ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 1.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.56.1
एवमुक्तो वसिष्ठेन विश्वामित्रो महाबलः।
आग्नेयमस्त्रमुद्दिश्य तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ १.५६.१ ॥
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੇ ਆਗਨੇਯ ਅਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ 'ਰੁਕ, ਰੁਕ' ਕਿਹਾ।
1.56.2
ब्रह्मदण्डं समुद्यम्य कालदण्डमिवापरम्।
वसिष्ठो भगवान् क्रोधादिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.५६.२ ॥
ਕਾਲ-ਦੰਡ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਬ੍ਰਹਮ-ਦੰਡ ਚੁੱਕ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
1.56.3
क्षत्रबन्धो स्थितोऽस्म्येष यद् बलं तद् विदर्शय।
नाशयाम्यद्य ते दर्पं शस्त्रस्य तव गाधिज ॥ १.५६.३ ॥
ਹੇ ਨੀਚ ਕਸ਼ੱਤਰੀ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹਾਂ; ਜੋ ਵੀ ਤੇਰਾ ਬਲ ਹੈ ਉਹ ਵਿਖਾ। ਹੇ ਗਾਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਤੋੜ ਦਿਆਂਗਾ।
1.56.4
क्व च ते क्षत्रियबलं क्व च ब्रह्मबलं महत्।
पश्य ब्रह्मबलं दिव्यं मम क्षत्रियपांसन ॥ १.५६.४ ॥
ਤੇਰਾ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਬਲ ਕਿੱਥੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮ-ਬਲ ਕਿੱਥੇ! ਹੇ ਕਸ਼ੱਤਰੀ-ਪਾਂਸਨ, ਮੇਰਾ ਦਿਬ ਬ੍ਰਹਮ-ਬਲ ਵੇਖ।
1.56.5
तस्यास्त्रं गाधिपुत्रस्य घोरमाग्नेयमुत्तमम्।
ब्रह्मदण्डेन तच्छान्तमग्नेर्वेग इवाम्भसा ॥ १.५६.५ ॥
ਗਾਧੀ-ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਉੱਤਮ ਆਗਨੇਯ ਅਸਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹਮ-ਦੰਡ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਅੱਗ ਦਾ ਵੇਗ ਬੁੱਝਦਾ ਹੈ।
1.56.6
वारुणं चैव रौद्रं च ऐन्द्रं पाशुपतं तथा।
ऐषीकं चापि चिक्षेप कुपितो गाधिनन्दनः ॥ १.५६.६ ॥
ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਗਾਧੀ-ਨੰਦਨ ਨੇ ਵਰੁਣ, ਰੌਦਰ, ਇੰਦਰ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਅਤੇ ਐਸ਼ੀਕ ਅਸਤ੍ਰ ਵੀ ਚਲਾਏ।
1.56.7
मानवं मोहनं चैव गान्धर्वं स्वापनं तथा।
जृम्भणं मादनं चैव संतापनविलापने ॥ १.५६.७ ॥
ਮਾਨਵ, ਮੋਹਨ, ਗਾਂਧਰਵ, ਸਵਾਪਨ, ਜ੍ਰਿੰਭਣ, ਮਾਦਨ, ਸੰਤਾਪਨ ਅਤੇ ਵਿਲਾਪਨ ਅਸਤ੍ਰ ਵੀ।
1.56.8
शोषणं दारणं चैव वज्रमस्त्रं सुदुर्जयम्।
ब्रह्मपाशं कालपाशं वारुणं पाशमेव च ॥ १.५६.८ ॥
ਸ਼ੋਸ਼ਣ, ਦਾਰਣ, ਅਤਿ ਦੁਰਜਯ ਵਜ੍ਰ ਅਸਤ੍ਰ, ਬ੍ਰਹਮਪਾਸ਼, ਕਾਲਪਾਸ਼ ਅਤੇ ਵਾਰੁਣ ਪਾਸ਼ ਵੀ।
1.56.9
पिनाकमस्त्रं दयितं शुष्कार्द्रे अशनी तथा।
दण्डास्त्रमथ पैशाचं क्रौञ्चमस्त्रं तथैव च ॥ १.५६.९ ॥
ਪਿਨਾਕ ਅਸਤ੍ਰ, ਪਿਆਰਾ ਅਸਤ੍ਰ, ਸੁੱਕੀਆਂ ਅਤੇ ਗਿੱਲੀਆਂ ਅਸ਼ਨੀਆਂ, ਦੰਡਾਸਤ੍ਰ, ਪੈਸ਼ਾਚ ਅਤੇ ਕ੍ਰੌਂਚ ਅਸਤ੍ਰ ਵੀ।
1.56.10
धर्मचक्रं कालचक्रं विष्णुचक्रं तथैव च।
वायव्यं मथनं चैव अस्त्रं हयशिरस्तथा ॥ १.५६.१० ॥
ਧਰਮਚੱਕਰ, ਕਾਲਚੱਕਰ, ਵਿਸ਼ਣੂਚੱਕਰ, ਵਾਯਵਯ, ਮਥਨ ਅਤੇ ਹਯਸ਼ਿਰ ਅਸਤ੍ਰ ਵੀ।
1.56.11
शक्तिद्वयं च चिक्षेप कङ्कालं मुसलं तथा।
वैद्याधरं महास्त्रं च कालास्त्रमथ दारुणम् ॥ १.५६.११ ॥
ਦੋ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕੰਕਾਲ ਤੇ ਮੁਸਲ ਅਸਤ੍ਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਲਾਏ; ਵੈਦਿਆਧਰ, ਮਹਾਸਤ੍ਰ, ਕਾਲਾਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਿਆਨਕ ਅਸਤ੍ਰ ਵੀ।
1.56.12
त्रिशूलमस्त्रं घोरं च कापालमथ कङ्कणम्।
एतान्यस्त्राणि चिक्षेप सर्वाणि रघुनन्दन ॥ १.५६.१२ ॥
ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਅਸਤ੍ਰ, ਭਿਆਨਕ, ਕਾਪਾਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੰਕਣ ਅਸਤ੍ਰ; ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਸਤ੍ਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਲਾਏ।
1.56.13
वसिष्ठे जपतां श्रेष्ठे तदद्भुतमिवाभवत्।
तानि सर्वाणि दण्डेन ग्रसते ब्रह्मणः सुतः ॥ १.५६.१३ ॥
ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਕੋਲ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਜਿਹਾ ਹੋਇਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੰਡ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਨਿਗਲ ਲਏ।
1.56.14
तेषु शान्तेषु ब्रह्मास्त्रं क्षिप्तवान् गाधिनन्दनः।
तदस्त्रमुद्यतं दृष्ट्वा देवाः साग्निपुरोगमाः ॥ १.५६.१४ ॥
ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਗਾਧਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤਰ ਚਲਾਇਆ। ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਉਸ ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਗਨੀ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ ਘਬਰਾ ਗਏ।
1.56.15
देवर्षयश्च सम्भ्रान्ता गन्धर्वाः समहोरगाः।
त्रैलोक्यमासीत् संत्रस्तं ब्रह्मास्त्रे समुदीरिते ॥ १.५६.१५ ॥
ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਘਬਰਾ ਗਏ; ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਮਹਾਨਾਗਾਂ ਸਮੇਤ ਵੀ। ਬ੍ਰਹਮਾਸਤਰ ਚਲਾਏ ਜਾਣ ਤੇ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਡਰ ਗਏ।
1.56.16
तदप्यस्त्रं महाघोरं ब्राह्मं ब्राह्मेण तेजसा।
वसिष्ठो ग्रसते सर्वं ब्रह्मदण्डेन राघव ॥ १.५६.१६ ॥
ਉਸ ਮਹਾਭਿਆਨਕ ਬ੍ਰਾਹਮ ਅਸਤਰ ਨੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਬ੍ਰਹਮ ਤੇਜ ਨਾਲ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਦੰਡ ਨਾਲ ਸਭ ਨਿਗਲ ਲਿਆ।
1.56.17
ब्रह्मास्त्रं ग्रसमानस्य वसिष्ठस्य महात्मनः।
त्रैलोक्यमोहनं रौद्रं रूपमासीत् सुदारुणम् ॥ १.५६.१७ ॥
ਬ੍ਰਹਮਾਸਤਰ ਨਿਗਲਦੇ ਮਹਾਤਮਾ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦਾ ਰੂਪ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲਾ, ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣਾ ਬਣ ਗਿਆ।
1.56.18
रोमकूपेषु सर्वेषु वसिष्ठस्य महात्मनः।
मरीच्य इव निष्पेतुरग्नेर्धूमाकुलार्चिषः ॥ १.५६.१८ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੋਮ-ਕੂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਢਕੀਆਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਕਲਿਆ।
1.56.19
प्राज्वलद् ब्रह्मदण्डश्च वसिष्ठस्य करोद्यतः।
विधूम इव कालाग्नेर्यमदण्ड इवापरः ॥ १.५६.१९ ॥
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਉਠਾਇਆ ਬ੍ਰਹਮਦੰਡ ਬਲ ਉੱਠਿਆ; ਧੂੰਏਂ ਰਹਿਤ ਕਾਲਾਗਨੀ ਵਾਂਗ, ਜਿਵੇਂ ਯਮ ਦਾ ਹੋਰ ਦੰਡ ਹੋਵੇ।
1.56.20
ततोऽस्तुवन् मुनिगणा वसिष्ठं जपतां वरम्।
अमोघं ते बलं ब्रह्मंस्तेजो धारय तेजसा ॥ १.५६.२० ॥
ਤਦ ਮੁਨੀ-ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ: ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਤੇਰਾ ਬਲ ਅਮੋਘ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਸੰਭਾਲ।
1.56.21
निगृहीतस्त्वया ब्रह्मन् विश्वामित्रो महाबलः।
अमोघं ते बलं श्रेष्ठ लोकाः सन्तु गतव्यथाः ॥ १.५६.२१ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਤੂੰ ਮਹਾਬਲੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ; ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰਾ ਬਲ ਅਮੋਘ ਹੈ; ਲੋਕ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣ।
1.56.22
एवमुक्तो महातेजाः शमं चक्रे महाबलः।
विश्वामित्रो विनिकृतो विनिःश्वस्येदमब्रवीत् ॥ १.५६.२२ ॥
ਏਦਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਮਹਾਬਲੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਪਰ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ ਇਹ ਬੋਲਿਆ।
1.56.23
धिग् बलं क्षत्रियबलं ब्रह्मतेजोबलं बलम्।
एकेन ब्रह्मदण्डेन सर्वास्त्राणि हतानि मे ॥ १.५६.२३ ॥
ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ ਬਲ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ! ਬ੍ਰਹਮ-ਤੇਜ ਦਾ ਬਲ ਹੀ ਅਸਲੀ ਬਲ ਹੈ। ਇਕੋ ਬ੍ਰਹਮਦੰਡ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਅਸਤ੍ਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ।
1.56.24
तदेतत् प्रसमीक्ष्याहं प्रसन्नेन्द्रियमानसः।
तपो महत् समास्थास्ये यद् वै ब्रह्मत्वकारणम् ॥ १.५६.२४ ॥
ਇਹ ਭਲੀ-ਭਾਂਤ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਵ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਤਪ ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ।