ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 1.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.60.1
तपोबलहतान् ज्ञात्वा वासिष्ठान् समहोदयान्।
ऋषिमध्ये महातेजा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत ॥ १.६०.१ ॥
ତପୋବଳରେ ନିହତ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ, ସମାନ ଉଦୟ ବିଶିଷ୍ଟ ଜାଣି, ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାତେଜା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ।
1.60.2
अयमिक्ष्वाकुदायादस्त्रिशङ्कुरिति विश्रुतः।
धर्मिष्ठश्च वदान्यश्च मां चैव शरणं गतः ॥ १.६०.२ ॥
ଏ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏ ଧର୍ମିଷ୍ଠ ଓ ଦାନଶୀଳ, ଏବଂ ମୋର ଶରଣରେ ଆସିଛି।
1.60.3
स्वेनानेन शरीरेण देवलोकजिगीषया।
यथायं स्वशरीरेण देवलोकं गमिष्यति ॥ १.६०.३ ॥
ଦେବଲୋକ ଜୟ କରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ, ଏ ନିଜ ଏହି ଶରୀରରେ ଦେବଲୋକକୁ ଯିବ।
1.60.4
तथा प्रवर्त्यतां यज्ञो भवद्भिश्च मया सह।
विश्वामित्रवचः श्रुत्वा सर्व एव महर्षयः ॥ १.६०.४ ॥
ତେଣୁ ଆପଣମାନେ ଓ ମୁଁ ମିଳି ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ବାଣୀ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ମହର୍ଷି—
1.60.5
ऊचुः समेताः सहसा धर्मज्ञा धर्मसंहितम्।
अयं कुशिकदायादो मुनिः परमकोपनः ॥ १.६०.५ ॥
ଏକତ୍ରିତ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଋଷିମାନେ ସହସା ଧର୍ମସମ୍ମତ କଥା କହିଲେ: "ଏ କୁଶିକଙ୍କ ବଂଶଧର, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧୀ ମୁନି।"
1.60.6
यदाह वचनं सम्यगेतत् कार्यं न संशयः।
अग्निकल्पो हि भगवान् शापं दास्यति रोषतः ॥ १.६०.६ ॥
ସେ ଯାହା କହିଲେ ତାହା ଠିକ୍, ଏହା ଅବଶ୍ୟ କରିବାକୁ ହେବ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେ ଭଗବାନ ଅଗ୍ନିତୁଲ୍ୟ; କ୍ରୋଧରେ ଶାପ ଦେବେ।
1.60.7
तस्मात् प्रवर्त्यतां यज्ञः सशरीरो यथा दिवि।
गच्छेदिक्ष्वाकुदायादो विश्वामित्रस्य तेजसा ॥ १.६०.७ ॥
ଅତଏବ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେଉ; ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶଧର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ତେଜରେ ସେ ଶରୀର ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତୁ।
1.60.8
ततः प्रवर्त्यतां यज्ञः सर्वे समधितिष्ठत।
एवमुक्त्वा महर्षयः संजह्रुस्ताः क्रियास्तदा ॥ १.६०.८ ॥
ତା'ପରେ 'ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେଉ' ବୋଲି କହି ସମସ୍ତ ମହର୍ଷି ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବସିଲେ; ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ସେହି ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକ ବନ୍ଦ କଲେ।
1.60.9
याजकश्च महातेजा विश्वामित्रोऽभवत् क्रतौ।
ऋत्विजश्चानुपूर्व्येण मन्त्रवन्मन्त्रकोविदाः ॥ १.६०.९ ॥
ମହାତେଜସ୍ୱୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଯଜ୍ଞରେ ଯାଜକ ହେଲେ; ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଋତ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ରମାନୁସାରେ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
1.60.10
चक्रुः सर्वाणि कर्माणि यथाकल्पं यथाविधि।
ततः कालेन महता विश्वामित्रो महातपाः ॥ १.६०.१० ॥
ସେମାନେ ସମସ୍ତ କର୍ମ କଳ୍ପ ଓ ବିଧି ଅନୁସାରେ କଲେ; ତା'ପରେ ବହୁ ସମୟ ପରେ ମହାତପସ୍ବୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର (ପରବର୍ତ୍ତୀ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ)।
1.60.11
चकारावाहनं तत्र भागार्थं सर्वदेवताः।
नाभ्यागमंस्तदा तत्र भागार्थं सर्वदेवताः ॥ १.६०.११ ॥
ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ହବିର୍ଭାଗ ଗ୍ରହଣ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆବାହନ କଲେ; କିନ୍ତୁ ସେତେବେଳେ ଭାଗ ଗ୍ରହଣ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ସେଠାକୁ ଆସିଲେ ନାହିଁ।
1.60.12
ततः कोपसमाविष्टो विश्वामित्रो महामुनिः।
स्रुवमुद्यम्य सक्रोधस्त्रिशङ्कुमिदमब्रवीत् ॥ १.६०.१२ ॥
ସେତେବେଳେ କ୍ରୋଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସ୍ରୁବ ଉଠାଇ କ୍ରୋଧରେ ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
1.60.13
पश्य मे तपसो वीर्यं स्वार्जितस्य नरेश्वर।
एष त्वां स्वशरीरेण नयामि स्वर्गमोजसा ॥ १.६०.१३ ॥
ହେ ନରେଶ୍ୱର, ମୋର ସ୍ୱୟଂ ଅର୍ଜିତ ତପସ୍ୟାର ବଳ ଦେଖ। ମୁଁ ମୋ ତେଜରେ ତୁମକୁ ତୁମ ନିଜ ଶରୀର ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯିବି।
1.60.14
दुष्प्रापं स्वशरीरेण स्वर्गं गच्छ नरेश्वर।
स्वार्जितं किंचिदप्यस्ति मया हि तपसः फलम् ॥ १.६०.१४ ॥
ହେ ନରେଶ୍ୱର, ନିଜ ଶରୀର ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବା ଦୁର୍ଲଭ; ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ। ମୋର ଅର୍ଜିତ ତପସ୍ୟାର କିଛି ଫଳ ତ ଅଛି।
1.60.15
राजंस्त्वं तेजसा तस्य सशरीरो दिवं व्रज।
उक्तवाक्ये मुनौ तस्मिन् सशरीरो नरेश्वरः ॥ १.६०.१५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତାଙ୍କ ତେଜରେ ତୁମେ ନିଜ ଶରୀର ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ। ସେହି ମୁନି ଏପରି କହିବାରେ ସେହି ନରେଶ୍ୱର ନିଜ ଶରୀର ସହିତ...
1.60.16
दिवं जगाम काकुत्स्थ मुनीनां पश्यतां तदा।
स्वर्गलोकं गतं दृष्ट्वा त्रिशङ्कुं पाकशासनः ॥ १.६०.१६ ॥
ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ମୁନିମାନେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲା। ତେବେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ତ୍ରିଶଙ୍କୁକୁ ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର...
1.60.17
सह सर्वैः सुरगणैरिदं वचनमब्रवीत्।
त्रिशङ्को गच्छ भूयस्त्वं नासि स्वर्गकृतालयः ॥ १.६०.१७ ॥
ସମସ୍ତ ଦେବଗଣଙ୍କ ସହିତ ସେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ: ହେ ତ୍ରିଶଙ୍କୁ, ଫେରିଯାଅ; ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରିବାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ।
1.60.18
गुरुशापहतो मूढ पत भूमिमवाक्शिराः।
एवमुक्तो महेन्द्रेण त्रिशङ्कुरपतत् पुनः ॥ १.६०.१८ ॥
ଗୁରୁଙ୍କ ଶାପରେ ଆହତ ହୋଇ, ହେ ମୂର୍ଖ, ମୁଣ୍ଡ ତଳକୁ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼। ମହେନ୍ଦ୍ର ଏପରି କହିବାରୁ ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ପୁଣି ପଡ଼ିଗଲା।
1.60.19
विक्रोशमानस्त्राहीति विश्वामित्रं तपोधनम्।
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य क्रोशमानस्य कौशिकः ॥ १.६०.१९ ॥
"ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ" ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି ସେ ତପୋଧନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ସେଇ ଆର୍ତ୍ତନାଦ ଶୁଣି କୌଶିକ…
1.60.20
रोषमाहारयत् तीव्रं तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत्।
ऋषिमध्ये स तेजस्वी प्रजापतिरिवापरः ॥ १.६०.२० ॥
ସେ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧ ଧାରଣ କରି, "ଠିଆ ହୁଅ, ଠିଆ ହୁଅ" ବୋଲି ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କହିଲେ। ସେଇ ତେଜସ୍ୱୀ ଯେମିତି ଅନ୍ୟ ଏକ ପ୍ରଜାପତି ଥିଲେ।
1.60.21
सृजन् दक्षिणमार्गस्थान् सप्तर्षीनपरान् पुनः।
नक्षत्रवंशमपरमसृजत् क्रोधमूर्च्छितः ॥ १.६०.२१ ॥
କ୍ରୋଧରେ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହୋଇ, ଦକ୍ଷିଣ ମାର୍ଗରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ସପ୍ତର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରି, ପୁଣି ନକ୍ଷତ୍ରଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଏକ ବଂଶ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
1.60.22
दक्षिणां दिशमास्थाय ऋषिमध्ये महायशाः।
सृष्ट्वा नक्षत्रवंशं च क्रोधेन कलुषीकृतः ॥ १.६०.२२ ॥
ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେଇ ମହାଯଶସ୍ୱୀ ନକ୍ଷତ୍ରବଂଶ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; କ୍ରୋଧରେ କଳୁଷିତ ହୋଇ।
1.60.23
अन्यमिन्द्रं करिष्यामि लोको वा स्यादनिन्द्रकः।
दैवतान्यपि स क्रोधात् स्रष्टुं समुपचक्रमे ॥ १.६०.२३ ॥
"ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଏକ ଇନ୍ଦ୍ର ସୃଷ୍ଟି କରିବି; ନହେଲେ ଲୋକ ଇନ୍ଦ୍ରହୀନ ହେଉ!" ବୋଲି କ୍ରୋଧରେ ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
1.60.24
ततः परमसम्भ्रान्ताः सर्षिसङ्घाः सुरासुराः।
विश्वामित्रं महात्मानमूचुः सानुनयं वचः ॥ १.६०.२४ ॥
ସେତେବେଳେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟସ୍ତ ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନେ ଋଷିସଂଘ ସହିତ ମହାତ୍ମା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ବିନୀତଭାବେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.60.25
अयं राजा महाभाग गुरुशापपरिक्षतः।
सशरीरो दिवं यातुं नार्हत्येव तपोधन ॥ १.६०.२५ ॥
ହେ ମହାଭାଗ, ଏହି ରାଜା ଗୁରୁଶାପରେ ପୀଡ଼ିତ; ହେ ତପୋଧନ, ଏ ଶରୀର ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
1.60.26
तेषां तद् वचनं श्रुत्वा देवानां मुनिपुंगवः।
अब्रवीत् सुमहद् वाक्यं कौशिकः सर्वदेवताः ॥ १.६०.२६ ॥
ଦେବତାମାନଙ୍କର ସେହି ବଚନ ଶୁଣି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ କୌଶିକ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଏହି ମହାନ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.60.27
सशरीरस्य भद्रं वस्त्रिशङ्कोरस्य भूपतेः।
आरोहणं प्रतिज्ञातं नानृतं कर्तुमुत्सहे ॥ १.६०.२७ ॥
ଏହି ରାଜା ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ସଶରୀରେ ଆରୋହଣ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛି, ତାହାକୁ ମିଥ୍ୟା କରିବାକୁ ମୁଁ ସାହସ କରିବି ନାହିଁ।
1.60.28
स्वर्गोऽस्तु सशरीरस्य त्रिशङ्कोरस्य शाश्वतः।
नक्षत्राणि च सर्वाणि मामकानि ध्रुवाण्यथ ॥ १.६०.२८ ॥
ସଶରୀର ଏହି ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ ଶାଶ୍ୱତ ହେଉ; ଏବଂ ମୋର ସମସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ର ସ୍ଥିର ରହୁ।
1.60.29
यावल्लोका धरिष्यन्ति तिष्ठन्त्वेतानि सर्वशः।
यत् कृतानि सुराः सर्वे तदनुज्ञातुमर्हथ ॥ १.६०.२९ ॥
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକମାନେ ରହିବେ ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏସବୁ ସ୍ଥିର ରହୁ; ହେ ଦେବଗଣ, ମୁଁ ଯାହା କରିଛି ତାହା ଆପଣମାନେ ଅନୁମୋଦନ କରନ୍ତୁ।
1.60.30
एवमुक्ताः सुराः सर्वे प्रत्यूचुर्मुनिपुंगवम्।
एवं भवतु भद्रं ते तिष्ठन्त्वेतानि सर्वशः ॥ १.६०.३० ॥
ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— ଏପରି ହେଉ, ଆପଣଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ଏସବୁ ସ୍ଥିର ରହୁ।
1.60.31
गगने तान्यनेकानि वैश्वानरपथाद् बहिः।
नक्षत्राणि मुनिश्रेष्ठ तेषु ज्योतिःषु जाज्वलन् ॥ १.६०.३१ ॥
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବୈଶ୍ୱାନରପଥର ବାହାରେ ଆକାଶରେ ଅନେକ ନକ୍ଷତ୍ର ସେହି ଜ୍ୟୋତିରେ ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲେ।
1.60.32
अवाक्शिरास्त्रिशङ्कुश्च तिष्ठत्वमरसंनिभः।
अनुयास्यन्ति चैतानि ज्योतींषि नृपसत्तमम् ॥ १.६०.३२ ॥
ମୁଣ୍ଡ ତଳକୁ ଥିବା ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ଦେବତା ପରି ରହୁ; ଏହି ଜ୍ୟୋତିଗୁଡ଼ିକ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବେ।
1.60.33
कृतार्थं कीर्तिमन्तं च स्वर्गलोकगतं यथा।
विश्वामित्रस्तु धर्मात्मा सर्वदेवैरभिष्टुतः ॥ १.६०.३३ ॥
କୃତାର୍ଥ ଓ କୀର୍ତ୍ତିମାନ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ଯାଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପରି, ଧର୍ମାତ୍ମା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲେ।
1.60.34
ऋषिमध्ये महातेजा बाढमित्येव देवताः।
ततो देवा महात्मानो ऋषयश्च तपोधनाः।
जग्मुर्यथागतं सर्वे यज्ञस्यान्ते नरोत्तम ॥ १.६०.३४ ॥
ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଦେବତାମାନେ "ଠିକ୍" କହିଲେ। ତା'ପରେ ମହାତ୍ମା ଦେବତା ଓ ତପୋଧନ ଋଷିମାନେ, ହେ ନରୋତ୍ତମ, ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ ସେପରି ସମସ୍ତେ ଫେରିଗଲେ।