ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 1.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.55.1
ततस्तानाकुलान् दृष्ट्वा विश्वामित्रास्त्रमोहितान्।
वसिष्ठश्चोदयामास कामधुक् सृज योगतः ॥ १.५५.१ ॥
ତା'ପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରେ ମୋହିତ ଓ ବ୍ୟାକୁଳ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ବଶିଷ୍ଠ କାମଧେନୁଙ୍କୁ ଯୋଗବଳରେ (ସେନା) ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ।
1.55.2
तस्या हुंकारतो जाताः काम्बोजा रविसंनिभाः।
ऊधसश्चाथ सम्भूता बर्बराः शस्त्रपाणयः ॥ १.५५.२ ॥
ତାର ହୁଙ୍କାରରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ କାମ୍ବୋଜମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ତା'ପରେ ତାର ସ୍ତନରୁ ଅସ୍ତ୍ରପାଣି ବର୍ବରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
1.55.3
योनिदेशाच्च यवनाः शकृद्देशाच्छकाः स्मृताः।
रोमकूपेषु म्लेच्छाश्च हारीताः सकिरातकाः ॥ १.५५.३ ॥
ତାର ଯୋନି-ସ୍ଥାନରୁ ଯବନମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ଗୋବର-ସ୍ଥାନରୁ ଶକମାନେ କୁହାଗଲେ; ରୋମକୂପରୁ ମ୍ଲେଚ୍ଛ, ହାରୀତ ଓ କିରାତମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
1.55.4
तैस्तन्निषूदितं सर्वं विश्वामित्रस्य तत्क्षणात्।
सपदातिगजं साश्वं सरथं रघुनन्दन ॥ १.५५.४ ॥
ସେମାନେ ସେହି କ୍ଷଣରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ସୈନ୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କଲେ — ପଦାତି, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ସହିତ। ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ!
1.55.5
दृष्ट्वा निषूदितं सैन्यं वसिष्ठेन महात्मना।
विश्वामित्रसुतानां तु शतं नानाविधायुधम् ॥ १.५५.५ ॥
ମହାତ୍ମା ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ସୈନ୍ୟ ଦେଖି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଶହେ ପୁତ୍ର ନାନା ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ଧରି (ଆଗକୁ ଧାଇଁଲେ)।
1.55.6
अभ्यधावत् सुसंक्रुद्धं वसिष्ठं जपतां वरम्।
हुंकारेणैव तान् सर्वान् निर्ददाह महानृषिः ॥ १.५५.६ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧରେ ସେମାନେ ଜପକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଁଲେ; କିନ୍ତୁ ମହର୍ଷି କେବଳ ହୁଙ୍କାରରେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କଲେ।
1.55.7
ते साश्वरथपादाता वसिष्ठेन महात्मना।
भस्मीकृता मुहूर्तेन विश्वामित्रसुतास्तथा ॥ १.५५.७ ॥
ମହାତ୍ମା ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଶ୍ୱ, ରଥ ଓ ପଦାତିକ ସହିତ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଭସ୍ମ ହୋଇଗଲେ।
1.55.8
दृष्ट्वा विनाशितान् सर्वान् बलं च सुमहायशाः।
सव्रीडं चिन्तयाविष्टो विश्वामित्रोऽभवत् तदा ॥ १.५५.८ ॥
ସମସ୍ତେ ଓ ସେନା ବିନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବାର ଦେଖି ମହାଯଶସ୍ୱୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସେତେବେଳେ ଲଜ୍ଜା ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ।
1.55.9
समुद्र इव निर्वेगो भग्नद्रंष्ट्र इवोरगः।
उपरक्त इवादित्यः सद्यो निष्प्रभतां गतः ॥ १.५५.९ ॥
ସମୁଦ୍ର ପରି ବେଗହୀନ, ଭଗ୍ନ ଦନ୍ତ ସର୍ପ ପରି, ଗ୍ରହଣଗ୍ରସ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ନିଷ୍ପ୍ରଭ ହେଲେ।
1.55.10
हतपुत्रबलो दीनो लूनपक्ष इव द्विजः।
हतसर्वबलोत्साहो निर्वेदं समपद्यत ॥ १.५५.१० ॥
ପୁତ୍ର ଓ ବଳ ବିନଷ୍ଟ ହୋଇ, ପକ୍ଷ କଟା ପକ୍ଷୀ ପରି ଦୀନ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ବଳ ଓ ଉତ୍ସାହ ହରାଇ ସେ ବୈରାଗ୍ୟ ପାଇଲେ।
1.55.11
स पुत्रमेकं राज्याय पालयेति नियुज्य च।
पृथिवीं क्षत्रधर्मेण वनमेवाभ्यपद्यत ॥ १.५५.११ ॥
ଗୋଟିଏ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ 'ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କର' ବୋଲି ନିଯୁକ୍ତ କରି, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ପୃଥିବୀ ସମର୍ପଣ କରି ସେ ବନକୁ ହିଁ ଗଲେ।
1.55.12
स गत्वा हिमवत्पार्श्वे किंनरोरगसेवितम्।
महादेवप्रसादार्थं तपस्तेपे महातपाः ॥ १.५५.१२ ॥
କିନ୍ନର ଓ ନାଗମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ହିମାଳୟ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଯାଇ, ମହାଦେବଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ସେ ମହାତପସ୍ୱୀ ତପସ୍ୟା କଲେ।
1.55.13
केनचित् त्वथ कालेन देवेशो वृषभध्वजः।
दर्शयामास वरदो विश्वामित्रं महामुनिम् ॥ १.५५.१३ ॥
କିଛି ସମୟ ପରେ ବରଦାତା ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଦେବେଶ ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ।
1.55.14
किमर्थं तप्यसे राजन् ब्रूहि यत् ते विवक्षितम्।
वरदोऽस्मि वरो यस्ते कांक्षितः सोऽभिधीयताम् ॥ १.५५.१४ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତପସ୍ୟା କରୁଛ? ତୁମର ଯାହା ଅଭିପ୍ରେତ ତାହା କୁହ। ମୁଁ ବରଦାତା; ତୁମେ ଯେଉଁ ବର ଚାହୁଁଛ, ତାହା ଘୋଷଣା କର।
1.55.15
एवमुक्तस्तु देवेन विश्वामित्रो महातपाः।
प्रणिपत्य महादेवं विश्वामित्रोऽब्रवीदिदम् ॥ १.५५.१५ ॥
ଦେବତା ଏପରି କହିବାରୁ ମହାତପସ୍ୱୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଏହା କହିଲେ।
1.55.16
यदि तुष्टो महादेव धनुर्वेदो ममानघ।
सांगोपांगोपनिषदः सरहस्यः प्रदीयताम् ॥ १.५५.१६ ॥
ହେ ମହାଦେବ, ଯଦି ତୁମେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ମୋତେ ଧନୁର୍ବେଦ ତାହାର ଅଙ୍ଗ, ଉପାଙ୍ଗ, ଉପନିଷଦ ଓ ରହସ୍ୟ ସହିତ ପ୍ରଦାନ କର।
1.55.17
यानि देवेषु चास्त्राणि दानवेषु महर्षिषु।
गन्धर्वयक्षरक्षःसु प्रतिभान्तु ममानघ ॥ १.५५.१७ ॥
ଦେବତା, ଦାନବ, ମହର୍ଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଯେତେ ଅସ୍ତ୍ର ଅଛି, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ସେସବୁ ମୋ ଭିତରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉ।
1.55.18
तव प्रसादाद् भवतु देवदेव ममेप्सितम्।
एवमस्त्विति देवेशो वाक्यमुक्त्वा गतस्तदा ॥ १.५५.१८ ॥
ହେ ଦେବଦେବ, ତୁମ କୃପାରେ ମୋର ଇଚ୍ଛା ସିଦ୍ଧ ହେଉ। 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହି ଦେବେଶ ସେତେବେଳେ ଚାଲିଗଲେ।
1.55.19
प्राप्य चास्त्राणि देवेशाद् विश्वामित्रो महाबलः।
दर्पेण महता युक्तो दर्पपूर्णोऽभवत् तदा ॥ १.५५.१९ ॥
ଦେବତାଙ୍କ ଅଧିପତିଙ୍କଠାରୁ ଅସ୍ତ୍ର ପାଇ ମହାବଳ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସେତେବେଳେ ମହା ଦର୍ପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅହଂକାରରେ ଭରପୂର ହେଲେ।
1.55.20
विवर्धमानो वीर्येण समुद्र इव पर्वणि।
हतं मेने तदा राम वसिष्ठमृषिसत्तमम् ॥ १.५५.२० ॥
ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ସମୁଦ୍ର ପରି ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ବଢ଼ୁଥିବା ସେ, ହେ ରାମ, ସେତେବେଳେ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ହତ ବୋଲି ଭାବିଲେ।
1.55.21
ततो गत्वाऽऽश्रमपदं मुमोचास्त्राणि पार्थिवः।
यैस्तत् तपोवनं नाम निर्दग्धं चास्त्रतेजसा ॥ १.५५.२१ ॥
ତା'ପରେ ସେ ରାଜା ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ; ସେହି ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ତେଜରେ ତପୋବନ ନାମକ ସେ ବନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦଗ୍ଧ ହେଲା।
1.55.22
उदीर्यमाणमस्त्रं तद् विश्वामित्रस्य धीमतः।
दृष्ट्वा विप्रद्रुता भीता मुनयः शतशो दिशः ॥ १.५५.२२ ॥
ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କର ସେହି ନିକ୍ଷିପ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଖି ଭୀତ ଶହ ଶହ ମୁନି ଦିଗ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।
1.55.23
वसिष्ठस्य च ये शिष्या ये च वै मृगपक्षिणः।
विद्रवन्ति भयाद् भीता नानादिग्भ्यः सहस्रशः ॥ १.५५.२३ ॥
ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଯେଉଁ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଥିଲେ ଏବଂ ଯେଉଁ ମୃଗ-ପକ୍ଷୀମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଭୟରେ ଭୀତ ହୋଇ ହଜାର ହଜାର ସଂଖ୍ୟାରେ ନାନା ଦିଗକୁ ପଳାଇଲେ।
1.55.24
वसिष्ठस्याश्रमपदं शून्यमासीन्महात्मनः।
मुहूर्तमिव निःशब्दमासीदीरिणसंनिभम् ॥ १.५५.२४ ॥
ମହାତ୍ମା ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲା; କ୍ଷଣେ ପାଇଁ ତାହା ଶବ୍ଦହୀନ ପ୍ରାନ୍ତର ପରି ହୋଇଗଲା।
1.55.25
वदतो वै वसिष्ठस्य मा भैरिति मुहुर्मुहुः।
नाशयाम्यद्य गाधेयं नीहारमिव भास्करः ॥ १.५५.२५ ॥
ବଶିଷ୍ଠ ବାରମ୍ବାର କହୁଥିଲେ, "ଭୟ କର ନାହିଁ। ଆଜି ମୁଁ ଗାଧିପୁତ୍ରକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ କୁହୁଡ଼ି ନଷ୍ଟ କରିବା ପରି ନଷ୍ଟ କରିବି।"
1.55.26
एवमुक्त्वा महातेजा वसिष्ठो जपतां वरः।
विश्वामित्रं तदा वाक्यं सरोषमिदमब्रवीत् ॥ १.५५.२६ ॥
ଏପରି କହି ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ଜପକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଶିଷ୍ଠ ସେତେବେଳେ କ୍ରୋଧରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.55.27
आश्रमं चिरसंवृद्धं यद् विनाशितवानसि।
दुराचारो हि यन्मूढस्तस्मात् त्वं न भविष्यसि ॥ १.५५.२७ ॥
"ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ଥିବା ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ତୁମେ ନଷ୍ଟ କରିଛ। ଦୁରାଚାରୀ ଓ ମୂର୍ଖ ହେବା ହେତୁ ତୁମେ ଆଉ ରହିବ ନାହିଁ।"
1.55.28
इत्युक्त्वा परमक्रुद्धो दण्डमुद्यम्य सत्वरः।
विधूम इव कालाग्निर्यमदण्डमिवापरम् ॥ १.५५.२८ ॥
ଏପରି କହି ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ବଶିଷ୍ଠ ଶୀଘ୍ର ଦଣ୍ଡ ଉଠାଇଲେ। ତାହା ଧୂଆଁହୀନ କାଳାଗ୍ନି ଓ ଆଉ ଏକ ଯମଦଣ୍ଡ ପରି ଥିଲା।