ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 1.54
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.54.1
कामधेनुं वसिष्ठोऽपि यदा न त्यजते मुनिः।
तदास्य शबलां राम विश्वामित्रोऽन्वकर्षत ॥ १.५४.१ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਜਦੋਂ ਮੁਨੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਕਾਮਧੇਨੂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਬਲਾ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲਿਆ।
1.54.2
नीयमाना तु शबला राम राज्ञा महात्मना।
दुःखिता चिन्तयामास रुदन्ती शोककर्शिता ॥ १.५४.२ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਲਿਜਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸ਼ਬਲਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ, ਸੋਗ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ।
1.54.3
परित्यक्ता वसिष्ठेन किमहं सुमहात्मना।
याहं राजभृतैर्दीना ह्रियेय भृशदुःखिता ॥ १.५४.३ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ? ਰਾਜੇ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੀਨ ਹੋ ਕੇ ਖਿੱਚੀ ਜਾ ਰਹੀ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹਾਂ।
1.54.4
किं मयापकृतं तस्य महर्षेर्भावितात्मनः।
यन्मामनागसं दृष्ट्वा भक्तां त्यजति धार्मिकः ॥ १.५४.४ ॥
ਉਸ ਭਾਵਿਤਾਤਮਾ ਮਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਮੈਂ ਕੀ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਧਾਰਮਿਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਬੇਕਸੂਰ ਅਤੇ ਭਗਤ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਤਿਆਗ ਰਹੇ ਹਨ?
1.54.5
जगाम वेगेन तदा वसिष्ठं परमौजसम् ॥ १.५४.५ ॥
ਤਦ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਰਮ ਤੇਜਸਵੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ।
1.54.6
निर्धूय तांस्तदा भृत्यान् शतशः शत्रुसूदन।
जगामानिलवेगेन पादमूलं महात्मनः ॥ १.५४.६ ॥
ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਸੂਦਨ, ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਝਟਕ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ।
1.54.7
शबला सा रुदन्ती च क्रोशन्ती चेदमब्रवीत्।
वसिष्ठस्याग्रतः स्थित्वा रुदन्ती मेघनिःस्वना ॥ १.५४.७ ॥
ਰੋਂਦੀ ਤੇ ਚੀਕਦੀ ਸ਼ਬਲਾ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਬੋਲੀ; ਮੇਘ ਵਰਗੀ ਗੜ੍ਹਕਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ।
1.54.8
भगवन् किं परित्यक्ता त्वयाहं ब्रह्मणः सुत।
यस्माद् राजभटा मां हि नयन्ते त्वत्सकाशतः ॥ १.५४.८ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ? ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
1.54.9
एवमुक्तस्तु ब्रह्मर्षिरिदं वचनमब्रवीत्।
शोकसंतप्तहृदयां स्वसारमिव दुःखिताम् ॥ १.५४.९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀ ਨੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਤਪੇ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ, ਭੈਣ ਵਾਂਗ ਦੁਖੀ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
1.54.10
न त्वां त्यजामि शबले नापि मेऽपकृतं त्वया।
एष त्वां नयते राजा बलान्मत्तो महाबलः ॥ १.५४.१० ॥
ਹੇ ਸ਼ਬਲਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤਿਆਗਦਾ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਜਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਜ਼ੋਰੀ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
1.54.11
नहि तुल्यं बलं मह्यं राजा त्वद्य विशेषतः।
बली राजा क्षत्रियश्च पृथिव्याः पतिरेव च ॥ १.५४.११ ॥
ਮੇਰਾ ਬਲ ਰਾਜੇ ਦੇ ਬਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਹੁਣ। ਰਾਜਾ ਬਲਵਾਨ, ਕ੍ਸ਼ੱਤ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਵੀ ਹੈ।
1.54.12
इयमक्षौहिणी पूर्णा गजवाजिरथाकुला।
हस्तिध्वजसमाकीर्णा तेनासौ बलवत्तरः ॥ १.५४.१२ ॥
ਇਹ ਅਕਸ਼ੌਹਿਣੀ ਸੈਨਾ ਪੂਰੀ ਹੈ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਹਾਥੀ-ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਪੀ ਹੋਈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਬਲਵਾਨ ਹੈ।
1.54.13
एवमुक्ता वसिष्ठेन प्रत्युवाच विनीतवत्।
वचनं वचनज्ञा सा ब्रह्मर्षिमतुलप्रभम् ॥ १.५४.१३ ॥
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਉਸ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਅਤੁਲ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
1.54.14
न बलं क्षत्रियस्याहुर्ब्राह्मणा बलवत्तराः।
ब्रह्मन् ब्रह्मबलं दिव्यं क्षात्राच्च बलवत्तरम् ॥ १.५४.१४ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਦਾ ਬਲ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਲ ਤੋਂ) ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਬ੍ਰਹਮਬਲ ਦਿਵਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਸ਼ਾਤ੍ਰ ਬਲ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਬਲਵਾਨ ਹੈ।
1.54.15
अप्रमेयं बलं तुभ्यं न त्वया बलवत्तरः।
विश्वामित्रो महावीर्यस्तेजस्तव दुरासदम् ॥ १.५४.१५ ॥
ਤੇਰਾ ਬਲ ਅਪਾਰ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਲਵਾਨ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਮਹਾਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੇਜ ਵੀ ਅਸਹਿ ਹੈ।
1.54.16
नियुङ्क्ष्व मां महातेजस्त्वं ब्रह्मबलसम्भृताम्।
तस्य दर्पं बलं यत्नं नाशयामि दुरात्मनः ॥ १.५४.१६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵਿਨੀ, ਬ੍ਰਹਮਬਲ ਤੋਂ ਰਚੀ ਗਈ (ਸੈਨਾ) ਮੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ। ਉਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਦਾ ਹੰਕਾਰ, ਬਲ ਅਤੇ ਯਤਨ ਮੈਂ ਨਾਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ।
1.54.17
इत्युक्तस्तु तया राम वसिष्ठस्तु महायशाः।
सृजस्वेति तदोवाच बलं परबलार्दनम् ॥ १.५४.१७ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਤਦ ਕਿਹਾ, 'ਰਚ' — ਵੈਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਵਾਲੀ ਸੈਨਾ।
1.54.18
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा सुरभिः सासृजत् तदा।
तस्या हुंभारवोत्सृष्टाः पह्लवाः शतशो नृप ॥ १.५४.१८ ॥
ਉਸ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਤਦ (ਸੈਨਾ) ਰਚੀ; ਉਸ ਦੀ ਹੁੰਕਾਰ ਤੋਂ ਸੈਂਕੜੇ ਪਹਲਵ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
1.54.19
नाशयन्ति बलं सर्वं विश्वामित्रस्य पश्यतः।
स राजा परमक्रुद्धः क्रोधविस्फारितेक्षणः ॥ १.५४.१९ ॥
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਉਸਦੀ ਸਾਰੀ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਤਦ ਉਹ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਫੈਲ ਗਈਆਂ।
1.54.20
पह्लवान् नाशयामास शस्त्रैरुच्चावचैरपि।
विश्वामित्रार्दितान् दृष्ट्वा पह्लवान् शतशस्तदा ॥ १.५४.२० ॥
ਉਸਨੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਹਲਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਪੀੜਤ ਸੈਂਕੜੇ ਪਹਲਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ...
1.54.21
भूय एवासृजद् घोरान् शकान् यवनमिश्रितान्।
तैरासीत् संवृता भूमिः शकैर्यवनमिश्रितैः ॥ १.५४.२१ ॥
ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਯਵਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਰਚਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਭਰ ਗਈ; ਯਵਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਢੱਕ ਗਈ।
1.54.22
प्रभावद्भिर्महावीर्यैर्हेमकिंजल्कसंनिभैः।
तीक्ष्णासिपट्टिशधरैर्हेमवर्णाम्बरावृतैः ॥ १.५४.२२ ॥
ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ, ਮਹਾਂਬਲੀ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੇਸਰ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ, ਤਿੱਖੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਪੱਟਿਸ਼ ਧਾਰੀ, ਸੋਨੇ ਰੰਗੇ ਵਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਪਟੇ ਹੋਏ ਸਨ।
1.54.23
निर्दग्धं तद्बलं सर्वं प्रदीप्तैरिव पावकैः।
ततोऽस्त्राणि महातेजा विश्वामित्रो मुमोच ह।
तैस्ते यवनकाम्बोजा बर्बराश्चाकुलीकृताः ॥ १.५४.२३ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਫ਼ੌਜ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਗਈ। ਫਿਰ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੇ ਅਸਤ੍ਰ ਛੱਡੇ; ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਯਵਨ, ਕੰਬੋਜ ਤੇ ਬਰਬਰ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਏ।