ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 1.51
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.51.1
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रस्य धीमतः।
हृष्टरोमा महातेजाः शतानन्दो महातपाः ॥ १.५१.१ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਦੇ ਰੋਮ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ।
1.51.2
गौतमस्य सुतो ज्येष्ठस्तपसा द्योतितप्रभः।
रामसंदर्शनादेव परं विस्मयमागतः ॥ १.५१.२ ॥
ਗੌਤਮ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਤਾਨੰਦ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਤਪ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ।
1.51.3
एतौ निषण्णौ सम्प्रेक्ष्य शतानन्दो नृपात्मजौ।
सुखासीनौ मुनिश्रेष्ठं विश्वामित्रमथाब्रवीत् ॥ १.५१.३ ॥
ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਨੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
1.51.4
अपि ते मुनिशार्दूल मम माता यशस्विनी।
दर्शिता राजपुत्राय तपोदीर्घमुपागता ॥ १.५१.४ ॥
ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਾਰਦੂਲ! ਲੰਮੇ ਤਪ ਨਾਲ ਆਈ ਮੇਰੀ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਵਿਖਾਇਆ?
1.51.5
अपि रामे महातेजा मम माता यशस्विनी।
वन्यैरुपाहरत् पूजां पूजार्हे सर्वदेहिनाम् ॥ १.५१.५ ॥
ਸਰਬ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਲਈ ਪੂਜਨੀਯ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਰਾਮ ਦੀ ਮੇਰੀ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਜੰਗਲੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ?
1.51.6
अपि रामाय कथितं यद् वृत्तं तत् पुरातनम्।
मम मातुर्महातेजो देवेन दुरनुष्ठितम् ॥ १.५१.६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ! ਦੇਵਤੇ ਵੱਲੋਂ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨਾਲ ਹੋਏ ਉਸ ਪੁਰਾਣੇ ਬੁਰੇ ਕਰਮ ਦੀ ਕਥਾ ਕੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ?
1.51.7
अपि कौशिक भद्रं ते गुरुणा मम संगता।
मम माता मुनिश्रेष्ठ रामसंदर्शनादितः ॥ १.५१.७ ॥
ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ, ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਕੀ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਮਿਲ ਗਈ? ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਥੋਂ।
1.51.8
अपि मे गुरुणा रामः पूजितः कुशिकात्मज।
इहागतो महातेजाः पूजां प्राप्य महात्मनः ॥ १.५१.८ ॥
ਹੇ ਕੁਸ਼ਿਕਪੁੱਤਰ, ਇੱਥੇ ਆਏ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਰਾਮ ਦਾ ਕੀ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ? ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ।
1.51.9
अपि शान्तेन मनसा गुरुर्मे कुशिकात्मज।
इहागतेन रामेण पूजितेनाभिवादितः ॥ १.५१.९ ॥
ਹੇ ਕੁਸ਼ਿਕਪੁੱਤਰ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਰਾਮ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤੇ ਗਏ?
1.51.10
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य विश्वामित्रो महामुनिः।
प्रत्युवाच शतानन्दं वाक्यज्ञो वाक्यकोविदम् ॥ १.५१.१० ॥
ਉਸਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੇ, ਬੋਲੀ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
1.51.11
नातिक्रान्तं मुनिश्रेष्ठ यत्कर्तव्यं कृतं मया।
संगता मुनिना पत्नी भार्गवेणेव रेणुका ॥ १.५१.११ ॥
ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੋ ਕਰਤੱਵ ਸੀ ਮੈਂ ਉਹ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਵੀ ਟੱਪਿਆ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਭਾਰਗਵ ਨਾਲ ਰੇਣੁਕਾ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਮੁਨੀ ਨਾਲ ਪਤਨੀ ਮਿਲ ਗਈ।
1.51.12
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य विश्वामित्रस्य धीमतः।
शतानन्दो महातेजा रामं वचनमब्रवीत् ॥ १.५१.१२ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਦੀ ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
1.51.13
स्वागतं ते नरश्रेष्ठ दिष्ट्या प्राप्तोऽसि राघव।
विश्वामित्रं पुरस्कृत्य महर्षिमपराजितम् ॥ १.५१.१३ ॥
ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਰਾਘਵ, ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ। ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿੱਤ ਮਹਰਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਆਏ ਹੋ।
1.51.14
अचिन्त्यकर्मा तपसा ब्रह्मर्षिरमितप्रभः।
विश्वामित्रो महातेजा वेद्म्येनं परमां गतिम् ॥ १.५१.१४ ॥
ਅਚਿੰਤ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ, ਤਪ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀ, ਅਮਿਤ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਹਨ।
1.51.15
नास्ति धन्यतरो राम त्वत्तोऽन्यो भुवि कश्चन।
गोप्ता कुशिकपुत्रस्ते येन तप्तं महत्तपः ॥ १.५१.१५ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ; ਕੁਸ਼ਿਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇਰਾ ਰੱਖਿਅਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕੀਤਾ ਹੈ।
1.51.16
श्रूयतां चाभिधास्यामि कौशिकस्य महात्मनः।
यथाबलं यथातत्त्वं तन्मे निगदतः शृणु ॥ १.५१.१६ ॥
ਸੁਣੋ, ਮਹਾਤਮਾ ਕੌਸ਼ਿਕ (ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ) ਬਾਰੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਲ ਅਤੇ ਤੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਮੇਰੇ ਬੋਲਣ ਵੇਲੇ ਸੁਣੋ।
1.51.17
राजाऽऽसीदेष धर्मात्मा दीर्घकालमरिंदमः।
धर्मज्ञः कृतविद्यश्च प्रजानां च हिते रतः ॥ १.५१.१७ ॥
ਇਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਿਹਾ; ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਪਰਜਾ ਦੇ ਭਲੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ।
1.51.18
प्रजापतिसुतस्त्वासीत् कुशो नाम महीपतिः।
कुशस्य पुत्रो बलवान् कुशनाभः सुधार्मिकः ॥ १.५१.१८ ॥
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੁਸ਼ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹੀਪਤੀ ਸੀ; ਕੁਸ਼ ਦਾ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਕੁਸ਼ਨਾਭ, ਬਹੁਤ ਧਾਰਮਿਕ।
1.51.19
कुशनाभसुतस्त्वासीद् गाधिरित्येव विश्रुतः।
गाधेः पुत्रो महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः ॥ १.५१.१९ ॥
ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗਾਧੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ। ਗਾਧੀ ਦਾ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਮੁਨੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਸੀ।
1.51.20
विश्वामित्रो महातेजाः पालयामास मेदिनीम्।
बहुवर्षसहस्राणि राजा राज्यमकारयत् ॥ १.५१.२० ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
1.51.21
कदाचित् तु महातेजा योजयित्वा वरूथिनीम्।
अक्षौहिणीपरिवृतः परिचक्राम मेदिनीम् ॥ १.५१.२१ ॥
ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸੈਨਾ ਸਜਾ ਕੇ, ਅਕਸ਼ੌਹਿਣੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਇਆ।
1.51.22
नगराणि च राष्ट्राणि सरितश्च महागिरीन्।
आश्रमान् क्रमशो राजा विचरन्नाजगाम ह ॥ १.५१.२२ ॥
ਨਗਰਾਂ, ਰਾਜਾਂ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪਰਬਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਰਾਜਾ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।
1.51.23
वसिष्ठस्याश्रमपदं नानापुष्पलताद्रुमम्।
नानामृगगणाकीर्णं सिद्धचारणसेवितम् ॥ १.५१.२३ ॥
ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ-ਥਾਂ, ਅਨੇਕ ਫੁੱਲਾਂ, ਵੇਲਾਂ ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਅਨੇਕ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਵਸਿਆ, ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਿਤ।
1.51.24
देवदानवगन्धर्वैः किंनरैरुपशोभितम्।
प्रशान्तहरिणाकीर्णं द्विजसङ्घनिषेवितम् ॥ १.५१.२४ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ; ਸ਼ਾਂਤ ਹਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਦਵਿਜ-ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਿਤ।
1.51.25
ब्रह्मर्षिगणसंकीर्णं देवर्षिगणसेवितम्।
तपश्चरणसंसिद्धैरग्निकल्पैर्महात्मभिः ॥ १.५१.२५ ॥
ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਦੇਵਰਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਿਤ, ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਗਨੀ ਵਰਗੇ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਨਾਲ (ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਸ਼ੋਭਦਾ ਸੀ)।
1.51.26
सततं संकुलं श्रीमद्ब्रह्मकल्पैर्महात्मभिः।
अब्भक्षैर्वायुभक्षैश्च शीर्णपर्णाशनैस्तथा ॥ १.५१.२६ ॥
ਸਦਾ ਭਰਿਆ, ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗੇ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਹਵਾ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ (ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ)।
1.51.27
फलमूलाशनैर्दान्तैर्जितदोषैर्जितेन्द्रियैः।
ऋषिभिर्वालखिल्यैश्च जपहोमपरायणैः ॥ १.५१.२७ ॥
ਫਲ ਤੇ ਮੂਲ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਸੰਜਮੀ, ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ, ਵਾਲਖਿਲਿਆਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਜਪ-ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ (ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਭਰਿਆ ਸੀ)।
1.51.28
अन्यैर्वैखानसैश्चैव समन्तादुपशोभितम्।
वसिष्ठस्याश्रमपदं ब्रह्मलोकमिवापरम्।
ददर्श जयतां श्रेष्ठो विश्वामित्रो महाबलः ॥ १.५१.२८ ॥
ਵੈਖਾਨਸਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸ਼ੋਭਦਾ ਵਸਿਸ਼ਠ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ-ਸਥਾਨ ਮਾਨੋ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਸੀ; ਜੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਹਾਬਲੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।