ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 1.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.60.1
तपोबलहतान् ज्ञात्वा वासिष्ठान् समहोदयान्।
ऋषिमध्ये महातेजा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत ॥ १.६०.१ ॥
ತಪೋಬಲದಿಂದ ಹತರಾದ ವಸಿಷ್ಠನ ಪುತ್ರರನ್ನು, ಸಮಾನ ಏಳಿಗೆಯುಳ್ಳವರೆಂದು ತಿಳಿದು, ಋಷಿಗಳ ನಡುವೆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ನುಡಿದನು.
1.60.2
अयमिक्ष्वाकुदायादस्त्रिशङ्कुरिति विश्रुतः।
धर्मिष्ठश्च वदान्यश्च मां चैव शरणं गतः ॥ १.६०.२ ॥
ಇವನು ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ, ತ್ರಿಶಂಕು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು. ಇವನು ಧರ್ಮಿಷ್ಠನೂ ದಾನಿಯೂ ಆಗಿದ್ದು ನನ್ನನ್ನೇ ಶರಣು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.
1.60.3
स्वेनानेन शरीरेण देवलोकजिगीषया।
यथायं स्वशरीरेण देवलोकं गमिष्यति ॥ १.६०.३ ॥
ದೇವಲೋಕವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಇವನು ತನ್ನ ಈ ದೇಹದಿಂದಲೇ ದೇವಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವನು.
1.60.4
तथा प्रवर्त्यतां यज्ञो भवद्भिश्च मया सह।
विश्वामित्रवचः श्रुत्वा सर्व एव महर्षयः ॥ १.६०.४ ॥
ಹಾಗಾಗಿ ನೀವೂ ನಾನೂ ಸೇರಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸೋಣ. ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಎಲ್ಲ ಮಹರ್ಷಿಗಳು—
1.60.5
ऊचुः समेताः सहसा धर्मज्ञा धर्मसंहितम्।
अयं कुशिकदायादो मुनिः परमकोपनः ॥ १.६०.५ ॥
ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ಧರ್ಮಜ್ಞರಾದ ಋಷಿಗಳು ಸಹಸಾ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತವಾದ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದರು: "ಇವನು ಕುಶಿಕನ ವಂಶಸ್ಥ, ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಿಷ್ಠ ಮುನಿ."
1.60.6
यदाह वचनं सम्यगेतत् कार्यं न संशयः।
अग्निकल्पो हि भगवान् शापं दास्यति रोषतः ॥ १.६०.६ ॥
ಅವನು ಹೇಳಿದ ಮಾತು ಸರಿಯಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಮಾಡಲೇಬೇಕು, ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ. ಆ ಭಗವಂತನು ಅಗ್ನಿಯಂತಿದ್ದಾನೆ; ಕೋಪದಿಂದ ಶಾಪ ನೀಡುವನು.
1.60.7
तस्मात् प्रवर्त्यतां यज्ञः सशरीरो यथा दिवि।
गच्छेदिक्ष्वाकुदायादो विश्वामित्रस्य तेजसा ॥ १.६०.७ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಯಜ್ಞ ಆರಂಭವಾಗಲಿ; ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶಜನು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಶರೀರ ಸಹಿತವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಲಿ.
1.60.8
ततः प्रवर्त्यतां यज्ञः सर्वे समधितिष्ठत।
एवमुक्त्वा महर्षयः संजह्रुस्ताः क्रियास्तदा ॥ १.६०.८ ॥
ಆಗ 'ಯಜ್ಞ ಆರಂಭವಾಗಲಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಎಲ್ಲ ಮಹರ್ಷಿಗಳೂ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತರು; ಆಗ ಅವರು ಆ ಇತರ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು.
1.60.9
याजकश्च महातेजा विश्वामित्रोऽभवत् क्रतौ।
ऋत्विजश्चानुपूर्व्येण मन्त्रवन्मन्त्रकोविदाः ॥ १.६०.९ ॥
ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಯಾಜಕನಾದನು; ಮಂತ್ರಕೋವಿದರಾದ ಋತ್ವಿಜರೂ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರತರಾದರು.
1.60.10
चक्रुः सर्वाणि कर्माणि यथाकल्पं यथाविधि।
ततः कालेन महता विश्वामित्रो महातपाः ॥ १.६०.१० ॥
ಅವರು ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪದಂತೆ, ವಿಧಿಯಂತೆ ನೆರವೇರಿಸಿದರು; ನಂತರ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಬಳಿಕ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು (ಮುಂದಿನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದನು).
1.60.11
चकारावाहनं तत्र भागार्थं सर्वदेवताः।
नाभ्यागमंस्तदा तत्र भागार्थं सर्वदेवताः ॥ १.६०.११ ॥
ಅಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹವಿರ್ಭಾಗ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನು; ಆದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ.
1.60.12
ततः कोपसमाविष्टो विश्वामित्रो महामुनिः।
स्रुवमुद्यम्य सक्रोधस्त्रिशङ्कुमिदमब्रवीत् ॥ १.६०.१२ ॥
ಆಗ ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಹಾಮುನಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಸ್ರುವವನ್ನು ಎತ್ತಿ, ಕೋಪದಿಂದ ತ್ರಿಶಂಕುವಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
1.60.13
पश्य मे तपसो वीर्यं स्वार्जितस्य नरेश्वर।
एष त्वां स्वशरीरेण नयामि स्वर्गमोजसा ॥ १.६०.१३ ॥
ನರೇಶ್ವರ, ನಾನು ಸ್ವತಃ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ನನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನ ಬಲವನ್ನು ನೋಡು. ನನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ನಿನ್ನ ದೇಹದೊಂದಿಗೇ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತೇನೆ.
1.60.14
दुष्प्रापं स्वशरीरेण स्वर्गं गच्छ नरेश्वर।
स्वार्जितं किंचिदप्यस्ति मया हि तपसः फलम् ॥ १.६०.१४ ॥
ನರೇಶ್ವರ, ದೇಹಸಹಿತ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಕಷ್ಟ; ನೀನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗು. ನನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನ ಕೆಲವು ಫಲವಾದರೂ ಇದೆ.
1.60.15
राजंस्त्वं तेजसा तस्य सशरीरो दिवं व्रज।
उक्तवाक्ये मुनौ तस्मिन् सशरीरो नरेश्वरः ॥ १.६०.१५ ॥
ರಾಜನೇ, ಅವರ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ನೀನು ನಿನ್ನ ದೇಹದೊಂದಿಗೇ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗು. ಆ ಮುನಿ ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಆ ನರೇಶ್ವರನು ತನ್ನ ದೇಹಸಹಿತ...
1.60.16
दिवं जगाम काकुत्स्थ मुनीनां पश्यतां तदा।
स्वर्गलोकं गतं दृष्ट्वा त्रिशङ्कुं पाकशासनः ॥ १.६०.१६ ॥
ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ, ಮುನಿಗಳು ನೋಡುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಅವನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಆಗ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ಬಂದ ತ್ರಿಶಂಕುವನ್ನು ಕಂಡು ಇಂದ್ರನು...
1.60.17
सह सर्वैः सुरगणैरिदं वचनमब्रवीत्।
त्रिशङ्को गच्छ भूयस्त्वं नासि स्वर्गकृतालयः ॥ १.६०.१७ ॥
ಎಲ್ಲಾ ದೇವಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು: ತ್ರಿಶಂಕುವೇ, ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗು; ನೀನು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನಲ್ಲ.
1.60.18
गुरुशापहतो मूढ पत भूमिमवाक्शिराः।
एवमुक्तो महेन्द्रेण त्रिशङ्कुरपतत् पुनः ॥ १.६०.१८ ॥
ಗುರುಶಾಪದಿಂದ ಹತನಾದ ಮೂಢನೇ, ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳು. ಮಹೇಂದ್ರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು ತ್ರಿಶಂಕುವು ಮತ್ತೆ ಬಿದ್ದನು.
1.60.19
विक्रोशमानस्त्राहीति विश्वामित्रं तपोधनम्।
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य क्रोशमानस्य कौशिकः ॥ १.६०.१९ ॥
"ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ" ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತಾ ತಪೋಧನ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರನ್ನು ಕರೆದನು. ಆ ಕೂಗನ್ನು ಕೇಳಿದ ಕೌಶಿಕನು…
1.60.20
रोषमाहारयत् तीव्रं तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत्।
ऋषिमध्ये स तेजस्वी प्रजापतिरिवापरः ॥ १.६०.२० ॥
ಅವರು ತೀವ್ರ ಕ್ರೋಧವನ್ನು ತಂದುಕೊಂಡು, "ನಿಲ್ಲು, ನಿಲ್ಲು" ಎಂದು ಋಷಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಹೇಳಿದರು. ಆ ತೇಜಸ್ವಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಂತೆ ತೋರಿದರು.
1.60.21
सृजन् दक्षिणमार्गस्थान् सप्तर्षीनपरान् पुनः।
नक्षत्रवंशमपरमसृजत् क्रोधमूर्च्छितः ॥ १.६०.२१ ॥
ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಮೂರ್ಛಿತನಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ವಂಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
1.60.22
दक्षिणां दिशमास्थाय ऋषिमध्ये महायशाः।
सृष्ट्वा नक्षत्रवंशं च क्रोधेन कलुषीकृतः ॥ १.६०.२२ ॥
ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿ, ಋಷಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಆ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ನಕ್ಷತ್ರವಂಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಕಲುಷಿತನಾಗಿ.
1.60.23
अन्यमिन्द्रं करिष्यामि लोको वा स्यादनिन्द्रकः।
दैवतान्यपि स क्रोधात् स्रष्टुं समुपचक्रमे ॥ १.६०.२३ ॥
"ನಾನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವೆ; ಇಲ್ಲವೇ ಲೋಕ ಇಂದ್ರರಹಿತವಾಗಲಿ!" ಎಂದು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಮುಂದಾದನು.
1.60.24
ततः परमसम्भ्रान्ताः सर्षिसङ्घाः सुरासुराः।
विश्वामित्रं महात्मानमूचुः सानुनयं वचः ॥ १.६०.२४ ॥
ಆಗ ಅತಿಯಾಗಿ ಗಾಬರಿಗೊಂಡ ದೇವ-ದಾನವರು, ಋಷಿಗಳ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ, ಮಹಾತ್ಮ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರಿಗೆ ವಿನಯದಿಂದ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
1.60.25
अयं राजा महाभाग गुरुशापपरिक्षतः।
सशरीरो दिवं यातुं नार्हत्येव तपोधन ॥ १.६०.२५ ॥
ಓ ಮಹಾಭಾಗನೇ, ಈ ರಾಜನು ಗುರುಶಾಪದಿಂದ ಪೀಡಿತನು; ಓ ತಪೋಧನನೇ, ಇವನು ದೇಹಸಹಿತ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಅರ್ಹನಲ್ಲ.
1.60.26
तेषां तद् वचनं श्रुत्वा देवानां मुनिपुंगवः।
अब्रवीत् सुमहद् वाक्यं कौशिकः सर्वदेवताः ॥ १.६०.२६ ॥
ದೇವತೆಗಳ ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೌಶಿಕನು ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಈ ಮಹತ್ತಾದ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
1.60.27
सशरीरस्य भद्रं वस्त्रिशङ्कोरस्य भूपतेः।
आरोहणं प्रतिज्ञातं नानृतं कर्तुमुत्सहे ॥ १.६०.२७ ॥
ಈ ರಾಜ ತ್ರಿಶಂಕುವಿಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ; ದೇಹಸಹಿತ ಆರೋಹಣವನ್ನು ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ, ಅದನ್ನು ಸುಳ್ಳಾಗಿಸಲು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
1.60.28
स्वर्गोऽस्तु सशरीरस्य त्रिशङ्कोरस्य शाश्वतः।
नक्षत्राणि च सर्वाणि मामकानि ध्रुवाण्यथ ॥ १.६०.२८ ॥
ದೇಹಸಹಿತನಾದ ಈ ತ್ರಿಶಂಕುವಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗವು ಶಾಶ್ವತವಾಗಲಿ; ನನ್ನವಾದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೆಲ್ಲವೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲಿ.
1.60.29
यावल्लोका धरिष्यन्ति तिष्ठन्त्वेतानि सर्वशः।
यत् कृतानि सुराः सर्वे तदनुज्ञातुमर्हथ ॥ १.६०.२९ ॥
ಲೋಕಗಳು ಇರುವವರೆಗೂ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲಿ; ಓ ದೇವತೆಗಳೇ, ನಾನು ಮಾಡಿದುದನ್ನು ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಅನುಮೋದಿಸಬೇಕು.
1.60.30
एवमुक्ताः सुराः सर्वे प्रत्यूचुर्मुनिपुंगवम्।
एवं भवतु भद्रं ते तिष्ठन्त्वेतानि सर्वशः ॥ १.६०.३० ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳೂ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದರು— ಹಾಗೇ ಆಗಲಿ, ನಿನಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ; ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲಿ.
1.60.31
गगने तान्यनेकानि वैश्वानरपथाद् बहिः।
नक्षत्राणि मुनिश्रेष्ठ तेषु ज्योतिःषु जाज्वलन् ॥ १.६०.३१ ॥
ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ವೈಶ್ವಾನರ ಮಾರ್ಗದ ಹೊರಗೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಆ ಜ್ಯೋತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಳೆದವು.
1.60.32
अवाक्शिरास्त्रिशङ्कुश्च तिष्ठत्वमरसंनिभः।
अनुयास्यन्ति चैतानि ज्योतींषि नृपसत्तमम् ॥ १.६०.३२ ॥
ತಲೆಕೆಳಗಾದ ತ್ರಿಶಂಕು ದೇವತೆಯಂತೆ ನಿಲ್ಲಲಿ; ಈ ಜ್ಯೋತಿಗಳು ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ.
1.60.33
कृतार्थं कीर्तिमन्तं च स्वर्गलोकगतं यथा।
विश्वामित्रस्तु धर्मात्मा सर्वदेवैरभिष्टुतः ॥ १.६०.३३ ॥
ಕೃತಾರ್ಥನಾಗಿ ಕೀರ್ತಿವಂತನಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕ ಸೇರಿದವನಂತೆ, ಧರ್ಮಾತ್ಮ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನನ್ನು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳೂ ಸ್ತುತಿಸಿದರು.
1.60.34
ऋषिमध्ये महातेजा बाढमित्येव देवताः।
ततो देवा महात्मानो ऋषयश्च तपोधनाः।
जग्मुर्यथागतं सर्वे यज्ञस्यान्ते नरोत्तम ॥ १.६०.३४ ॥
ಋಷಿಗಳ ನಡುವೆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ದೇವತೆಗಳು "ಸರಿ" ಎಂದರು. ನಂತರ ಮಹಾತ್ಮ ದೇವತೆಗಳೂ ತಪೋಧನ ಋಷಿಗಳೂ, ನರೋತ್ತಮನೇ, ಯಜ್ಞದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಂದಂತೆಯೇ ಎಲ್ಲರೂ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು.