ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 1.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.63.1
पूर्णे वर्षसहस्रे तु व्रतस्नातं महामुनिम्।
अभ्यगच्छन् सुराः सर्वे तपः फलचिकीर्षवः ॥ १.६३.१ ॥
ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ବ୍ରତସ୍ନାତ ସେହି ମହାମୁନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆସିଲେ।
1.63.2
अब्रवीत् सुमहातेजा ब्रह्मा सुरुचिरं वचः।
ऋषिस्त्वमसि भद्रं ते स्वार्जितैः कर्मभिः शुभैः ॥ १.६३.२ ॥
ମହାତେଜସ୍ୱୀ ବ୍ରହ୍ମା ଅତି ସୁନ୍ଦର ବାକ୍ୟ କହିଲେ: 'ତୁମେ ଋଷି ଅଟ। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ତୁମେ ନିଜ ଶୁଭକର୍ମରେ ଏହା ଅର୍ଜନ କରିଛ।'
1.63.3
तमेवमुक्त्वा देवेशस्त्रिदिवं पुनरभ्यगात्।
विश्वामित्रो महातेजा भूयस्तेपे महत् तपः ॥ १.६३.३ ॥
ତାଙ୍କୁ ଏପରି କହି ଦେବେଶ ପୁନର୍ବାର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ମହାତେଜସ୍ୱୀ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ପୁଣି ମହାନ ତପସ୍ୟା କଲେ।
1.63.4
ततः कालेन महता मेनका परमाप्सराः।
पुष्करेषु नरश्रेष्ठ स्नातुं समुपचक्रमे ॥ १.६३.४ ॥
ତା'ପରେ ବହୁ ସମୟ ପରେ, ପରମ ଅପ୍ସରା ମେନକା ପୁଷ୍କରରେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
1.63.5
तां ददर्श महातेजा मेनकां कुशिकात्मजः।
रूपेणाप्रतिमां तत्र विद्युतं जलदे यथा ॥ १.६३.५ ॥
ମହାତେଜସ୍ୱୀ କୁଶିକପୁତ୍ର ସେଠାରେ ମେନକାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ରୂପରେ ସେ ଅତୁଳନୀୟା, ମେଘରେ ବିଜୁଳି ପରି।
1.63.6
कन्दर्पदर्पवशगो मुनिस्तामिदमब्रवीत्।
अप्सरः स्वागतं तेऽस्तु वस चेह ममाश्रमे ॥ १.६३.६ ॥
କାମଦେବଙ୍କ ଗର୍ବର ବଶୀଭୂତ ମୁନି ତାଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ: 'ହେ ଅପ୍ସରା, ତୁମର ସ୍ୱାଗତ; ଏଠାରେ ମୋ ଆଶ୍ରମରେ ରୁହ।'
1.63.7
अनुगृह्णीष्व भद्रं ते मदनेन विमोहितम्।
इत्युक्ता सा वरारोहा तत्र वासमथाकरोत् ॥ १.६३.७ ॥
"ମୋ ପ୍ରତି କୃପା କର, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ମୁଁ ମଦନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋହିତ ହୋଇଛି।" ଏପରି କୁହାଯାଇ ସେହି ସୁନ୍ଦର କଟିବିଶିଷ୍ଟା ସେଠାରେ ବାସ କଲେ।
1.63.8
तपसो हि महाविघ्नो विश्वामित्रमुपागमत्।
तस्यां वसन्त्यां वर्षाणि पञ्च पञ्च च राघव ॥ १.६३.८ ॥
ହେ ରାଘବ, ତପସ୍ୟାରେ ବଡ଼ ବିଘ୍ନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲା। ତା' ସହିତ ରହି ଦଶ ବର୍ଷ ଗଡ଼ିଗଲା।
1.63.9
विश्वामित्राश्रमे सौम्ये सुखेन व्यतिचक्रमुः।
अथ काले गते तस्मिन् विश्वामित्रो महामुनिः ॥ १.६३.९ ॥
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ଆଶ୍ରମରେ ସେମାନେ ସୁଖରେ ସମୟ କଟାଇଲେ। ତାପରେ ସେ ସମୟ ବିତିଗଲେ ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର...
1.63.10
सव्रीड इव संवृत्तश्चिन्ताशोकपरायणः।
बुद्धिर्मुनेः समुत्पन्ना सामर्षा रघुनन्दन ॥ १.६३.१० ॥
ଲଜ୍ଜିତଙ୍କ ପରି ସେ ଚିନ୍ତା ଓ ଶୋକରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ। ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ, ମୁନିଙ୍କ ମନରେ କ୍ରୋଧ ସହିତ ଏକ ସଂକଳ୍ପ ଉପୁଜିଲା।
1.63.11
सर्वं सुराणां कर्मैतत् तपोऽपहरणं महत्।
अहोरात्रापदेशेन गताः संवत्सरा दश ॥ १.६३.११ ॥
ଏହା ସବୁ ଦେବତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ; ଏହା ତପସ୍ୟାର ମହା ଅପହରଣ। ଦିନ ଓ ରାତ୍ରିର ଛଳରେ ଦଶ ବର୍ଷ ଗଡ଼ିଗଲା।
1.63.12
काममोहाभिभूतस्य विघ्नोऽयं प्रत्युपस्थितः।
स निःश्वसन् मुनिवरः पश्चात्तापेन दुःखितः ॥ १.६३.१२ ॥
କାମ ଓ ମୋହରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇଥିବା ଲୋକ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହି ବିଘ୍ନ ଆସି ଠିଆ ହେଲା। ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି ପଶ୍ଚାତାପରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
1.63.13
भीतामप्सरसं दृष्ट्वा वेपन्तीं प्राञ्जलिं स्थिताम्।
मेनकां मधुरैर्वाक्यैर्विसृज्य कुशिकात्मजः ॥ १.६३.१३ ॥
ଭୟଭୀତ, କମ୍ପମାନ, ହାତଯୋଡ଼ି ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଅପ୍ସରା ମେନକାଙ୍କୁ ଦେଖି କୁଶିକପୁତ୍ର ମଧୁର ବାକ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ବିଦା ଦେଲେ।
1.63.14
उत्तरं पर्वतं राम विश्वामित्रो जगाम ह।
स कृत्वा नैष्ठिकीं बुद्धिं जेतुकामो महायशाः ॥ १.६३.१४ ॥
ହେ ରାମ, ବିଶ୍ବାମିତ୍ର ଉତ୍ତର ପର୍ବତ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ। ମହାଯଶସ୍ୱୀ ସେ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ନେଇ ଜୟ ଇଚ୍ଛାରେ ଯାତ୍ରା କଲେ।
1.63.15
कौशिकीतीरमासाद्य तपस्तेपे दुरासदम्।
तस्य वर्षसहस्राणि घोरं तप उपासतः ॥ १.६३.१५ ॥
କୌଶିକୀ ତୀରରେ ପହଞ୍ଚି ସେ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କଲେ। ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ସେ ଘୋର ତପସ୍ୟା କଲେ।
1.63.16
उत्तरे पर्वते राम देवतानामभूद् भयम्।
आमन्त्रयन् समागम्य सर्वे सर्षिगणाः सुराः ॥ १.६३.१६ ॥
ହେ ରାମ, ଉତ୍ତର ପର୍ବତରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଭୟ ଉପୁଜିଲା। ଋଷିଗଣ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକତ୍ର ହୋଇ ପରାମର୍ଶ କଲେ।
1.63.17
महर्षिशब्दं लभतां साध्वयं कुशिकात्मजः।
देवतानां वचः श्रुत्वा सर्वलोकपितामहः ॥ १.६३.१७ ॥
"କୁଶିକଙ୍କ ଏହି ପୁତ୍ର ମହର୍ଷି ଉପାଧି ପାଉ" ଦେବତାଙ୍କ ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସର୍ବଲୋକପିତାମହ...
1.63.18
अब्रवीन्मधुरं वाक्यं विश्वामित्रं तपोधनम्।
महर्षे स्वागतं वत्स तपसोग्रेण तोषितः ॥ १.६३.१८ ॥
ତପୋଧନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ସେ ମଧୁର ବାକ୍ୟ କହିଲେ — "ହେ ମହର୍ଷି, ସ୍ୱାଗତ, ବତ୍ସ! ତୁମ ଘୋର ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ।"
1.63.19
महत्त्वमृषिमुख्यत्वं ददामि तव कौशिक।
ब्रह्मणस्तु वचः श्रुत्वा विश्वामित्रस्तपोधनः ॥ १.६३.१९ ॥
ହେ କୌଶିକ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନତା ଦେଉଛି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ତପୋଧନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର...
1.63.20
प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वा प्रत्युवाच पितामहम्।
ब्रह्मर्षिशब्दमतुलं स्वार्जितैः कर्मभिः शुभैः ॥ १.६३.२० ॥
ହାତ ଯୋଡ଼ି ନମ୍ର ହୋଇ ସେ ପିତାମହଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ — "ମୋ ନିଜର ଶୁଭ କର୍ମରେ ଅର୍ଜିତ ଅତୁଳନୀୟ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଶବ୍ଦ..."
1.63.21
यदि मे भगवन्नाह ततोऽहं विजितेन्द्रियः।
तमुवाच ततो ब्रह्मा न तावत् त्वं जितेन्द्रियः ॥ १.६३.२१ ॥
"ହେ ଭଗବନ୍, ଆପଣ ଯଦି ଏହା କହିଛନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜିତ।" ସେତେବେଳେ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ — "ତୁମେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜିତ ହୋଇନାହଁ।"
1.63.22
यतस्व मुनिशार्दूल इत्युक्त्वा त्रिदिवं गतः।
विप्रस्थितेषु देवेषु विश्वामित्रो महामुनिः ॥ १.६३.२२ ॥
"ହେ ମୁନିଶାର୍ଦୂଳ, ଯତ୍ନ କର" ଏହା କହି ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ଦେବତାମାନେ ଚାଲିଗଲା ପରେ ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର...
1.63.23
ऊर्ध्वबाहुर्निरालम्बो वायुभक्षस्तपश्चरन्।
घर्मे पञ्चतपा भूत्वा वर्षास्वाकाशसंश्रयः ॥ १.६३.२३ ॥
ବାହୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଉଠାଇ, ଆଧାରହୀନ, ବାୟୁ ଭୋଜନ କରି ତପସ୍ୟା କରି; ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ମଧ୍ୟରେ, ବର୍ଷାରେ ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ...
1.63.24
शिशिरे सलिलेशायी रात्र्यहानि तपोधनः।
एवं वर्षसहस्रं हि तपो घोरमुपागमत् ॥ १.६३.२४ ॥
ଶୀତଋତୁରେ ପାଣିରେ ଶୟନ କରି, ରାତ୍ରି ଓ ଦିନ ତପୋଧନ ଏହିପରି ହଜାରେ ବର୍ଷ ଘୋର ତପସ୍ୟା କଲେ।
1.63.25
तस्मिन् संतप्यमाने तु विश्वामित्रे महामुनौ।
संतापः सुमहानासीत् सुराणां वासवस्य च ॥ १.६३.२५ ॥
ସେହି ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ତପରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହେଉଥିବା ସମୟରେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଓ ବାସବଙ୍କୁ ବଡ଼ ସନ୍ତାପ ହେଲା।
1.63.26
रम्भामप्सरसं शक्रः सर्वैः सह मरुद्गणैः।
उवाचात्महितं वाक्यमहितं कौशिकस्य च ॥ १.६३.२६ ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ମରୁଦ୍ଗଣଙ୍କ ସହ ଅପ୍ସରା ରମ୍ଭାଙ୍କୁ ଏପରି କଥା କହିଲେ, ଯାହା ନିଜ ପାଇଁ ହିତକର ଓ କୌଶିକଙ୍କ ପାଇଁ ଅହିତକର ଥିଲା।