వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 1.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.63.1
पूर्णे वर्षसहस्रे तु व्रतस्नातं महामुनिम्।
अभ्यगच्छन् सुराः सर्वे तपः फलचिकीर्षवः ॥ १.६३.१ ॥
వెయ్యి సంవత్సరాలు పూర్తికాగా, వ్రతస్నానం చేసిన ఆ మహామునివద్దకు తపఃఫలాన్ని ప్రసాదించాలని దేవతలందరూ వచ్చారు.
1.63.2
अब्रवीत् सुमहातेजा ब्रह्मा सुरुचिरं वचः।
ऋषिस्त्वमसि भद्रं ते स्वार्जितैः कर्मभिः शुभैः ॥ १.६३.२ ॥
అత్యంత తేజోవంతుడైన బ్రహ్మ అతి మధురమైన మాటలు పలికాడు: 'నీవు ఋషివి. నీకు శుభం కలుగుగాక; నీ స్వార్జిత శుభకర్మలతో ఇది సాధించావు.'
1.63.3
तमेवमुक्त्वा देवेशस्त्रिदिवं पुनरभ्यगात्।
विश्वामित्रो महातेजा भूयस्तेपे महत् तपः ॥ १.६३.३ ॥
అతనితో ఇలా చెప్పి దేవతల ప్రభువు తిరిగి స్వర్గానికి వెళ్ళాడు. మహాతేజస్వి విశ్వామిత్రుడు మళ్ళీ మహా తపస్సు చేశాడు.
1.63.4
ततः कालेन महता मेनका परमाप्सराः।
पुष्करेषु नरश्रेष्ठ स्नातुं समुपचक्रमे ॥ १.६३.४ ॥
అప్పుడు చాలా కాలం గడిచాక, పరమ అప్సరస మేనక పుష్కరాల్లో, ఓ నరశ్రేష్ఠా, స్నానం చేయడం మొదలుపెట్టింది.
1.63.5
तां ददर्श महातेजा मेनकां कुशिकात्मजः।
रूपेणाप्रतिमां तत्र विद्युतं जलदे यथा ॥ १.६३.५ ॥
మహాతేజస్వి కుశికపుత్రుడు అక్కడ మేనకను చూశాడు; ఆమె రూపంలో సాటిలేనిది, మేఘంలో మెరుపులా ఉంది.
1.63.6
कन्दर्पदर्पवशगो मुनिस्तामिदमब्रवीत्।
अप्सरः स्वागतं तेऽस्तु वस चेह ममाश्रमे ॥ १.६३.६ ॥
మన్మథుని గర్వానికి వశుడైన ముని ఆమెతో ఇలా అన్నాడు: 'అప్సరసా, నీకు స్వాగతం; ఇక్కడ నా ఆశ్రమంలో ఉండు.'
1.63.7
अनुगृह्णीष्व भद्रं ते मदनेन विमोहितम्।
इत्युक्ता सा वरारोहा तत्र वासमथाकरोत् ॥ १.६३.७ ॥
"నామీద దయ చూపు, నీకు శుభం కలుగుగాక; నేను మన్మథునిచే మోహితుడనై ఉన్నాను." అలా చెప్పగా ఆ సుందరి అక్కడే నివసించింది.
1.63.8
तपसो हि महाविघ्नो विश्वामित्रमुपागमत्।
तस्यां वसन्त्यां वर्षाणि पञ्च पञ्च च राघव ॥ १.६३.८ ॥
రాఘవా, తపస్సుకు గొప్ప విఘ్నం విశ్వామిత్రుని వద్దకు వచ్చింది. ఆమెతో కలిసి పదేళ్లు గడిచాయి.
1.63.9
विश्वामित्राश्रमे सौम्ये सुखेन व्यतिचक्रमुः।
अथ काले गते तस्मिन् विश्वामित्रो महामुनिः ॥ १.६३.९ ॥
విశ్వామిత్రుని మనోహర ఆశ్రమంలో వారు సుఖంగా కాలం గడిపారు. ఆ కాలం గడిచాక మహామునిశ్రేష్ఠుడు విశ్వామిత్రుడు...
1.63.10
सव्रीड इव संवृत्तश्चिन्ताशोकपरायणः।
बुद्धिर्मुनेः समुत्पन्ना सामर्षा रघुनन्दन ॥ १.६३.१० ॥
సిగ్గుపడినట్లు అతడు చింత, శోకాలలో మునిగిపోయాడు. ఓ రఘునందనా, ముని మనసులో కోపంతో కూడిన ఆలోచన పుట్టింది.
1.63.11
सर्वं सुराणां कर्मैतत् तपोऽपहरणं महत्।
अहोरात्रापदेशेन गताः संवत्सरा दश ॥ १.६३.११ ॥
ఇదంతా దేవతల పనే; ఇది తపస్సును అపహరించే గొప్ప కార్యం. పగలు రాత్రుల నెపంతో పదేళ్లు గడిచిపోయాయి.
1.63.12
काममोहाभिभूतस्य विघ्नोऽयं प्रत्युपस्थितः।
स निःश्वसन् मुनिवरः पश्चात्तापेन दुःखितः ॥ १.६३.१२ ॥
కామమోహాలచే అభిభూతుడైన వానికి ఈ విఘ్నం ఎదురైంది. ఆ శ్రేష్ఠ ముని నిట్టూర్చుతూ, పశ్చాత్తాపంతో దుఃఖించాడు.
1.63.13
भीतामप्सरसं दृष्ट्वा वेपन्तीं प्राञ्जलिं स्थिताम्।
मेनकां मधुरैर्वाक्यैर्विसृज्य कुशिकात्मजः ॥ १.६३.१३ ॥
భయపడి, వణుకుతూ, చేతులు జోడించి నిలిచిన అప్సరస మేనకను చూసి, కుశికుని కుమారుడు మధురమైన మాటలతో ఆమెను పంపివేశాడు.
1.63.14
उत्तरं पर्वतं राम विश्वामित्रो जगाम ह।
स कृत्वा नैष्ठिकीं बुद्धिं जेतुकामो महायशाः ॥ १.६३.१४ ॥
రామా, విశ్వామిత్రుడు ఉత్తర పర్వతానికి వెళ్ళాడు. మహాయశస్వి అయిన ఆయన స్థిరమైన సంకల్పంతో జయించాలనే కోరికతో ఉన్నాడు.
1.63.15
कौशिकीतीरमासाद्य तपस्तेपे दुरासदम्।
तस्य वर्षसहस्राणि घोरं तप उपासतः ॥ १.६३.१५ ॥
కౌశికీ నది తీరానికి చేరి ఆయన దుర్లభమైన తపస్సు చేశాడు. వేల సంవత్సరాలు ఘోరమైన తపస్సును ఆచరించాడు.
1.63.16
उत्तरे पर्वते राम देवतानामभूद् भयम्।
आमन्त्रयन् समागम्य सर्वे सर्षिगणाः सुराः ॥ १.६३.१६ ॥
రామా, ఉత్తర పర్వతంపై దేవతలకు భయం కలిగింది. ఋషిగణాలతో సహా దేవతలంతా సమావేశమై చర్చించారు.
1.63.17
महर्षिशब्दं लभतां साध्वयं कुशिकात्मजः।
देवतानां वचः श्रुत्वा सर्वलोकपितामहः ॥ १.६३.१७ ॥
"కుశికుని ఈ కుమారుడు మహర్షి అనే బిరుదును పొందాలి" అని దేవతల మాటలు విని, సర్వలోక పితామహుడు...
1.63.18
अब्रवीन्मधुरं वाक्यं विश्वामित्रं तपोधनम्।
महर्षे स्वागतं वत्स तपसोग्रेण तोषितः ॥ १.६३.१८ ॥
తపోధనుడైన విశ్వామిత్రునితో మధురమైన మాటలు పలికాడు — "మహర్షీ, స్వాగతం, వత్సా! నీ ఘోర తపస్సుతో నేను సంతోషించాను."
1.63.19
महत्त्वमृषिमुख्यत्वं ददामि तव कौशिक।
ब्रह्मणस्तु वचः श्रुत्वा विश्वामित्रस्तपोधनः ॥ १.६३.१९ ॥
ఓ కౌశికా, నీకు మహత్వాన్ని, మునులలో అగ్రస్థానాన్ని ప్రసాదిస్తున్నాను. బ్రహ్మ మాటలు విని తపోధనుడైన విశ్వామిత్రుడు...
1.63.20
प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वा प्रत्युवाच पितामहम्।
ब्रह्मर्षिशब्दमतुलं स्वार्जितैः कर्मभिः शुभैः ॥ १.६३.२० ॥
చేతులు జోడించి వినయంతో బ్రహ్మకు ఇలా జవాబిచ్చాడు — "నా స్వార్జిత శుభకర్మల ద్వారా పొందిన అసమాన బ్రహ్మర్షి పదవి..."
1.63.21
यदि मे भगवन्नाह ततोऽहं विजितेन्द्रियः।
तमुवाच ततो ब्रह्मा न तावत् त्वं जितेन्द्रियः ॥ १.६३.२१ ॥
"భగవాన్, మీరు అలా అన్నట్లయితే నేను ఇంద్రియ విజేతనే." అప్పుడు బ్రహ్మ అతనితో — "నీవింకా ఇంద్రియాలను జయించలేదు" అన్నాడు.
1.63.22
यतस्व मुनिशार्दूल इत्युक्त्वा त्रिदिवं गतः।
विप्रस्थितेषु देवेषु विश्वामित्रो महामुनिः ॥ १.६३.२२ ॥
"ఓ మునిశార్దూలా, ప్రయత్నించు" అని పలికి అతను స్వర్గానికి వెళ్లాడు. దేవతలు వెళ్ళిపోయిన తర్వాత మహాముని విశ్వామిత్రుడు...
1.63.23
ऊर्ध्वबाहुर्निरालम्बो वायुभक्षस्तपश्चरन्।
घर्मे पञ्चतपा भूत्वा वर्षास्वाकाशसंश्रयः ॥ १.६३.२३ ॥
చేతులు పైకెత్తి, ఆధారం లేకుండా, గాలిని ఆహారంగా తీసుకుంటూ తపస్సు చేస్తూ; వేసవిలో పంచాగ్నుల మధ్య, వర్షాకాలంలో ఆకాశం కింద...
1.63.24
शिशिरे सलिलेशायी रात्र्यहानि तपोधनः।
एवं वर्षसहस्रं हि तपो घोरमुपागमत् ॥ १.६३.२४ ॥
శిశిరంలో నీటిలో శయనిస్తూ, రాత్రింబవళ్లు తపోధనుడు ఈ విధంగా వెయ్యి సంవత్సరాలు ఘోర తపస్సు చేశాడు.
1.63.25
तस्मिन् संतप्यमाने तु विश्वामित्रे महामुनौ।
संतापः सुमहानासीत् सुराणां वासवस्य च ॥ १.६३.२५ ॥
ఆ మహాముని విశ్వామిత్రుడు తపస్సుతో తపిస్తుండగా, దేవతలకూ ఇంద్రునికీ గొప్ప సంతాపం కలిగింది.
1.63.26
रम्भामप्सरसं शक्रः सर्वैः सह मरुद्गणैः।
उवाचात्महितं वाक्यमहितं कौशिकस्य च ॥ १.६३.२६ ॥
ఇంద్రుడు మరుద్గణాలతో కలిసి అప్సరస రంభతో, తనకు హితమైనదీ కౌశికునికి అహితమైనదీ అయిన మాటలు పలికాడు.