ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 1.62
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.62.1
शुनःशेपं नरश्रेष्ठ गृहीत्वा तु महायशाः।
व्यश्रमत् पुष्करे राजा मध्याह्ने रघुनन्दन ॥ १.६२.१ ॥
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ! ମହାଯଶସ୍ୱୀ ରାଜା (ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର) ଶୁନଃଶେପଙ୍କୁ ଧରି ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ପୁଷ୍କରରେ ବିଶ୍ରାମ କଲେ।
1.62.2
तस्य विश्रममाणस्य शुनःशेपो महायशाः।
पुष्करं ज्येष्ठमागम्य विश्वामित्रं ददर्श ह ॥ १.६२.२ ॥
ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିବା ସେହି ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ ମହାଯଶସ୍ୱୀ ଶୁନଃଶେପ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଷ୍କରରେ ପହଞ୍ଚି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
1.62.3
तप्यन्तमृषिभिः सार्धं मातुलं परमातुरः।
विषण्णवदनो दीनस्तृष्णया च श्रमेण च ॥ १.६२.३ ॥
ଋଷିମାନଙ୍କ ସହିତ ତପ କରୁଥିବା ନିଜ ମାମୁଁ (ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର)ଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟଥିତ, ମଳିନ ମୁଖର, ତୃଷ୍ଣା ଓ ଶ୍ରମରେ ଦୀନ ଶୁନଃଶେପ ଦେଖିଲେ।
1.62.4
पपाताङ्के मुने राम वाक्यं चेदमुवाच ह।
न मेऽस्ति माता न पिता ज्ञातयो बान्धवाः कुतः ॥ १.६२.४ ॥
ହେ ରାମ! ସେ ମୁନିଙ୍କ କୋଳରେ ପଡ଼ି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ — "ମୋର ମାତା ନାହାଁନ୍ତି, ପିତା ନାହାଁନ୍ତି, ଜ୍ଞାତି ବା ବନ୍ଧୁ ନାହାଁନ୍ତି; ତେବେ କେଉଁଠାରୁ (ସାହାଯ୍ୟ ମିଳିବ)?"
1.62.5
त्रातुमर्हसि मां सौम्य धर्मेण मुनिपुंगव।
त्राता त्वं हि नरश्रेष्ठ सर्वेषां त्वं हि भावनः ॥ १.६२.५ ॥
ହେ ସୌମ୍ୟ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଧର୍ମାନୁସାରେ ଆପଣ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ହିଁ ରକ୍ଷକ; ଆପଣ ହିଁ ସମସ୍ତଙ୍କର ପାଳକ।
1.62.6
राजा च कृतकार्यः स्यादहं दीर्घायुरव्ययः।
स्वर्गलोकमुपाश्नीयां तपस्तप्त्वा ह्यनुत्तमम् ॥ १.६२.६ ॥
ରାଜା ମଧ୍ୟ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ; ଏବଂ ମୁଁ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଅକ୍ଷୟ ହୋଇ, ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ତପସ୍ୟା କରି ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
1.62.7
स मे नाथो ह्यनाथस्य भव भव्येन चेतसा।
पितेव पुत्रं धर्मात्मंस्त्रातुमर्हसि किल्बिषात् ॥ १.६२.७ ॥
ଅନାଥ ମୋର ଆପଣ ହିଁ ନାଥ ହୁଅନ୍ତୁ। ହେ ଧର୍ମାତ୍ମା, ପିତା ପୁତ୍ରକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପରି ଶୁଭ ମନରେ ମୋତେ ପାପରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
1.62.8
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रो महातपाः।
सान्त्वयित्वा बहुविधं पुत्रानिदमुवाच ह ॥ १.६२.८ ॥
ତାଙ୍କର ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ମହାତପସ୍ୱୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାକୁ ନାନା ପ୍ରକାରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
1.62.9
यत्कृते पितरः पुत्राञ्जनयन्ति शुभार्थिनः।
परलोकहितार्थाय तस्य कालोऽयमागतः ॥ १.६२.९ ॥
ଶୁଭ ଇଚ୍ଛୁକ ପିତାମାନେ ଯାହା ପାଇଁ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମାନ୍ତି, ପରଲୋକ ହିତ ପାଇଁ, ସେହି ସମୟ ଏବେ ଆସିଛି।
1.62.10
अयं मुनिसुतो बालो मत्तः शरणमिच्छति।
अस्य जीवितमात्रेण प्रियं कुरुत पुत्रकाः ॥ १.६२.१० ॥
ଏହି ମୁନିପୁତ୍ର ବାଳକ ମୋ ପାଖରୁ ଶରଣ ଚାହୁଁଛି। ହେ ପୁତ୍ରମାନେ, କେବଳ ଏହାର ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରି ଏହାର ପ୍ରିୟ କର।
1.62.11
सर्वे सुकृतकर्माणः सर्वे धर्मपरायणाः।
पशुभूता नरेन्द्रस्य तृप्तिमग्नेः प्रयच्छत ॥ १.६२.११ ॥
ହେ ସୁକୃତ କର୍ମୀ ସମସ୍ତେ, ହେ ଧର୍ମପରାୟଣ ସମସ୍ତେ, ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ପଶୁ ହୋଇ ଅଗ୍ନିକୁ ତୃପ୍ତି ଦିଅ।
1.62.12
नाथवांश्च शुनःशेपो यज्ञश्चाविघ्नतो भवेत्।
देवतास्तर्पिताश्च स्युर्मम चापि कृतं वचः ॥ १.६२.१२ ॥
ଶୁନଃଶେପଙ୍କର ନାଥ ମିଳୁ, ଯଜ୍ଞ ବିଘ୍ନ ବିନା ହେଉ, ଦେବତାମାନେ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତୁ, ଏବଂ ମୋ ବଚନ ମଧ୍ୟ ପୂରଣ ହେଉ।
1.62.13
मुनेस्तद् वचनं श्रुत्वा मधुच्छन्दादयः सुताः।
साभिमानं नरश्रेष्ठ सलीलमिदमब्रुवन् ॥ १.६२.१३ ॥
ମୁନିଙ୍କ ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ମଧୁଚ୍ଛନ୍ଦ ପ୍ରଭୃତି ପୁତ୍ରମାନେ ଅଭିମାନରେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପରିହାସରେ ଏହା କହିଲେ।
1.62.14
कथमात्मसुतान् हित्वा त्रायसेऽन्यसुतं विभो।
अकार्यमिव पश्यामः श्वमांसमिव भोजने ॥ १.६२.१४ ॥
ହେ ବିଭୋ, ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟର ପୁତ୍ରକୁ ଆପଣ କିପରି ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି? ଭୋଜନରେ କୁକୁରର ମାଂସ ପରି ଏହା ଅନୁଚିତ ଲାଗେ।
1.62.15
तेषां तद् वचनं श्रुत्वा पुत्राणां मुनिपुंगवः।
क्रोधसंरक्तनयनो व्याहर्तुमुपचक्रमे ॥ १.६२.१५ ॥
ସେହି ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତିମ ନୟନ ଥିବା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
1.62.16
निःसाध्वसमिदं प्रोक्तं धर्मादपि विगर्हितम्।
अतिक्रम्य तु मद्वाक्यं दारुणं रोमहर्षणम् ॥ १.६२.१६ ॥
ନିର୍ଲଜ୍ଜ ହୋଇ ତୁମେମାନେ ଏହା କହିଛ, ଯାହା ଧର୍ମରୁ ମଧ୍ୟ ନିନ୍ଦନୀୟ। ମୋ ବାକ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରି ତୁମେମାନେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ।
1.62.17
श्वमांसभोजिनः सर्वे वासिष्ठा इव जातिषु।
पूर्णं वर्षसहस्रं तु पृथिव्यामनुवत्स्यथ ॥ १.६२.१७ ॥
ତୁମେମାନେ ସମସ୍ତେ କୁକୁରର ମାଂସ ଭୋଜନକାରୀ ହୋଇ, ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ବଂଶଧରମାନଙ୍କ ପରି ନୀଚ ଜାତିରେ, ପୂରା ହଜାରେ ବର୍ଷ ପୃଥିବୀରେ ବାସ କରିବ।
1.62.18
कृत्वा शापसमायुक्तान् पुत्रान् मुनिवरस्तदा।
शुनःशेपमुवाचार्तं कृत्वा रक्षां निरामयाम् ॥ १.६२.१८ ॥
ତା'ପରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିଶାପରେ ଯୁକ୍ତ ସେହି ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସେହିପରି କରି, ଦୁଃଖିତ ଶୁନଃଶେପଙ୍କୁ ନିରାପଦ ରକ୍ଷା ଦେଇ କହିଲେ।
1.62.19
पवित्रपाशैराबद्धो रक्तमाल्यानुलेपनः।
वैष्णवं यूपमासाद्य वाग्भिरग्निमुदाहर ॥ १.६२.१९ ॥
ପବିତ୍ର ପାଶରେ ବନ୍ଧା ହୋଇ, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ଓ ଲେପନରେ ସଜ୍ଜିତ ସେ ବୈଷ୍ଣବ ଯୂପ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି ବାକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲା।
1.62.20
इमे च गाथे द्वे दिव्ये गायेथा मुनिपुत्रक।
अम्बरीषस्य यज्ञेऽस्मिंस्ततः सिद्धिमवाप्स्यसि ॥ १.६२.२० ॥
ହେ ମୁନିପୁତ୍ର, ଏହି ଦୁଇଟି ଦିବ୍ୟ ଗାଥା ଗାଅ; ତେବେ ଏହି ଅମ୍ବରୀଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ତୁମେ ସିଦ୍ଧି ପାଇବ।
1.62.21
शुनःशेपो गृहीत्वा ते द्वे गाथे सुसमाहितः।
त्वरया राजसिंहं तमम्बरीषमुवाच ह ॥ १.६२.२१ ॥
ଶୁନଃଶେପ ସେହି ଦୁଇଟି ଗାଥା ଗ୍ରହଣ କରି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକାଗ୍ରତାରେ, ଶୀଘ୍ର ସେହି ରାଜସିଂହ ଅମ୍ବରୀଷଙ୍କୁ କହିଲା।
1.62.22
राजसिंह महाबुद्धे शीघ्रं गच्छावहे वयम्।
निवर्तयस्व राजेन्द्र दीक्षां च समुदाहर ॥ १.६२.२२ ॥
ହେ ରାଜସିଂହ, ହେ ମହାବୁଦ୍ଧି, ଆମେ ଦୁହେଁ ଶୀଘ୍ର ଯିବା। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଦୀକ୍ଷାକୁ ଫେରାଇ ନିଅ ଓ ତାହା ସମ୍ୟକ୍ ଉଚ୍ଚାରଣ କର।
1.62.23
तद् वाक्यमृषिपुत्रस्य श्रुत्वा हर्षसमन्वितः।
जगाम नृपतिः शीघ्रं यज्ञवाटमतन्द्रितः ॥ १.६२.२३ ॥
ଋଷିପୁତ୍ରଙ୍କ ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ହର୍ଷରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ରାଜା ଅକ୍ଳାନ୍ତ ଭାବେ ଶୀଘ୍ର ଯଜ୍ଞବାଟ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
1.62.24
सदस्यानुमते राजा पवित्रकृतलक्षणम्।
पशुं रक्ताम्बरं कृत्वा यूपे तं समबन्धयत् ॥ १.६२.२४ ॥
ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ ରାଜା ପବିତ୍ର ଚିହ୍ନଯୁକ୍ତ ସେ ପଶୁକୁ ରକ୍ତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇ ଯୂପରେ ଭଲ ଭାବେ ବାନ୍ଧିଲେ।
1.62.25
स बद्धो वाग्भिरग्र्याभिरभितुष्टाव वै सुरौ।
इन्द्रमिन्द्रानुजं चैव यथावन्मुनिपुत्रकः ॥ १.६२.२५ ॥
ବାନ୍ଧି ହୋଇଥିବା ସେହି ମୁନିପୁତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣୀରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁଜ ଦୁଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ସ୍ତୁତି କଲେ।
1.62.26
ततः प्रीतः सहस्राक्षो रहस्यस्तुतितोषितः।
दीर्घमायुस्तदा प्रादाच्छुनःशेपाय वासवः ॥ १.६२.२६ ॥
ତା'ପରେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ର ଗୁପ୍ତ ସ୍ତୁତିରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ଏବଂ ବାସବ ଶୁନଃଶେପଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ ପ୍ରଦାନ କଲେ।
1.62.27
स च राजा नरश्रेष्ठ यज्ञस्य च समाप्तवान्।
फलं बहुगुणं राम सहस्राक्षप्रसादजम् ॥ १.६२.२७ ॥
ସେହି ରାଜା, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ, ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତ କଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ଜାତ ବହୁଗୁଣ ଫଳ ମଧ୍ୟ ପାଇଲେ।
1.62.28
विश्वामित्रोऽपि धर्मात्मा भूयस्तेपे महातपाः।
पुष्करेषु नरश्रेष्ठ दशवर्षशतानि च ॥ १.६२.२८ ॥
ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ମହାତପସ୍ୱୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମଧ୍ୟ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁଷ୍କରରେ ପୁଣି ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କଲେ।