વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.56.1
एवमुक्तो वसिष्ठेन विश्वामित्रो महाबलः।
आग्नेयमस्त्रमुद्दिश्य तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ १.५६.१ ॥
વસિષ્ઠે આમ કહ્યા પછી મહાબલી વિશ્વામિત્રે આગ્નેય અસ્ત્રને લક્ષ્ય કરીને 'ઊભો રહે, ઊભો રહે' કહ્યું.
1.56.2
ब्रह्मदण्डं समुद्यम्य कालदण्डमिवापरम्।
वसिष्ठो भगवान् क्रोधादिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.५६.२ ॥
બીજા કાલદંડ જેવો બ્રહ્મદંડ ઉગામીને ભગવાન વસિષ્ઠે ક્રોધથી આ વચન કહ્યું.
1.56.3
क्षत्रबन्धो स्थितोऽस्म्येष यद् बलं तद् विदर्शय।
नाशयाम्यद्य ते दर्पं शस्त्रस्य तव गाधिज ॥ १.५६.३ ॥
હે ક્ષત્રિયાધમ, હું અહીં ઊભો છું; તારું જે બળ હોય તે બતાવ. હે ગાધિપુત્ર, આજે હું તારા શસ્ત્રોનું અભિમાન નષ્ટ કરીશ.
1.56.4
क्व च ते क्षत्रियबलं क्व च ब्रह्मबलं महत्।
पश्य ब्रह्मबलं दिव्यं मम क्षत्रियपांसन ॥ १.५६.४ ॥
તારું ક્ષત્રિયબળ ક્યાં અને મહાન બ્રહ્મબળ ક્યાં! હે ક્ષત્રિયપાંસન, મારું દિવ્ય બ્રહ્મબળ જો.
1.56.5
तस्यास्त्रं गाधिपुत्रस्य घोरमाग्नेयमुत्तमम्।
ब्रह्मदण्डेन तच्छान्तमग्नेर्वेग इवाम्भसा ॥ १.५६.५ ॥
ગાધિપુત્રનું એ ભયંકર અને ઉત્તમ આગ્નેય અસ્ત્ર બ્રહ્મદંડથી શાંત થયું, જેમ પાણીથી અગ્નિનો વેગ શમે છે.
1.56.6
वारुणं चैव रौद्रं च ऐन्द्रं पाशुपतं तथा।
ऐषीकं चापि चिक्षेप कुपितो गाधिनन्दनः ॥ १.५६.६ ॥
ક્રોધે ભરાયેલા ગાધિનંદને વારુણ, રૌદ્ર, ઐન્દ્ર, પાશુપત અને ઐષીક અસ્ત્રો પણ ફેંક્યાં.
1.56.7
मानवं मोहनं चैव गान्धर्वं स्वापनं तथा।
जृम्भणं मादनं चैव संतापनविलापने ॥ १.५६.७ ॥
માનવ, મોહન, ગાંધર્વ, સ્વાપન, જૃંભણ, માદન, સંતાપન અને વિલાપન અસ્ત્રો પણ.
1.56.8
शोषणं दारणं चैव वज्रमस्त्रं सुदुर्जयम्।
ब्रह्मपाशं कालपाशं वारुणं पाशमेव च ॥ १.५६.८ ॥
શોષણ, દારણ, અતિ દુર્જય વજ્રાસ્ત્ર, બ્રહ્મપાશ, કાલપાશ અને વારુણ પાશ પણ.
1.56.9
पिनाकमस्त्रं दयितं शुष्कार्द्रे अशनी तथा।
दण्डास्त्रमथ पैशाचं क्रौञ्चमस्त्रं तथैव च ॥ १.५६.९ ॥
પિનાકાસ્ત્ર, પ્રિય અસ્ત્ર, સૂકી અને ભીની અશનિઓ, દંડાસ્ત્ર, પૈશાચ અને ક્રૌંચાસ્ત્ર પણ.
1.56.10
धर्मचक्रं कालचक्रं विष्णुचक्रं तथैव च।
वायव्यं मथनं चैव अस्त्रं हयशिरस्तथा ॥ १.५६.१० ॥
ધર્મચક્ર, કાલચક્ર, વિષ્ણુચક્ર, વાયવ્ય, મથન અને હયશિરસ અસ્ત્રો પણ.
1.56.11
शक्तिद्वयं च चिक्षेप कङ्कालं मुसलं तथा।
वैद्याधरं महास्त्रं च कालास्त्रमथ दारुणम् ॥ १.५६.११ ॥
બે શક્તિઓ, કંકાલ અને મુસલ અસ્ત્રો પણ તેમણે છોડ્યાં; વૈદ્યાધર, મહાસ્ત્ર, કાલાસ્ત્ર અને પછી ભયંકર અસ્ત્ર પણ.
1.56.12
त्रिशूलमस्त्रं घोरं च कापालमथ कङ्कणम्।
एतान्यस्त्राणि चिक्षेप सर्वाणि रघुनन्दन ॥ १.५६.१२ ॥
ત્રિશૂલ અસ્ત્ર, ભયંકર, કાપાલ અને પછી કંકણ અસ્ત્ર; હે રઘુનંદન, આ બધાં અસ્ત્રો તેમણે છોડ્યાં.
1.56.13
वसिष्ठे जपतां श्रेष्ठे तदद्भुतमिवाभवत्।
तानि सर्वाणि दण्डेन ग्रसते ब्रह्मणः सुतः ॥ १.५६.१३ ॥
જપ કરનારાઓમાં શ્રેષ્ઠ વસિષ્ઠ પાસે તે અદ્ભુત જેવું બન્યું. બ્રહ્માના પુત્રે પોતાના દંડથી તે બધાને ગ્રસી લીધા.
1.56.14
तेषु शान्तेषु ब्रह्मास्त्रं क्षिप्तवान् गाधिनन्दनः।
तदस्त्रमुद्यतं दृष्ट्वा देवाः साग्निपुरोगमाः ॥ १.५६.१४ ॥
તે શાંત થતાં ગાધિપુત્રે બ્રહ્માસ્ત્ર છોડ્યું. ઉપાડેલું તે અસ્ત્ર જોઈને અગ્નિ આદિ દેવતાઓ ભયભીત થયા.
1.56.15
देवर्षयश्च सम्भ्रान्ता गन्धर्वाः समहोरगाः।
त्रैलोक्यमासीत् संत्रस्तं ब्रह्मास्त्रे समुदीरिते ॥ १.५६.१५ ॥
દેવર્ષિઓ પણ સંભ્રાંત થયા; ગંધર્વો અને મહાનાગો સહિત પણ. બ્રહ્માસ્ત્ર છોડાતાં ત્રણે લોક ત્રસ્ત થયા.
1.56.16
तदप्यस्त्रं महाघोरं ब्राह्मं ब्राह्मेण तेजसा।
वसिष्ठो ग्रसते सर्वं ब्रह्मदण्डेन राघव ॥ १.५६.१६ ॥
તે મહાઘોર બ્રાહ્મ અસ્ત્રને પણ, હે રાઘવ, બ્રહ્મતેજથી વસિષ્ઠે બ્રહ્મદંડથી સર્વ ગ્રસી લીધું.
1.56.17
ब्रह्मास्त्रं ग्रसमानस्य वसिष्ठस्य महात्मनः।
त्रैलोक्यमोहनं रौद्रं रूपमासीत् सुदारुणम् ॥ १.५६.१७ ॥
બ્રહ્માસ્ત્ર ગ્રસતા મહાત્મા વસિષ્ઠનું રૂપ ત્રણે લોકને મોહ પમાડનારું, રૌદ્ર અને અતિ દારુણ થયું.
1.56.18
रोमकूपेषु सर्वेषु वसिष्ठस्य महात्मनः।
मरीच्य इव निष्पेतुरग्नेर्धूमाकुलार्चिषः ॥ १.५६.१८ ॥
મહાત્મા વસિષ્ઠના બધા રોમકૂપોમાંથી ધુમાડાથી ઘેરાયેલી જ્વાળાઓનાં કિરણોની જેમ પ્રકાશ નીકળ્યો.
1.56.19
प्राज्वलद् ब्रह्मदण्डश्च वसिष्ठस्य करोद्यतः।
विधूम इव कालाग्नेर्यमदण्ड इवापरः ॥ १.५६.१९ ॥
વસિષ્ઠના હાથમાં ઊંચકાયેલો બ્રહ્મદંડ પ્રજ્વલિત થયો; ધૂમરહિત કાલાગ્નિ જેવો, જાણે બીજો યમદંડ.
1.56.20
ततोऽस्तुवन् मुनिगणा वसिष्ठं जपतां वरम्।
अमोघं ते बलं ब्रह्मंस्तेजो धारय तेजसा ॥ १.५६.२० ॥
ત્યારે મુનિગણોએ જપ કરનારાઓમાં શ્રેષ્ઠ વસિષ્ઠની સ્તુતિ કરી: હે બ્રહ્મન્, તમારું બળ અમોઘ છે; તમારા તેજથી તેને થામો.
1.56.21
निगृहीतस्त्वया ब्रह्मन् विश्वामित्रो महाबलः।
अमोघं ते बलं श्रेष्ठ लोकाः सन्तु गतव्यथाः ॥ १.५६.२१ ॥
હે બ્રહ્મન્, તમે મહાબળવાન વિશ્વામિત્રને રોક્યા; હે શ્રેષ્ઠ, તમારું બળ અમોઘ છે; લોકો વ્યથારહિત થાઓ.
1.56.22
एवमुक्तो महातेजाः शमं चक्रे महाबलः।
विश्वामित्रो विनिकृतो विनिःश्वस्येदमब्रवीत् ॥ १.५६.२२ ॥
આમ કહેવાતાં મહાતેજસ્વી, મહાબળવાન વિશ્વામિત્ર શાંત થયા; પણ અપમાનિત થઈ લાંબો નિસાસો નાખીને આ બોલ્યા.
1.56.23
धिग् बलं क्षत्रियबलं ब्रह्मतेजोबलं बलम्।
एकेन ब्रह्मदण्डेन सर्वास्त्राणि हतानि मे ॥ १.५६.२३ ॥
ક્ષત્રિયબળને ધિક્કાર! બ્રહ્મતેજનું બળ જ સાચું બળ છે. એક જ બ્રહ્મદંડથી મારાં બધાં અસ્ત્રો નાશ પામ્યાં.
1.56.24
तदेतत् प्रसमीक्ष्याहं प्रसन्नेन्द्रियमानसः।
तपो महत् समास्थास्ये यद् वै ब्रह्मत्वकारणम् ॥ १.५६.२४ ॥
આ સારી રીતે વિચારીને, પ્રસન્ન ઇન્દ્રિયો અને મન સાથે, બ્રાહ્મણત્વનું કારણ એવું મહાન તપ હું કરીશ.