ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 1.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.54.1
कामधेनुं वसिष्ठोऽपि यदा न त्यजते मुनिः।
तदास्य शबलां राम विश्वामित्रोऽन्वकर्षत ॥ १.५४.१ ॥
ହେ ରାମ, ବଶିଷ୍ଠ ମୁନି କାମଧେନୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ୁନଥିବା ବେଳେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କ ଶବଳାକୁ ଟାଣି ନେଇଗଲେ।
1.54.2
नीयमाना तु शबला राम राज्ञा महात्मना।
दुःखिता चिन्तयामास रुदन्ती शोककर्शिता ॥ १.५४.२ ॥
ହେ ରାମ, ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଆଯାଉଥିବା ଶବଳା ଦୁଃଖିତା ହୋଇ, କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି, ଶୋକରେ କୃଶ ହୋଇ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲା।
1.54.3
परित्यक्ता वसिष्ठेन किमहं सुमहात्मना।
याहं राजभृतैर्दीना ह्रियेय भृशदुःखिता ॥ १.५४.३ ॥
ମହାତ୍ମା ବଶିଷ୍ଠ ମୋତେ କାହିଁକି ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ? ରାଜଭୃତ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୀନ ହୋଇ ଟାଣି ନିଆଯାଉଥିବା ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତା।
1.54.4
किं मयापकृतं तस्य महर्षेर्भावितात्मनः।
यन्मामनागसं दृष्ट्वा भक्तां त्यजति धार्मिकः ॥ १.५४.४ ॥
ସେହି ଭାବିତାତ୍ମା ମହର୍ଷିଙ୍କ ପ୍ରତି ମୁଁ କଣ ଅପରାଧ କରିଛି, ଯେ ଧାର୍ମିକ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ନିରପରାଧ ଓ ଭକ୍ତା ଜାଣି ତ୍ୟାଗ କରୁଛନ୍ତି?
1.54.5
जगाम वेगेन तदा वसिष्ठं परमौजसम् ॥ १.५४.५ ॥
ସେତେବେଳେ ସେ ବେଗରେ ପରମ ତେଜସ୍ୱୀ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲା।
1.54.6
निर्धूय तांस्तदा भृत्यान् शतशः शत्रुसूदन।
जगामानिलवेगेन पादमूलं महात्मनः ॥ १.५४.६ ॥
ହେ ଶତ୍ରୁସୂଦନ, ସେତେବେଳେ ସେ ଶହ ଶହ ଭୃତ୍ୟଙ୍କୁ ଝାଡ଼ି ପକାଇ ପବନ ବେଗରେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପାଦମୂଳକୁ ଗଲା।
1.54.7
शबला सा रुदन्ती च क्रोशन्ती चेदमब्रवीत्।
वसिष्ठस्याग्रतः स्थित्वा रुदन्ती मेघनिःस्वना ॥ १.५४.७ ॥
କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ଓ ଚିତ୍କାର କରି ଶବଳା ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇ ଏହା କହିଲା; ମେଘଗର୍ଜନ ପରି ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି।
1.54.8
भगवन् किं परित्यक्ता त्वयाहं ब्रह्मणः सुत।
यस्माद् राजभटा मां हि नयन्ते त्वत्सकाशतः ॥ १.५४.८ ॥
ହେ ଭଗବନ୍, ହେ ବ୍ରହ୍ମାପୁତ୍ର, ତୁମେ କି ମୋତେ ପରିତ୍ୟାଗ କଲ? ରାଜଭଟମାନେ ତୁମ ସନ୍ନିଧାନରୁ ହିଁ ମୋତେ ନେଉଛନ୍ତି।
1.54.9
एवमुक्तस्तु ब्रह्मर्षिरिदं वचनमब्रवीत्।
शोकसंतप्तहृदयां स्वसारमिव दुःखिताम् ॥ १.५४.९ ॥
ଏହିପରି କୁହାଗଲେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଶୋକରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୃଦୟା, ଭଉଣୀ ପରି ଦୁଃଖିତା ସେହି ଶବଳାଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.54.10
न त्वां त्यजामि शबले नापि मेऽपकृतं त्वया।
एष त्वां नयते राजा बलान्मत्तो महाबलः ॥ १.५४.१० ॥
ହେ ଶବଳା, ମୁଁ ତୁମକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରୁନାହିଁ, ଏବଂ ତୁମେ ମୋ ପ୍ରତି କୌଣସି ଅପକାର କରିନାହଁ। ଏହି ମହାବଳ ରାଜା ମୋ ପାଖରୁ ବଳପୂର୍ବକ ତୁମକୁ ନେଉଛନ୍ତି।
1.54.11
नहि तुल्यं बलं मह्यं राजा त्वद्य विशेषतः।
बली राजा क्षत्रियश्च पृथिव्याः पतिरेव च ॥ १.५४.११ ॥
ମୋ ବଳ ରାଜାଙ୍କ ବଳ ସହିତ ସମାନ ନୁହେଁ, ବିଶେଷତଃ ଏବେ। ରାଜା ବଳବାନ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ପୃଥିବୀର ପତି ମଧ୍ୟ।
1.54.12
इयमक्षौहिणी पूर्णा गजवाजिरथाकुला।
हस्तिध्वजसमाकीर्णा तेनासौ बलवत्तरः ॥ १.५४.१२ ॥
ଏହି ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ପୂର୍ଣ୍ଣ, ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ରଥରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ହାତୀ-ପତାକାରେ ଆକୀର୍ଣ୍ଣ; ତେଣୁ ସେ ଅଧିକ ବଳବାନ।
1.54.13
एवमुक्ता वसिष्ठेन प्रत्युवाच विनीतवत्।
वचनं वचनज्ञा सा ब्रह्मर्षिमतुलप्रभम् ॥ १.५४.१३ ॥
ବଶିଷ୍ଠ ଏପରି କହିବାରୁ, ବାକ୍ୟରେ ନିପୁଣା ସେ ବିନୟରେ ଅତୁଲ ପ୍ରଭାଶାଳୀ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
1.54.14
न बलं क्षत्रियस्याहुर्ब्राह्मणा बलवत्तराः।
ब्रह्मन् ब्रह्मबलं दिव्यं क्षात्राच्च बलवत्तरम् ॥ १.५४.१४ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହନ୍ତି, କ୍ଷତ୍ରିୟର ବଳ ସେମାନଙ୍କ ବଳଠାରୁ ଅଧିକ ନୁହେଁ। ହେ ବ୍ରହ୍ମନ, ବ୍ରହ୍ମବଳ ଦିବ୍ୟ ଓ କ୍ଷାତ୍ରବଳଠାରୁ ଅଧିକ ବଳଶାଳୀ।
1.54.15
अप्रमेयं बलं तुभ्यं न त्वया बलवत्तरः।
विश्वामित्रो महावीर्यस्तेजस्तव दुरासदम् ॥ १.५४.१५ ॥
ତୁମ ବଳ ଅପ୍ରମେୟ; ତୁମଠାରୁ ଅଧିକ ବଳଶାଳୀ କେହି ନାହାନ୍ତି। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାବୀର୍ଯ୍ୟଶାଳୀ, ତାଙ୍କ ତେଜ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଧର୍ଷ।
1.54.16
नियुङ्क्ष्व मां महातेजस्त्वं ब्रह्मबलसम्भृताम्।
तस्य दर्पं बलं यत्नं नाशयामि दुरात्मनः ॥ १.५४.१६ ॥
ହେ ମହାତେଜସ୍ୱିନୀ, ବ୍ରହ୍ମବଳରୁ ସୃଷ୍ଟ (ସେନା) ମୋତେ ନିଯୁକ୍ତ କର। ସେହି ଦୁରାତ୍ମାର ଦର୍ପ, ବଳ ଓ ଉଦ୍ୟମ ମୁଁ ନଷ୍ଟ କରିବି।
1.54.17
इत्युक्तस्तु तया राम वसिष्ठस्तु महायशाः।
सृजस्वेति तदोवाच बलं परबलार्दनम् ॥ १.५४.१७ ॥
ହେ ରାମ, ସେ ଏପରି କହିବାରୁ ମହାଯଶସ୍ୱୀ ବଶିଷ୍ଠ ସେତେବେଳେ କହିଲେ, 'ସୃଷ୍ଟି କର' — ଶତ୍ରୁସେନା ଦଳନକାରୀ ସେନା।
1.54.18
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा सुरभिः सासृजत् तदा।
तस्या हुंभारवोत्सृष्टाः पह्लवाः शतशो नृप ॥ १.५४.१८ ॥
ତାଙ୍କ ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସୁରଭି ସେତେବେଳେ (ସେନା) ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ତାଙ୍କ ହୁଙ୍କାରରୁ ଶହ ଶହ ପହ୍ଲବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ହେ ନୃପ।
1.54.19
नाशयन्ति बलं सर्वं विश्वामित्रस्य पश्यतः।
स राजा परमक्रुद्धः क्रोधविस्फारितेक्षणः ॥ १.५४.१९ ॥
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଦେଖିବା ସମୟରେ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଥିଲେ। ସେତେବେଳେ ସେହି ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲେ, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଆଖି ବିସ୍ଫାରିତ ହେଲା।
1.54.20
पह्लवान् नाशयामास शस्त्रैरुच्चावचैरपि।
विश्वामित्रार्दितान् दृष्ट्वा पह्लवान् शतशस्तदा ॥ १.५४.२० ॥
ସେ ନାନା ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ରରେ ପହ୍ଲବମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କଲା। ସେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ଶହ ଶହ ପହ୍ଲବଙ୍କୁ ଦେଖି...
1.54.21
भूय एवासृजद् घोरान् शकान् यवनमिश्रितान्।
तैरासीत् संवृता भूमिः शकैर्यवनमिश्रितैः ॥ १.५४.२१ ॥
ସେ ପୁନର୍ବାର ଯବନମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଥିବା ଭୟଙ୍କର ଶକମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲା। ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ଯବନମିଶ୍ରିତ ଶକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାହା ଆବୃତ ହେଲା।
1.54.22
प्रभावद्भिर्महावीर्यैर्हेमकिंजल्कसंनिभैः।
तीक्ष्णासिपट्टिशधरैर्हेमवर्णाम्बरावृतैः ॥ १.५४.२२ ॥
ସେମାନେ ତେଜସ୍ୱୀ, ମହାବୀର୍ଯ୍ୟବାନ, ସୁନା କେଶର ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଖଡ୍ଗ ଓ ପଟ୍ଟିଶଧାରୀ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତ୍ରାବୃତ ଥିଲେ।
1.54.23
निर्दग्धं तद्बलं सर्वं प्रदीप्तैरिव पावकैः।
ततोऽस्त्राणि महातेजा विश्वामित्रो मुमोच ह।
तैस्ते यवनकाम्बोजा बर्बराश्चाकुलीकृताः ॥ १.५४.२३ ॥
ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନା ଜଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଜଳିଗଲା। ତା'ପରେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପ କଲେ; ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ଯବନ, କାମ୍ବୋଜ ଓ ବର୍ବରମାନେ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲେ।