ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 1.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.55.1
ततस्तानाकुलान् दृष्ट्वा विश्वामित्रास्त्रमोहितान्।
वसिष्ठश्चोदयामास कामधुक् सृज योगतः ॥ १.५५.१ ॥
ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਦੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਅਤੇ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਨੇ ਕਾਮਧੇਨੂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਬਲ ਨਾਲ (ਸੈਨਾ) ਰਚਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
1.55.2
तस्या हुंकारतो जाताः काम्बोजा रविसंनिभाः।
ऊधसश्चाथ सम्भूता बर्बराः शस्त्रपाणयः ॥ १.५५.२ ॥
ਉਸ ਦੀ ਹੁੰਕਾਰ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਕਾਂਬੋਜ ਜਨਮੇ; ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਥਣਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀ ਬਰਬਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
1.55.3
योनिदेशाच्च यवनाः शकृद्देशाच्छकाः स्मृताः।
रोमकूपेषु म्लेच्छाश्च हारीताः सकिरातकाः ॥ १.५५.३ ॥
ਉਸ ਦੇ ਯੋਨੀ-ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਯਵਨ ਜਨਮੇ; ਗੋਬਰ-ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਸ਼ਕ ਕਹੇ ਗਏ; ਰੋਮ-ਕੂਪਾਂ ਤੋਂ ਮਲੇਛ, ਹਾਰੀਤ ਅਤੇ ਕਿਰਾਤ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
1.55.4
तैस्तन्निषूदितं सर्वं विश्वामित्रस्य तत्क्षणात्।
सपदातिगजं साश्वं सरथं रघुनन्दन ॥ १.५५.४ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸੇ ਪਲ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ — ਪੈਦਲ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ। ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ!
1.55.5
दृष्ट्वा निषूदितं सैन्यं वसिष्ठेन महात्मना।
विश्वामित्रसुतानां तु शतं नानाविधायुधम् ॥ १.५५.५ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਵੱਲੋਂ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤੀ ਸੈਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ (ਅੱਗੇ ਵਧੇ)।
1.55.6
अभ्यधावत् सुसंक्रुद्धं वसिष्ठं जपतां वरम्।
हुंकारेणैव तान् सर्वान् निर्ददाह महानृषिः ॥ १.५५.६ ॥
ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਹ ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਵੱਲ ਦੌੜੇ; ਪਰ ਮਹਾਂ-ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕੇਵਲ ਹੁੰਕਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
1.55.7
ते साश्वरथपादाता वसिष्ठेन महात्मना।
भस्मीकृता मुहूर्तेन विश्वामित्रसुतास्तथा ॥ १.५५.७ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੁਆਰਾ ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਖ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
1.55.8
दृष्ट्वा विनाशितान् सर्वान् बलं च सुमहायशाः।
सव्रीडं चिन्तयाविष्टो विश्वामित्रोऽभवत् तदा ॥ १.५५.८ ॥
ਸਭ ਤੇ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਰਮ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।
1.55.9
समुद्र इव निर्वेगो भग्नद्रंष्ट्र इवोरगः।
उपरक्त इवादित्यः सद्यो निष्प्रभतां गतः ॥ १.५५.९ ॥
ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਵੇਗਹੀਨ, ਟੁੱਟੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ, ਗ੍ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਭਾਹੀਣ ਹੋ ਗਿਆ।
1.55.10
हतपुत्रबलो दीनो लूनपक्ष इव द्विजः।
हतसर्वबलोत्साहो निर्वेदं समपद्यत ॥ १.५५.१० ॥
ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਬਲ ਨਾਸ਼ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਕੱਟੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਦੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰਾ ਬਲ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਗਵਾ ਕੇ ਉਹ ਵੈਰਾਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
1.55.11
स पुत्रमेकं राज्याय पालयेति नियुज्य च।
पृथिवीं क्षत्रधर्मेण वनमेवाभ्यपद्यत ॥ १.५५.११ ॥
ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ 'ਰਾਜ ਪਾਲ' ਆਖ ਕੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ, ਖੱਤਰੀ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਤੀ ਸੌਂਪ ਕੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਹੀ ਚਲਾ ਗਿਆ।
1.55.12
स गत्वा हिमवत्पार्श्वे किंनरोरगसेवितम्।
महादेवप्रसादार्थं तपस्तेपे महातपाः ॥ १.५५.१२ ॥
ਕਿੰਨਰਾਂ ਤੇ ਨਾਗਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਿਤ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਪਾਸੇ ਜਾ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਲਈ ਉਸ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਨੇ ਤਪ ਕੀਤਾ।
1.55.13
केनचित् त्वथ कालेन देवेशो वृषभध्वजः।
दर्शयामास वरदो विश्वामित्रं महामुनिम् ॥ १.५५.१३ ॥
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਵਰਦਾਤਾ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ ਦੇਵੇਸ਼ ਨੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ।
1.55.14
किमर्थं तप्यसे राजन् ब्रूहि यत् ते विवक्षितम्।
वरदोऽस्मि वरो यस्ते कांक्षितः सोऽभिधीयताम् ॥ १.५५.१४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੂੰ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਇੱਛਤ ਹੈ ਉਹ ਦੱਸ। ਮੈਂ ਵਰਦਾਤਾ ਹਾਂ; ਜੋ ਵਰ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਉਹ ਆਖ।
1.55.15
एवमुक्तस्तु देवेन विश्वामित्रो महातपाः।
प्रणिपत्य महादेवं विश्वामित्रोऽब्रवीदिदम् ॥ १.५५.१५ ॥
ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਿਹਾ।
1.55.16
यदि तुष्टो महादेव धनुर्वेदो ममानघ।
सांगोपांगोपनिषदः सरहस्यः प्रदीयताम् ॥ १.५५.१६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ! ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਹੇ ਨਿਰਮਲ! ਮੈਨੂੰ ਧਨੁਰਵੇਦ ਉਸਦੇ ਅੰਗਾਂ, ਉਪਾਂਗਾਂ, ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਅਤੇ ਰਹੱਸਾਂ ਸਮੇਤ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।
1.55.17
यानि देवेषु चास्त्राणि दानवेषु महर्षिषु।
गन्धर्वयक्षरक्षःसु प्रतिभान्तु ममानघ ॥ १.५५.१७ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਕੋਲ ਜਿੰਨੇ ਅਸਤਰ ਹਨ, ਹੇ ਨਿਰਮਲ, ਉਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ।
1.55.18
तव प्रसादाद् भवतु देवदेव ममेप्सितम्।
एवमस्त्विति देवेशो वाक्यमुक्त्वा गतस्तदा ॥ १.५५.१८ ॥
ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ! ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ। 'ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ' ਇਹ ਬਚਨ ਆਖ ਕੇ ਦੇਵੇਸ਼ ਉਸ ਵੇਲੇ ਚਲੇ ਗਏ।
1.55.19
प्राप्य चास्त्राणि देवेशाद् विश्वामित्रो महाबलः।
दर्पेण महता युक्तो दर्पपूर्णोऽभवत् तदा ॥ १.५५.१९ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਤੋਂ ਅਸਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਮਹਾਬਲੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੱਡੇ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਅਤੇ ਘਮੰਡ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਹੋ ਗਏ।
1.55.20
विवर्धमानो वीर्येण समुद्र इव पर्वणि।
हतं मेने तदा राम वसिष्ठमृषिसत्तमम् ॥ १.५५.२० ॥
ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਬਲ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸਮਝਿਆ।
1.55.21
ततो गत्वाऽऽश्रमपदं मुमोचास्त्राणि पार्थिवः।
यैस्तत् तपोवनं नाम निर्दग्धं चास्त्रतेजसा ॥ १.५५.२१ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਅਸਤ੍ਰ ਛੱਡੇ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਤਪੋਵਨ ਨਾਮ ਦਾ ਉਹ ਬਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੜ ਗਿਆ।
1.55.22
उदीर्यमाणमस्त्रं तद् विश्वामित्रस्य धीमतः।
दृष्ट्वा विप्रद्रुता भीता मुनयः शतशो दिशः ॥ १.५५.२२ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦਾ ਛੱਡਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਉਹ ਅਸਤ੍ਰ ਵੇਖ ਕੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸੈਂਕੜੇ ਮੁਨੀ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਗਏ।
1.55.23
वसिष्ठस्य च ये शिष्या ये च वै मृगपक्षिणः।
विद्रवन्ति भयाद् भीता नानादिग्भ्यः सहस्रशः ॥ १.५५.२३ ॥
ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਜੋ ਸ਼ਿਸ਼ ਸਨ ਅਤੇ ਜੋ ਮ੍ਰਿਗ-ਪੰਛੀ ਸਨ, ਉਹ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਗਏ।
1.55.24
वसिष्ठस्याश्रमपदं शून्यमासीन्महात्मनः।
मुहूर्तमिव निःशब्दमासीदीरिणसंनिभम् ॥ १.५५.२४ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਵਸਿਸ਼ਠ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਸੁੰਨਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਉਹ ਬੇਆਵਾਜ਼ ਬੰਜਰ ਮੈਦਾਨ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ।
1.55.25
वदतो वै वसिष्ठस्य मा भैरिति मुहुर्मुहुः।
नाशयाम्यद्य गाधेयं नीहारमिव भास्करः ॥ १.५५.२५ ॥
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, "ਨਾ ਡਰੋ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਗਾਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂਗਾ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਧੁੰਦ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।"
1.55.26
एवमुक्त्वा महातेजा वसिष्ठो जपतां वरः।
विश्वामित्रं तदा वाक्यं सरोषमिदमब्रवीत् ॥ १.५५.२६ ॥
ਏਦਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
1.55.27
आश्रमं चिरसंवृद्धं यद् विनाशितवानसि।
दुराचारो हि यन्मूढस्तस्मात् त्वं न भविष्यसि ॥ १.५५.२७ ॥
"ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਵਸਿਆ ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਤੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਅਤੇ ਮੂਰਖ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਰਹੇਂਗਾ।"
1.55.28
इत्युक्त्वा परमक्रुद्धो दण्डमुद्यम्य सत्वरः।
विधूम इव कालाग्निर्यमदण्डमिवापरम् ॥ १.५५.२८ ॥
ਏਦਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਡੰਡਾ ਉਠਾਇਆ। ਉਹ ਧੂੰਏਂ ਰਹਿਤ ਕਾਲਾਗਨੀ ਵਰਗਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਯਮਦੰਡ ਵਰਗਾ ਸੀ।