ଏହା ଆଶ୍ରମ ପରି ଦେଖାଯାଉଛି; ତେବେ ଏହା ମୁନିହୀନ କାହିଁକି? ହେ ଭଗବନ୍! ଏହା ପୂର୍ବରେ କାହାର ଆଶ୍ରମ ଥିଲା ତାହା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
1.48.13
तच्छ्रुत्वा राघवेणोक्तं वाक्यं वाक्यविशारदः।
प्रत्युवाच महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः ॥ १.४८.१३ ॥
ରାଘବଙ୍କ ସେହି କଥା ଶୁଣି ବାକ୍ୟପଟୁ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
1.48.14
हन्त ते कथयिष्यामि शृणु तत्त्वेन राघव।
यस्यैतदाश्रमपदं शप्तं कोपान्महात्मनः ॥ १.४८.१४ ॥
ଭଲ, ତୁମକୁ ପ୍ରକୃତରେ କହିବି; ଶୁଣ ରାଘବ, ଏହି ଆଶ୍ରମ ସ୍ଥାନକୁ କେଉଁ ମହାତ୍ମା କ୍ରୋଧରେ ଅଭିଶାପ ଦେଇଥିଲେ।
1.48.15
गौतमस्य नरश्रेष्ठ पूर्वमासीन्महात्मनः।
आश्रमो दिव्यसंकाशः सुरैरपि सुपूजितः ॥ १.४८.१५ ॥
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୂର୍ବରେ ଏହା ଗୌତମ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଥିଲା; ଦିବ୍ୟ ସଦୃଶ, ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଭଲ ଭାବେ ପୂଜିତ।
1.48.16
स चात्र तप आतिष्ठदहल्यासहितः पुरा।
वर्षपूगान्यनेकानि राजपुत्र महायशः ॥ १.४८.१६ ॥
ସେ ଏଠାରେ ଅହଲ୍ୟାଙ୍କ ସହ ପୂର୍ବରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ; ହେ ରାଜପୁତ୍ର, ହେ ମହାଯଶସ୍ୱୀ, ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି।
1.48.17
तस्यान्तरं विदित्वा च सहस्राक्षः शचीपतिः।
मुनिवेषधरो भूत्वा अहल्यामिदमब्रवीत् ॥ १.४८.१७ ॥
ତାଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତି ଜାଣି ସହସ୍ରାକ୍ଷ, ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ର ମୁନିବେଶ ଧରି ଅହଲ୍ୟାଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
1.48.18
ऋतुकालं प्रतीक्षन्ते नार्थिनः सुसमाहिते।
संगमं त्वहमिच्छामि त्वया सह सुमध्यमे ॥ १.४८.१८ ॥
ହେ ସୁସମାହିତା, ଇଚ୍ଛୁକ ଲୋକେ ଋତୁକାଳର ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି ନାହିଁ; ହେ ସୁମଧ୍ୟମା, ମୁଁ ତୁମ ସହ ସଂଗମ ଇଚ୍ଛା କରେ।
1.48.19
मुनिवेषं सहस्राक्षं विज्ञाय रघुनन्दन।
मतिं चकार दुर्मेधा देवराजकुतूहलात् ॥ १.४८.१९ ॥
ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ! ମୁନିବେଷରେ ଥିବା ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ମଧ୍ୟ, ଦେବରାଜଙ୍କୁ ଦେଖିବାର କୌତୂହଳରେ ସେହି ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ନାରୀ ମନସ୍ଥିର କଲା।
1.48.20
अथाब्रवीत् सुरश्रेष्ठं कृतार्थेनान्तरात्मना।
कृतार्थास्मि सुरश्रेष्ठ गच्छ शीघ्रमितः प्रभो ॥ १.४८.२० ॥
ତା'ପରେ କୃତାର୍ଥ ହୋଇଥିବା ସେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଅନ୍ତରାତ୍ମାରେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲା— "ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମୁଁ କୃତାର୍ଥ ହୋଇଛି। ହେ ପ୍ରଭୋ, ଏଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯାଅ।"
1.48.21
आत्मानं मां च देवेश सर्वथा रक्ष गौतमात्।
इन्द्रस्तु प्रहसन् वाक्यमहल्यामिदमब्रवीत् ॥ १.४८.२१ ॥
(ଅହଲ୍ୟା କହିଲା—) "ହେ ଦେବେଶ! ନିଜକୁ ଓ ମୋତେ ଗୌତମଙ୍କଠାରୁ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ରକ୍ଷା କର।" ସେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ହସି ହସି ଅହଲ୍ୟାକୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.48.22
सुश्रोणि परितुष्टोऽस्मि गमिष्यामि यथागतम्।
एवं संगम्य तु तदा निश्चक्रामोटजात् ततः ॥ १.४८.२२ ॥
(ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—) "ହେ ସୁଶ୍ରୋଣୀ! ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ; ଯେପରି ଆସିଥିଲି ସେପରି ଚାଲିଯିବି।" ଏହିପରି ସଂଗମ କରି ସେ ସେହି ଆଶ୍ରମ କୁଟୀରରୁ ବାହାରିଗଲେ।
1.48.23
स सम्भ्रमात् त्वरन् राम शङ्कितो गौतमं प्रति।
गौतमं स ददर्शाथ प्रविशन्तं महामुनिम् ॥ १.४८.२३ ॥
ହେ ରାମ! ସେ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଭୟରେ ଓ ବ୍ୟସ୍ତତାରେ ଶୀଘ୍ର, ଶଙ୍କିତ ହୋଇ ଗୌତମଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ। ସେତେବେଳେ ସେ ମହାମୁନି ଗୌତମଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
1.48.24
देवदानवदुर्धर्षं तपोबलसमन्वितम्।
तीर्थोदकपरिक्लिन्नं दीप्यमानमिवानलम् ॥ १.४८.२४ ॥
ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ, ତପୋବଳରେ ଯୁକ୍ତ, ତୀର୍ଥଜଳରେ ଭିଜିଥିବା, ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ (ଗୌତମ)।
1.48.25
गृहीतसमिधं तत्र सकुशं मुनिपुंगवम्।
दृष्ट्वा सुरपतिस्त्रस्तो विषण्णवदनोऽभवत् ॥ १.४८.२५ ॥
ସେଠାରେ ସମିଧ ଓ କୁଶ ଧରିଥିବା ସେହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଖି ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ଭୀତ ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମୁଖ ମଳିନ ହୋଇଗଲା।
1.48.26
अथ दृष्ट्वा सहस्राक्षं मुनिवेषधरं मुनिः।
दुर्वृत्तं वृत्तसम्पन्नो रोषाद् वचनमब्रवीत् ॥ १.४८.२६ ॥
ତା'ପରେ ମୁନିବେଶ ଧାରଣ କରିଥିବା ସହସ୍ରାକ୍ଷଙ୍କୁ ଦେଖି, ସଦାଚାରସମ୍ପନ୍ନ ସେହି ମୁନି କ୍ରୋଧରେ ଦୁରାଚାରୀଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.48.27
मम रूपं समास्थाय कृतवानसि दुर्मते।
अकर्तव्यमिदं यस्माद् विफलस्त्वं भविष्यसि ॥ १.४८.२७ ॥
ହେ ଦୁର୍ମତି! ତୁମେ ମୋ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଯାହା ନ କରିବା ଉଚିତ ତାହା କରିଛ; ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ ବିଫଳ ହେବ।
1.48.28
गौतमेनैवमुक्तस्य सुरोषेण महात्मना।
पेततुर्वृषणौ भूमौ सहस्राक्षस्य तत्क्षणात् ॥ १.४८.२८ ॥
ମହାତ୍ମା ଗୌତମ ଏପରି ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ରୋଧରେ କହିବାମାତ୍ରେ, ସହସ୍ରାକ୍ଷଙ୍କର ଦୁଇଟି ଅଣ୍ଡକୋଷ ସେହି କ୍ଷଣରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
1.48.29
तथा शप्त्वा च वै शक्रं भार्यामपि च शप्तवान्।
इह वर्षसहस्राणि बहूनि निवसिष्यसि ॥ १.४८.२९ ॥
ଏହିପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଭିଶାପ ଦେଇ, ସେ ନିଜ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଭିଶାପ ଦେଲେ: 'ତୁମେ ଏଠାରେ ବହୁ ହଜାର ବର୍ଷ ରହିବ।'
1.48.30
वातभक्षा निराहारा तप्यन्ती भस्मशायिनी।
अदृश्या सर्वभूतानामाश्रमेऽस्मिन् वसिष्यसि ॥ १.४८.३० ॥
ପବନ ଖାଇ, ନିରାହାର ରହି, ତପସ୍ୟା କରି, ଭସ୍ମରେ ଶୋଇ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ତୁମେ ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ରହିବ।
1.48.31
यदा त्वेतद् वनं घोरं रामो दशरथात्मजः।
आगमिष्यति दुर्धर्षस्तदा पूता भविष्यसि ॥ १.४८.३१ ॥
ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ ଏହି ଭୟଙ୍କର ବନକୁ ଯେବେ ଆସିବେ, ସେହି ଦୁର୍ଧର୍ଷ ଆସିବା ବେଳେ ତୁମେ ପବିତ୍ର ହେବ।
1.48.32
तस्यातिथ्येन दुर्वृत्ते लोभमोहविवर्जिता।
मत्सकाशं मुदा युक्ता स्वं वपुर्धारयिष्यसि ॥ १.४८.३२ ॥
ହେ ଦୁର୍ବୃତ୍ତା, ତାଙ୍କର ଆତିଥ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଲୋଭ-ମୋହରହିତ ହୋଇ, ଆନନ୍ଦରେ ମୋ ନିକଟକୁ ଆସି ତୁମେ ନିଜ ରୂପ ଧାରଣ କରିବ।
1.48.33
एवमुक्त्वा महातेजा गौतमो दुष्टचारिणीम्।
इममाश्रममुत्सृज्य सिद्धचारणसेविते।
हिमवच्छिखरे रम्ये तपस्तेपे महातपाः ॥ १.४८.३३ ॥
ଏହି କଥା କହି ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଗୌତମ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ସେବିତ ଏହି ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି, ହିମାଳୟର ଏକ ରମଣୀୟ ଶିଖରରେ ମହାତପସ୍ୟା କଲେ।