વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.54.1
कामधेनुं वसिष्ठोऽपि यदा न त्यजते मुनिः।
तदास्य शबलां राम विश्वामित्रोऽन्वकर्षत ॥ १.५४.१ ॥
હે રામ, વસિષ્ઠ મુનિ કામધેનુને પણ છોડતા ન હતા ત્યારે વિશ્વામિત્રે તેમની શબલાને ખેંચી લીધી.
1.54.2
नीयमाना तु शबला राम राज्ञा महात्मना।
दुःखिता चिन्तयामास रुदन्ती शोककर्शिता ॥ १.५४.२ ॥
હે રામ, મહાત્મા રાજા દ્વારા લઈ જવાતી શબલા દુઃખી થઈ, રડતી, શોકથી કૃશ થઈને વિચારવા લાગી.
1.54.3
परित्यक्ता वसिष्ठेन किमहं सुमहात्मना।
याहं राजभृतैर्दीना ह्रियेय भृशदुःखिता ॥ १.५४.३ ॥
મહાત્મા વસિષ્ઠે મને શા માટે છોડી દીધી? રાજાના સેવકો દ્વારા દીન બનીને ખેંચાતી હું અત્યંત દુઃખી છું.
1.54.4
किं मयापकृतं तस्य महर्षेर्भावितात्मनः।
यन्मामनागसं दृष्ट्वा भक्तां त्यजति धार्मिकः ॥ १.५४.४ ॥
તે ભાવિતાત્મા મહર્ષિનો મેં શો અપરાધ કર્યો, જે ધાર્મિક હોવા છતાં મને નિર્દોષ અને ભક્ત જોઈને પણ ત્યાગી રહ્યા છે?
1.54.5
जगाम वेगेन तदा वसिष्ठं परमौजसम् ॥ १.५४.५ ॥
ત્યારે તે વેગથી પરમ તેજસ્વી વસિષ્ઠ પાસે ગઈ.
1.54.6
निर्धूय तांस्तदा भृत्यान् शतशः शत्रुसूदन।
जगामानिलवेगेन पादमूलं महात्मनः ॥ १.५४.६ ॥
હે શત્રુસૂદન, ત્યારે તેણે સેંકડો સેવકોને ઝટકી નાખ્યા અને પવનના વેગથી મહાત્માના ચરણ પાસે ગઈ.
1.54.7
शबला सा रुदन्ती च क्रोशन्ती चेदमब्रवीत्।
वसिष्ठस्याग्रतः स्थित्वा रुदन्ती मेघनिःस्वना ॥ १.५४.७ ॥
રડતાં અને પોકાર કરતાં શબલા વસિષ્ઠની સામે ઊભી રહીને આમ બોલી; મેઘ જેવા અવાજે રડતાં.
1.54.8
भगवन् किं परित्यक्ता त्वयाहं ब्रह्मणः सुत।
यस्माद् राजभटा मां हि नयन्ते त्वत्सकाशतः ॥ १.५४.८ ॥
હે ભગવન્, હે બ્રહ્માના પુત્ર, શું તમે મને ત્યજી દીધી? રાજાના સૈનિકો તમારી હાજરીમાંથી જ મને લઈ જાય છે.
1.54.9
एवमुक्तस्तु ब्रह्मर्षिरिदं वचनमब्रवीत्।
शोकसंतप्तहृदयां स्वसारमिव दुःखिताम् ॥ १.५४.९ ॥
આમ કહેવાયા પછી બ્રહ્મર્ષિએ શોકથી સંતપ્ત હૃદયવાળી, બહેનની જેમ દુઃખી થયેલી તેને આ વચન કહ્યું.
1.54.10
न त्वां त्यजामि शबले नापि मेऽपकृतं त्वया।
एष त्वां नयते राजा बलान्मत्तो महाबलः ॥ १.५४.१० ॥
હે શબલા, હું તને ત્યજતો નથી, અને તેં મારો કોઈ અપકાર પણ કર્યો નથી. આ મહાબળવાન રાજા મારી પાસેથી બળજબરીથી તને લઈ જાય છે.
1.54.11
नहि तुल्यं बलं मह्यं राजा त्वद्य विशेषतः।
बली राजा क्षत्रियश्च पृथिव्याः पतिरेव च ॥ १.५४.११ ॥
મારું બળ રાજાના બળ સમાન નથી, ખાસ કરીને અત્યારે. રાજા બળવાન, ક્ષત્રિય અને પૃથ્વીનો સ્વામી પણ છે.
1.54.12
इयमक्षौहिणी पूर्णा गजवाजिरथाकुला।
हस्तिध्वजसमाकीर्णा तेनासौ बलवत्तरः ॥ १.५४.१२ ॥
આ અક્ષૌહિણી સેના સંપૂર્ણ છે, હાથી, ઘોડા અને રથોથી ભરેલી, હાથીધ્વજોથી વ્યાપ્ત; તેથી તે વધારે બળવાન છે.
1.54.13
एवमुक्ता वसिष्ठेन प्रत्युवाच विनीतवत्।
वचनं वचनज्ञा सा ब्रह्मर्षिमतुलप्रभम् ॥ १.५४.१३ ॥
વસિષ્ઠે આ પ્રમાણે કહ્યું ત્યારે, વાણીમાં કુશળ તેણીએ વિનયપૂર્વક અતુલ તેજવાળા બ્રહ્મર્ષિને ઉત્તર આપ્યો.
1.54.14
न बलं क्षत्रियस्याहुर्ब्राह्मणा बलवत्तराः।
ब्रह्मन् ब्रह्मबलं दिव्यं क्षात्राच्च बलवत्तरम् ॥ १.५४.१४ ॥
બ્રાહ્મણો કહે છે કે ક્ષત્રિયનું બળ તેમના બળ કરતાં વધારે નથી. હે બ્રહ્મન્, બ્રહ્મબળ દિવ્ય છે અને ક્ષાત્રબળ કરતાં પણ વધુ બળવાન છે.
1.54.15
अप्रमेयं बलं तुभ्यं न त्वया बलवत्तरः।
विश्वामित्रो महावीर्यस्तेजस्तव दुरासदम् ॥ १.५४.१५ ॥
તારું બળ અપ્રમેય છે; તારા કરતાં વધુ બળવાન કોઈ નથી. વિશ્વામિત્ર મહાપરાક્રમી છે, અને તેમનું તેજ પણ દુર્ધર્ષ છે.
1.54.16
नियुङ्क्ष्व मां महातेजस्त्वं ब्रह्मबलसम्भृताम्।
तस्य दर्पं बलं यत्नं नाशयामि दुरात्मनः ॥ १.५४.१६ ॥
હે મહાતેજસ્વિની, બ્રહ્મબળથી સર્જાયેલી (સેના) મને સોંપ. તે દુરાત્માના દર્પ, બળ અને પ્રયત્નનો હું નાશ કરીશ.
1.54.17
इत्युक्तस्तु तया राम वसिष्ठस्तु महायशाः।
सृजस्वेति तदोवाच बलं परबलार्दनम् ॥ १.५४.१७ ॥
હે રામ, તેણીએ આ પ્રમાણે કહ્યું ત્યારે મહાયશસ્વી વસિષ્ઠે ત્યારે કહ્યું, 'સર્જન કર' — શત્રુસેનાનું મર્દન કરનારી સેના.
1.54.18
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा सुरभिः सासृजत् तदा।
तस्या हुंभारवोत्सृष्टाः पह्लवाः शतशो नृप ॥ १.५४.१८ ॥
તેમનું એ વચન સાંભળીને સુરભિએ ત્યારે (સેના) સર્જી; તેના હુંકારથી સેંકડો પહ્લવ ઉત્પન્ન થયા, હે નૃપ.
1.54.19
नाशयन्ति बलं सर्वं विश्वामित्रस्य पश्यतः।
स राजा परमक्रुद्धः क्रोधविस्फारितेक्षणः ॥ १.५४.१९ ॥
વિશ્વામિત્ર જોતા હતા ત્યારે તેઓ તેમની આખી સેનાનો નાશ કરી રહ્યા હતા. ત્યારે તે રાજા અત્યંત ક્રોધે ભરાયો, ક્રોધથી તેની આંખો પહોળી થઈ ગઈ.
1.54.20
पह्लवान् नाशयामास शस्त्रैरुच्चावचैरपि।
विश्वामित्रार्दितान् दृष्ट्वा पह्लवान् शतशस्तदा ॥ १.५४.२० ॥
તેણે વિવિધ પ્રકારનાં શસ્ત્રોથી પહ્લવોનો નાશ કર્યો. ત્યારે વિશ્વામિત્રથી પીડિત સેંકડો પહ્લવોને જોઈને...
1.54.21
भूय एवासृजद् घोरान् शकान् यवनमिश्रितान्।
तैरासीत् संवृता भूमिः शकैर्यवनमिश्रितैः ॥ १.५४.२१ ॥
તેણે ફરી યવનો સાથે ભળેલા ભયંકર શકોનું સર્જન કર્યું. તેમનાથી પૃથ્વી ભરાઈ ગઈ; યવનમિશ્રિત શકોથી તે ઢંકાઈ ગઈ.
1.54.22
प्रभावद्भिर्महावीर्यैर्हेमकिंजल्कसंनिभैः।
तीक्ष्णासिपट्टिशधरैर्हेमवर्णाम्बरावृतैः ॥ १.५४.२२ ॥
તેઓ તેજસ્વી, મહાપરાક્રમી, સોનેરી કેસર જેવા દીપ્તિમાન, તીક્ષ્ણ તલવાર અને પટ્ટિશ ધારણ કરનારા, સોનેરી રંગનાં વસ્ત્રોથી ઢંકાયેલા હતા.
1.54.23
निर्दग्धं तद्बलं सर्वं प्रदीप्तैरिव पावकैः।
ततोऽस्त्राणि महातेजा विश्वामित्रो मुमोच ह।
तैस्ते यवनकाम्बोजा बर्बराश्चाकुलीकृताः ॥ १.५४.२३ ॥
તેમની આખી સેના પ્રજ્વલિત અગ્નિની જેમ બળી ગઈ. પછી મહાતેજસ્વી વિશ્વામિત્રે અસ્ત્રો છોડ્યાં; તેનાથી યવન, કાંબોજ અને બર્બર વ્યાકુળ થઈ ગયા.