వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 1.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.60.1
तपोबलहतान् ज्ञात्वा वासिष्ठान् समहोदयान्।
ऋषिमध्ये महातेजा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत ॥ १.६०.१ ॥
తపోబలంతో హతులైన వసిష్ఠ పుత్రులను, సమానమైన అభ్యుదయం గలవారిని తెలుసుకొని, ఋషుల మధ్య మహాతేజస్వి విశ్వామిత్రుడు ఇలా అన్నాడు.
1.60.2
अयमिक्ष्वाकुदायादस्त्रिशङ्कुरिति विश्रुतः।
धर्मिष्ठश्च वदान्यश्च मां चैव शरणं गतः ॥ १.६०.२ ॥
ఇతడు ఇక్ష్వాకు వంశ వారసుడు, త్రిశంకువనే ప్రసిద్ధుడు. ఇతడు ధర్మిష్ఠుడు, దాత కూడా; ఇతడు నన్నే శరణంగా పొందాడు.
1.60.3
स्वेनानेन शरीरेण देवलोकजिगीषया।
यथायं स्वशरीरेण देवलोकं गमिष्यति ॥ १.६०.३ ॥
దేవలోకాన్ని జయించాలనే కోరికతో, ఇతడు తన ఈ శరీరంతోనే దేవలోకానికి వెళ్తాడు.
1.60.4
तथा प्रवर्त्यतां यज्ञो भवद्भिश्च मया सह।
विश्वामित्रवचः श्रुत्वा सर्व एव महर्षयः ॥ १.६०.४ ॥
కాబట్టి మీరు, నేను కలిసి యజ్ఞాన్ని ప్రారంభించుదాం. విశ్వామిత్రుని మాటలు విని మహర్షులందరూ—
1.60.5
ऊचुः समेताः सहसा धर्मज्ञा धर्मसंहितम्।
अयं कुशिकदायादो मुनिः परमकोपनः ॥ १.६०.५ ॥
సమావేశమైన ధర్మజ్ఞులైన ఋషులు ఒక్కసారిగా ధర్మానికి అనుగుణమైన మాట పలికారు: "ఇతడు కుశికుని వంశస్థుడు, అత్యంత కోపనశీలుడైన ముని."
1.60.6
यदाह वचनं सम्यगेतत् कार्यं न संशयः।
अग्निकल्पो हि भगवान् शापं दास्यति रोषतः ॥ १.६०.६ ॥
ఆయన అన్నమాట సరైనదే, ఇది చేయాల్సిందే, సందేహం లేదు. ఆ భగవానుడు అగ్నితో సమానుడు; కోపంతో శాపం ఇస్తాడు.
1.60.7
तस्मात् प्रवर्त्यतां यज्ञः सशरीरो यथा दिवि।
गच्छेदिक्ष्वाकुदायादो विश्वामित्रस्य तेजसा ॥ १.६०.७ ॥
కాబట్టి యజ్ఞం ప్రారంభం కానివ్వండి; ఇక్ష్వాకు వంశీయుడు విశ్వామిత్రుని తేజస్సుతో శరీరంతో స్వర్గానికి వెళ్ళుగాక.
1.60.8
ततः प्रवर्त्यतां यज्ञः सर्वे समधितिष्ठत।
एवमुक्त्वा महर्षयः संजह्रुस्ताः क्रियास्तदा ॥ १.६०.८ ॥
అప్పుడు 'యజ్ఞం ప్రారంభం కానివ్వండి' అని పలికి, మహర్షులందరూ తమ స్థానాల్లో ఆసీనులయ్యారు; అప్పుడు వారు ఆ ఇతర క్రియలను నిలిపివేశారు.
1.60.9
याजकश्च महातेजा विश्वामित्रोऽभवत् क्रतौ।
ऋत्विजश्चानुपूर्व्येण मन्त्रवन्मन्त्रकोविदाः ॥ १.६०.९ ॥
మహాతేజస్వి అయిన విశ్వామిత్రుడు యజ్ఞంలో యాజకుడయ్యాడు; మంత్రాలలో నిపుణులైన ఋత్విజులు క్రమపద్ధతిలో మంత్రాలతో సిద్ధమయ్యారు.
1.60.10
चक्रुः सर्वाणि कर्माणि यथाकल्पं यथाविधि।
ततः कालेन महता विश्वामित्रो महातपाः ॥ १.६०.१० ॥
వారు అన్ని కర్మలను కల్పం ప్రకారం, విధి ప్రకారం నిర్వహించారు; తర్వాత చాలా కాలానికి మహాతపస్వి విశ్వామిత్రుడు (తదుపరి కార్యం చేశాడు).
1.60.11
चकारावाहनं तत्र भागार्थं सर्वदेवताः।
नाभ्यागमंस्तदा तत्र भागार्थं सर्वदेवताः ॥ १.६०.११ ॥
అక్కడ విశ్వామిత్రుడు హవిర్భాగం స్వీకరించడానికి సమస్త దేవతలను ఆహ్వానించాడు; కానీ ఆ సమయంలో భాగం స్వీకరించడానికి సర్వ దేవతలు అక్కడికి రాలేదు.
1.60.12
ततः कोपसमाविष्टो विश्वामित्रो महामुनिः।
स्रुवमुद्यम्य सक्रोधस्त्रिशङ्कुमिदमब्रवीत् ॥ १.६०.१२ ॥
అప్పుడు కోపంతో నిండిన మహాముని విశ్వామిత్రుడు స్రువాన్ని పైకెత్తి, కోపంగా త్రిశంకుడితో ఇలా అన్నాడు.
1.60.13
पश्य मे तपसो वीर्यं स्वार्जितस्य नरेश्वर।
एष त्वां स्वशरीरेण नयामि स्वर्गमोजसा ॥ १.६०.१३ ॥
నరేశ్వరా, నేను స్వయంగా సంపాదించిన నా తపస్సు బలాన్ని చూడు. నా తేజస్సుతో నిన్ను నీ శరీరంతోనే స్వర్గానికి తీసుకువెళ్తాను.
1.60.14
दुष्प्रापं स्वशरीरेण स्वर्गं गच्छ नरेश्वर।
स्वार्जितं किंचिदप्यस्ति मया हि तपसः फलम् ॥ १.६०.१४ ॥
నరేశ్వరా, శరీరంతో స్వర్గాన్ని పొందడం కష్టం; నువ్వు స్వర్గానికి వెళ్ళు. నేను సంపాదించిన తపస్సు ఫలం కొంతైనా ఉంది.
1.60.15
राजंस्त्वं तेजसा तस्य सशरीरो दिवं व्रज।
उक्तवाक्ये मुनौ तस्मिन् सशरीरो नरेश्वरः ॥ १.६०.१५ ॥
రాజా, అతని తేజస్సుతో నువ్వు నీ శరీరంతోనే స్వర్గానికి వెళ్ళు. ఆ ముని అలా చెప్పగానే, ఆ నరేశ్వరుడు తన శరీరంతోనే...
1.60.16
दिवं जगाम काकुत्स्थ मुनीनां पश्यतां तदा।
स्वर्गलोकं गतं दृष्ट्वा त्रिशङ्कुं पाकशासनः ॥ १.६०.१६ ॥
కాకుత్స్థా, మునులు చూస్తుండగా అతను స్వర్గానికి వెళ్ళాడు. అప్పుడు స్వర్గలోకానికి వచ్చిన త్రిశంకువును చూసి ఇంద్రుడు...
1.60.17
सह सर्वैः सुरगणैरिदं वचनमब्रवीत्।
त्रिशङ्को गच्छ भूयस्त्वं नासि स्वर्गकृतालयः ॥ १.६०.१७ ॥
దేవగణాలన్నింటితో కలిసి అతను ఈ మాట అన్నాడు: త్రిశంకూ, తిరిగి వెళ్ళు; నీవు స్వర్గంలో నివసించే వాడివి కావు.
1.60.18
गुरुशापहतो मूढ पत भूमिमवाक्शिराः।
एवमुक्तो महेन्द्रेण त्रिशङ्कुरपतत् पुनः ॥ १.६०.१८ ॥
గురువు శాపంతో హతుడైన మూఢుడా, తలకిందులుగా భూమిపై పడు. మహేంద్రుడు ఇలా అనగానే త్రిశంకువు మళ్ళీ పడిపోయాడు.
1.60.19
विक्रोशमानस्त्राहीति विश्वामित्रं तपोधनम्।
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य क्रोशमानस्य कौशिकः ॥ १.६०.१९ ॥
"నన్ను రక్షించండి" అని గట్టిగా అరుస్తూ తపోధనుడైన విశ్వామిత్రుణ్ణి పిలిచాడు. ఆ అరుపు విని కౌశికుడు…
1.60.20
रोषमाहारयत् तीव्रं तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत्।
ऋषिमध्ये स तेजस्वी प्रजापतिरिवापरः ॥ १.६०.२० ॥
ఆయన తీవ్రమైన కోపాన్ని పెంచుకుని, "ఆగు, ఆగు" అని ఋషుల మధ్య అన్నాడు. ఆ తేజస్వి మరో ప్రజాపతిలా ఉన్నాడు.
1.60.21
सृजन् दक्षिणमार्गस्थान् सप्तर्षीनपरान् पुनः।
नक्षत्रवंशमपरमसृजत् क्रोधमूर्च्छितः ॥ १.६०.२१ ॥
కోపంతో మూర్ఛిల్లినవాడై, దక్షిణ మార్గంలో ఉన్న మరో సప్తర్షులను సృష్టించి, మళ్ళీ నక్షత్రాల మరో వంశాన్ని సృష్టించాడు.
1.60.22
दक्षिणां दिशमास्थाय ऋषिमध्ये महायशाः।
सृष्ट्वा नक्षत्रवंशं च क्रोधेन कलुषीकृतः ॥ १.६०.२२ ॥
దక్షిణ దిశను ఆశ్రయించి, ఋషుల మధ్య ఆ మహాయశస్వి నక్షత్రవంశాన్ని సృష్టించాడు; కోపంతో కలుషితుడై.
1.60.23
अन्यमिन्द्रं करिष्यामि लोको वा स्यादनिन्द्रकः।
दैवतान्यपि स क्रोधात् स्रष्टुं समुपचक्रमे ॥ १.६०.२३ ॥
"నేను మరో ఇంద్రుణ్ణి సృష్టిస్తాను; లేదా లోకం ఇంద్రుడు లేనిదిగా అవుతుంది!" అంటూ కోపంతో దేవతలను కూడా సృష్టించడం మొదలుపెట్టాడు.
1.60.24
ततः परमसम्भ्रान्ताः सर्षिसङ्घाः सुरासुराः।
विश्वामित्रं महात्मानमूचुः सानुनयं वचः ॥ १.६०.२४ ॥
అప్పుడు అత్యంత భయభ్రాంతులైన దేవతలు, అసురులు, ఋషిసమూహాలతో కలిసి మహాత్ముడైన విశ్వామిత్రునితో వినయంగా ఈ మాటలు చెప్పారు.
1.60.25
अयं राजा महाभाग गुरुशापपरिक्षतः।
सशरीरो दिवं यातुं नार्हत्येव तपोधन ॥ १.६०.२५ ॥
ఓ మహాభాగా, ఈ రాజు గురుశాపంతో బాధింపబడినవాడు; ఓ తపోధనా, ఇతడు శరీరంతో స్వర్గానికి వెళ్ళదగినవాడు కాడు.
1.60.26
तेषां तद् वचनं श्रुत्वा देवानां मुनिपुंगवः।
अब्रवीत् सुमहद् वाक्यं कौशिकः सर्वदेवताः ॥ १.६०.२६ ॥
దేవతల ఆ మాటను విని, మునిశ్రేష్ఠుడైన కౌశికుడు సర్వదేవతలతో ఈ గొప్ప మాటను చెప్పాడు.
1.60.27
सशरीरस्य भद्रं वस्त्रिशङ्कोरस्य भूपतेः।
आरोहणं प्रतिज्ञातं नानृतं कर्तुमुत्सहे ॥ १.६०.२७ ॥
ఈ రాజు త్రిశంకునికి శుభం కలుగుగాక; సశరీరంగా ఆరోహణం చేస్తానని ప్రతిజ్ఞ చేశాను, దాన్ని అసత్యం చేయను.
1.60.28
स्वर्गोऽस्तु सशरीरस्य त्रिशङ्कोरस्य शाश्वतः।
नक्षत्राणि च सर्वाणि मामकानि ध्रुवाण्यथ ॥ १.६०.२८ ॥
సశరీరుడైన ఈ త్రిశంకునికి స్వర్గం శాశ్వతంగా ఉండుగాక; నా సృష్టించిన నక్షత్రాలన్నీ స్థిరంగా ఉండుగాక.
1.60.29
यावल्लोका धरिष्यन्ति तिष्ठन्त्वेतानि सर्वशः।
यत् कृतानि सुराः सर्वे तदनुज्ञातुमर्हथ ॥ १.६०.२९ ॥
లోకాలు ఉన్నంతవరకు ఇవన్నీ స్థిరంగా ఉండనివ్వండి; ఓ దేవతలారా, నేను సృష్టించినదాన్ని మీరందరూ అనుమతించాలి.
1.60.30
एवमुक्ताः सुराः सर्वे प्रत्यूचुर्मुनिपुंगवम्।
एवं भवतु भद्रं ते तिष्ठन्त्वेतानि सर्वशः ॥ १.६०.३० ॥
ఈ విధంగా చెప్పబడిన దేవతలందరూ మునిశ్రేష్ఠునితో ఇలా బదులిచ్చారు— అలాగే కానివ్వు, నీకు శుభం కలుగుగాక; ఇవన్నీ స్థిరంగా ఉండుగాక.
1.60.31
गगने तान्यनेकानि वैश्वानरपथाद् बहिः।
नक्षत्राणि मुनिश्रेष्ठ तेषु ज्योतिःषु जाज्वलन् ॥ १.६०.३१ ॥
ముని శ్రేష్ఠా, వైశ్వానర మార్గానికి వెలుపల ఆకాశంలో అనేక నక్షత్రాలు ఆ జ్యోతులలో ప్రకాశించాయి.
1.60.32
अवाक्शिरास्त्रिशङ्कुश्च तिष्ठत्वमरसंनिभः।
अनुयास्यन्ति चैतानि ज्योतींषि नृपसत्तमम् ॥ १.६०.३२ ॥
తల కిందికి ఉన్న త్రిశంకువు దేవతలా నిలిచి ఉండుగాక; ఈ జ్యోతులు నృపశ్రేష్ఠుని అనుసరిస్తాయి.
1.60.33
कृतार्थं कीर्तिमन्तं च स्वर्गलोकगतं यथा।
विश्वामित्रस्तु धर्मात्मा सर्वदेवैरभिष्टुतः ॥ १.६०.३३ ॥
కృతార్థుడై కీర్తిమంతుడై స్వర్గలోకాన్ని చేరినవాడిలా, ధర్మాత్ముడైన విశ్వామిత్రుడు సర్వదేవతలచే స్తుతించబడ్డాడు.
1.60.34
ऋषिमध्ये महातेजा बाढमित्येव देवताः।
ततो देवा महात्मानो ऋषयश्च तपोधनाः।
जग्मुर्यथागतं सर्वे यज्ञस्यान्ते नरोत्तम ॥ १.६०.३४ ॥
ఋషుల మధ్య మహాతేజస్వులైన దేవతలు "సరే" అన్నారు. అప్పుడు మహాత్ములైన దేవతలు, తపోధనులైన ఋషులు, నరోత్తమా, యజ్ఞం ముగిసినప్పుడు వచ్చినట్లే అందరూ వెళ్లిపోయారు.