વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.51.1
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रस्य धीमतः।
हृष्टरोमा महातेजाः शतानन्दो महातपाः ॥ १.५१.१ ॥
બુદ્ધિમાન વિશ્વામિત્રનું એ વચન સાંભળીને મહાતેજસ્વી મહાતપસ્વી શતાનંદના રોમ હર્ષથી ઊભા થયા.
1.51.2
गौतमस्य सुतो ज्येष्ठस्तपसा द्योतितप्रभः।
रामसंदर्शनादेव परं विस्मयमागतः ॥ १.५१.२ ॥
ગૌતમના જ્યેષ્ઠ પુત્ર શતાનંદ, તપથી પ્રકાશિત તેજવાળા, રામના દર્શનથી જ અત્યંત વિસ્મિત થયા.
1.51.3
एतौ निषण्णौ सम्प्रेक्ष्य शतानन्दो नृपात्मजौ।
सुखासीनौ मुनिश्रेष्ठं विश्वामित्रमथाब्रवीत् ॥ १.५१.३ ॥
સુખપૂર્વક બેઠેલા એ બે રાજકુમારોને જોઈને શતાનંદે મુનિશ્રેષ્ઠ વિશ્વામિત્રને કહ્યું.
1.51.4
अपि ते मुनिशार्दूल मम माता यशस्विनी।
दर्शिता राजपुत्राय तपोदीर्घमुपागता ॥ १.५१.४ ॥
હે મુનિશાર્દૂલ! લાંબા તપથી આવેલી મારી યશસ્વિની માતાને તમે એ રાજકુમારને બતાવી?
1.51.5
अपि रामे महातेजा मम माता यशस्विनी।
वन्यैरुपाहरत् पूजां पूजार्हे सर्वदेहिनाम् ॥ १.५१.५ ॥
સર્વ પ્રાણીઓને પૂજનીય મહાતેજસ્વી રામની મારી યશસ્વિની માતાએ વનની વસ્તુઓથી પૂજા કરી?
1.51.6
अपि रामाय कथितं यद् वृत्तं तत् पुरातनम्।
मम मातुर्महातेजो देवेन दुरनुष्ठितम् ॥ १.५१.६ ॥
હે મહાતેજસ્વી! દેવે મારી માતા સાથે કરેલો એ જૂનો દુષ્કર્મનો પ્રસંગ રામને કહ્યો?
1.51.7
अपि कौशिक भद्रं ते गुरुणा मम संगता।
मम माता मुनिश्रेष्ठ रामसंदर्शनादितः ॥ १.५१.७ ॥
હે કૌશિક, તમારું કલ્યાણ થાઓ. મારા ગુરુ સાથે મારી માતા મળી ગઈ? હે મુનિશ્રેષ્ઠ, રામદર્શન પછી અહીંથી.
1.51.8
अपि मे गुरुणा रामः पूजितः कुशिकात्मज।
इहागतो महातेजाः पूजां प्राप्य महात्मनः ॥ १.५१.८ ॥
હે કુશિકપુત્ર, અહીં આવેલા મહાતેજસ્વી રામનો મારા ગુરુએ સત્કાર કર્યો? મહાત્માનું સન્માન પામીને.
1.51.9
अपि शान्तेन मनसा गुरुर्मे कुशिकात्मज।
इहागतेन रामेण पूजितेनाभिवादितः ॥ १.५१.९ ॥
હે કુશિકપુત્ર, શાંત મનથી મારા ગુરુ અહીં આવેલા રામ દ્વારા સન્માનિત અને અભિવાદિત થયા?
1.51.10
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य विश्वामित्रो महामुनिः।
प्रत्युवाच शतानन्दं वाक्यज्ञो वाक्यकोविदम् ॥ १.५१.१० ॥
તેમનું વચન સાંભળીને મહામુનિ વિશ્વામિત્રે, વાક્યજ્ઞ અને વાક્યકુશળ શતાનંદને ઉત્તર આપ્યો.
1.51.11
नातिक्रान्तं मुनिश्रेष्ठ यत्कर्तव्यं कृतं मया।
संगता मुनिना पत्नी भार्गवेणेव रेणुका ॥ १.५१.११ ॥
હે મુનિશ્રેષ્ઠ, જે કર્તવ્ય હતું તે મેં કર્યું છે, કંઈ ઉલ્લંઘ્યું નથી. ભાર્ગવ સાથે રેણુકા મળી હતી તેમ મુનિ સાથે પત્ની મળી.
1.51.12
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य विश्वामित्रस्य धीमतः।
शतानन्दो महातेजा रामं वचनमब्रवीत् ॥ १.५१.१२ ॥
બુદ્ધિમાન વિશ્વામિત્રનું તે વચન સાંભળી મહાતેજસ્વી શતાનંદે રામને આ વચન કહ્યું.
1.51.13
स्वागतं ते नरश्रेष्ठ दिष्ट्या प्राप्तोऽसि राघव।
विश्वामित्रं पुरस्कृत्य महर्षिमपराजितम् ॥ १.५१.१३ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ, રાઘવ, તમારું સ્વાગત છે. સદ્ભાગ્યે અપરાજિત મહર્ષિ વિશ્વામિત્રને આગળ રાખીને તમે આવ્યા છો.
1.51.14
अचिन्त्यकर्मा तपसा ब्रह्मर्षिरमितप्रभः।
विश्वामित्रो महातेजा वेद्म्येनं परमां गतिम् ॥ १.५१.१४ ॥
અચિંત્ય કર્મ કરનાર, તપથી બ્રહ્મર્ષિ, અમિત પ્રભાવાળા, મહાતેજસ્વી વિશ્વામિત્રને હું જાણું છું; તેઓ પરમ ગતિ છે.
1.51.15
नास्ति धन्यतरो राम त्वत्तोऽन्यो भुवि कश्चन।
गोप्ता कुशिकपुत्रस्ते येन तप्तं महत्तपः ॥ १.५१.१५ ॥
હે રામ, પૃથ્વી પર તારાથી વધુ ધન્ય બીજું કોઈ નથી; કુશિકનો પુત્ર તારો રક્ષક છે, જેમણે મહાન તપ કર્યું છે.
1.51.16
श्रूयतां चाभिधास्यामि कौशिकस्य महात्मनः।
यथाबलं यथातत्त्वं तन्मे निगदतः शृणु ॥ १.५१.१६ ॥
સાંભળો, મહાત્મા કૌશિક (વિશ્વામિત્ર) વિશે, તેમના બળ અને તત્ત્વ પ્રમાણે હું કહીશ; હું કહું ત્યારે સાંભળો.
1.51.17
राजाऽऽसीदेष धर्मात्मा दीर्घकालमरिंदमः।
धर्मज्ञः कृतविद्यश्च प्रजानां च हिते रतः ॥ १.५१.१७ ॥
આ ધર્માત્મા રાજા લાંબા સમય સુધી હતા; શત્રુઓનું દમન કરનાર, ધર્મજ્ઞ, વિદ્યાસંપન્ન અને પ્રજાના હિતમાં રત.
1.51.18
प्रजापतिसुतस्त्वासीत् कुशो नाम महीपतिः।
कुशस्य पुत्रो बलवान् कुशनाभः सुधार्मिकः ॥ १.५१.१८ ॥
પ્રજાપતિનો પુત્ર કુશ નામે મહીપતિ હતો; કુશનો બળવાન પુત્ર કુશનાભ, અતિ ધાર્મિક.
1.51.19
कुशनाभसुतस्त्वासीद् गाधिरित्येव विश्रुतः।
गाधेः पुत्रो महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः ॥ १.५१.१९ ॥
કુશનાભનો પુત્ર ગાધી નામે વિખ્યાત હતો. ગાધીનો મહાતેજસ્વી પુત્ર મહામુનિ વિશ્વામિત્ર હતો.
1.51.20
विश्वामित्रो महातेजाः पालयामास मेदिनीम्।
बहुवर्षसहस्राणि राजा राज्यमकारयत् ॥ १.५१.२० ॥
મહાતેજસ્વી વિશ્વામિત્રે પૃથ્વીનું પાલન કર્યું. તે રાજાએ અનેક હજાર વર્ષ રાજ્ય કર્યું.
1.51.21
कदाचित् तु महातेजा योजयित्वा वरूथिनीम्।
अक्षौहिणीपरिवृतः परिचक्राम मेदिनीम् ॥ १.५१.२१ ॥
એક વાર મહાતેજસ્વી રાજાએ સેના સજાવીને, અક્ષૌહિણી સેનાથી ઘેરાઈને પૃથ્વી પર ભ્રમણ કર્યું.
1.51.22
नगराणि च राष्ट्राणि सरितश्च महागिरीन्।
आश्रमान् क्रमशो राजा विचरन्नाजगाम ह ॥ १.५१.२२ ॥
નગરો, રાષ્ટ્રો, નદીઓ અને મહાપર્વતો વટાવીને રાજા ક્રમશઃ આશ્રમોમાં ફરતો આવી પહોંચ્યો.
1.51.23
वसिष्ठस्याश्रमपदं नानापुष्पलताद्रुमम्।
नानामृगगणाकीर्णं सिद्धचारणसेवितम् ॥ १.५१.२३ ॥
વસિષ્ઠનું આશ્રમસ્થાન—અનેક પુષ્પો, વેલાઓ અને વૃક્ષોથી યુક્ત, અનેક મૃગસમૂહોથી ભરેલું, સિદ્ધો અને ચારણોથી સેવિત.
1.51.24
देवदानवगन्धर्वैः किंनरैरुपशोभितम्।
प्रशान्तहरिणाकीर्णं द्विजसङ्घनिषेवितम् ॥ १.५१.२४ ॥
દેવો, દાનવો, ગંધર્વો અને કિન્નરોથી તે શોભિત હતું; તે શાંત હરણોથી ભરેલું અને દ્વિજસમૂહોથી સેવિત હતું.
1.51.25
ब्रह्मर्षिगणसंकीर्णं देवर्षिगणसेवितम्।
तपश्चरणसंसिद्धैरग्निकल्पैर्महात्मभिः ॥ १.५१.२५ ॥
બ્રહ્મર્ષિઓના સમૂહોથી ભરેલો, દેવર્ષિઓના સમૂહોથી સેવાયેલો, તપશ્ચર્યાથી સિદ્ધ થયેલા અગ્નિસમાન મહાત્માઓથી (તે આશ્રમ શોભતો હતો).
1.51.26
सततं संकुलं श्रीमद्ब्रह्मकल्पैर्महात्मभिः।
अब्भक्षैर्वायुभक्षैश्च शीर्णपर्णाशनैस्तथा ॥ १.५१.२६ ॥
સદા ભરેલો, શોભાયુક્ત, બ્રહ્મા સમાન મહાત્માઓથી, પાણી પીનારા, પવન ખાનારા અને સૂકાં પાંદડાં ખાનારાઓથી (તે આશ્રમ ભરેલો હતો).
1.51.27
फलमूलाशनैर्दान्तैर्जितदोषैर्जितेन्द्रियैः।
ऋषिभिर्वालखिल्यैश्च जपहोमपरायणैः ॥ १.५१.२७ ॥
ફળ-મૂળ ખાનારા, દમનશીલ, દોષ જીતેલા, ઇન્દ્રિયોને જીતેલા ઋષિઓથી, વાલખિલ્યોથી તથા જપ-હોમમાં તત્પર ઋષિઓથી (તે આશ્રમ ભરેલો હતો).
1.51.28
अन्यैर्वैखानसैश्चैव समन्तादुपशोभितम्।
वसिष्ठस्याश्रमपदं ब्रह्मलोकमिवापरम्।
ददर्श जयतां श्रेष्ठो विश्वामित्रो महाबलः ॥ १.५१.२८ ॥
વૈખાનસો અને અન્યોથી ચારે બાજુ શોભતું વસિષ્ઠનું આશ્રમસ્થાન જાણે બીજું બ્રહ્મલોક હતું; વિજયીઓમાં શ્રેષ્ઠ મહાબલ વિશ્વામિત્રે તે જોયું.