వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 1.65
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.65.1
अथ हैमवतीं राम दिशं त्यक्त्वा महामुनिः।
पूर्वां दिशमनुप्राप्य तपस्तेपे सुदारुणम् ॥ १.६५.१ ॥
రామా! అప్పుడు ఆ మహామునిగారు హిమాలయ దిశను విడిచి తూర్పు దిశకు చేరి అత్యంత కఠినమైన తపస్సు చేశారు.
1.65.2
मौनं वर्षसहस्रस्य कृत्वा व्रतमनुत्तमम्।
चकाराप्रतिमं राम तपः परमदुष्करम् ॥ १.६५.२ ॥
రామా! వేయి సంవత్సరాల మౌన వ్రతాన్ని చేపట్టి ఆయన అసమానమైన, అత్యంత కష్టమైన తపస్సును చేశారు.
1.65.3
पूर्णे वर्षसहस्रे तु काष्ठभूतं महामुनिम्।
विघ्नैर्बहुभिराधूतं क्रोधो नान्तरमाविशत् ॥ १.६५.३ ॥
వేయి సంవత్సరాలు పూర్తయినప్పుడు ఆ మహామునిగారు కాష్ఠంలా స్థిరంగా ఉన్నారు; అనేక విఘ్నాలచే కదిలించబడినా ఆయనలో కోపం ప్రవేశించలేదు.
1.65.4
स कृत्वा निश्चयं राम तप आतिष्ठताव्ययम्।
तस्य वर्षसहस्रस्य व्रते पूर्णे महाव्रतः ॥ १.६५.४ ॥
రామా! ఆయన దృఢ నిశ్చయంతో అవ్యయమైన తపస్సును ఆచరించారు; వేయి సంవత్సరాల ఆ మహావ్రతం పూర్తయినప్పుడు ఆ మహావ్రతుడు...
1.65.5
भोक्तुमारब्धवानन्नं तस्मिन् काले रघूत्तम।
इन्द्रो द्विजातिर्भूत्वा तं सिद्धमन्नमयाचत ॥ १.६५.५ ॥
రఘూత్తమా! ఆ సమయంలో ఆయన భోజనం చేయడం ప్రారంభించారు; అప్పుడు ఇంద్రుడు బ్రాహ్మణ రూపం ధరించి ఆయనను వండిన అన్నం యాచించాడు.
1.65.6
तस्मै दत्त्वा तदा सिद्धं सर्वं विप्राय निश्चितः।
निःशेषितेऽन्ने भगवानभुक्त्वैव महातपाः ॥ १.६५.६ ॥
అప్పుడు నిశ్చయంగల ఆ మహాతపస్వి బ్రాహ్మణునికి వండిన అన్నమంతా ఇచ్చారు; అన్నం పూర్తయినా ఆ భగవంతుడైన మహాతపస్వి భోజనం చేయకుండానే ఉన్నారు.
1.65.7
न किंचिदवदद् विप्रं मौनव्रतमुपास्थितः।
तथैवासीत् पुनर्मौनमनुच्छ्वासं चकार ह ॥ १.६५.७ ॥
ఆయన ఆ బ్రాహ్మణునితో ఏమీ మాట్లాడలేదు; మౌనవ్రతాన్ని పాటిస్తూ నిలిచారు. మళ్లీ అలాగే మౌనంగా ఉండి ఊపిరిని నిలిపివేశారు.
1.65.8
अथ वर्षसहस्रं च नोच्छ्वसन् मुनिपुंगवः।
तस्यानुच्छ्वसमानस्य मूर्ध्नि धूमो व्यजायत ॥ १.६५.८ ॥
అప్పుడు ఆ ముని శ్రేష్ఠుడు వెయ్యి సంవత్సరాలు ఊపిరి తీయలేదు. ఊపిరి ఆపి ఉన్న ఆయన తలనుండి పొగ పుట్టింది.
1.65.9
त्रैलोक्यं येन सम्भ्रान्तमातापितमिवाभवत्।
ततो देवर्षिगन्धर्वाः पन्नगोरगराक्षसाः ॥ १.६५.९ ॥
దీనివల్ల మూడు లోకాలు కలతచెంది, వేడితో కాలినట్లు అయ్యాయి. అప్పుడు దేవతలు, ఋషులు, గంధర్వులు, నాగులు, ఉరగులు, రాక్షసులు...
1.65.10
मोहितास्तपसा तस्य तेजसा मन्दरश्मयः।
कश्मलोपहताः सर्वे पितामहमथाब्रुवन् ॥ १.६५.१० ॥
ఆయన తపస్సు, తేజస్సు వల్ల మోహితులై, కాంతి మందగించి, వ్యథతో కుంగిపోయిన వారందరూ పితామహుడైన బ్రహ్మతో ఇలా అన్నారు.
1.65.11
बहुभिः कारणैर्देव विश्वामित्रो महामुनिः।
लोभितः क्रोधितश्चैव तपसा चाभिवर्धते ॥ १.६५.११ ॥
ఓ దేవా! మహర్షి విశ్వామిత్రుడు అనేక కారణాల వల్ల లోభితుడై, కోపితుడై కూడా తపస్సుతో మరింత బలపడుతున్నాడు.
1.65.12
नह्यस्य वृजिनं किंचिद् दृश्यते सूक्ष्ममप्युत।
न दीयते यदि त्वस्य मनसा यदभीप्सितम् ॥ १.६५.१२ ॥
ఆయనలో సూక్ష్మమైన దోషం కూడా కనిపించదు. ఆయన మనసులో కోరినది ఆయనకు ఇవ్వకపోతే...
1.65.13
विनाशयति त्रैलोक्यं तपसा सचराचरम्।
व्याकुलाश्च दिशः सर्वा न च किंचित् प्रकाशते ॥ १.६५.१३ ॥
ఆయన తపస్సుతో చరాచరాలతో కూడిన మూడు లోకాలు నశించిపోతున్నాయి; అన్ని దిక్కులు కలత చెందాయి, ఏదీ ప్రకాశించడం లేదు.
1.65.14
सागराः क्षुभिताः सर्वे विशीर्यन्ते च पर्वताः।
प्रकम्पते च वसुधा वायुर्वातीह संकुलः ॥ १.६५.१४ ॥
అన్ని సముద్రాలు కలత చెందాయి, పర్వతాలు విరిగిపడుతున్నాయి, భూమి కంపిస్తోంది, ఇక్కడ గాలి తీవ్రంగా వీస్తోంది.
1.65.15
ब्रह्मन् न प्रतिजानीमो नास्तिको जायते जनः।
सम्मूढमिव त्रैलोक्यं सम्प्रक्षुभितमानसम् ॥ १.६५.१५ ॥
ఓ బ్రహ్మా! మేము కారణం తెలుసుకోలేకున్నాము; ప్రజలలో ఆస్తికత్వం నశిస్తోంది. మూడు లోకాలు మోహంలో పడి, మనసు పూర్తిగా కలత చెందినట్లు ఉన్నాయి.
1.65.16
भास्करो निष्प्रभश्चैव महर्षेस्तस्य तेजसा।
बुद्धिं न कुरुते यावन्नाशे देव महामुनिः ॥ १.६५.१६ ॥
ఆ మహర్షి తేజస్సుతో సూర్యుడు కూడా కాంతిహీనుడయ్యాడు. ఓ దేవా! ఆ మహాముని వినాశానికి నిశ్చయించకముందే ఈ పరిస్థితి ఉంది.
1.65.17
तावत् प्रसादो भगवन्नग्निरूपो महाद्युतिः।
कालाग्निना यथा पूर्वं त्रैलोक्यं दह्यतेऽखिलम् ॥ १.६५.१७ ॥
ఓ భగవాన్! అగ్నిరూపుడైన, మహాతేజస్వి అయిన ఆయన అనుగ్రహం ఇంతవరకు ఉండుగాక; పూర్వం కాలాగ్నితో మూడు లోకాలు పూర్తిగా దహించుకుపోయినట్లు ఇప్పుడు జరగకుండుగాక.
1.65.18
देवराज्यं चिकीर्षेत दीयतामस्य यन्मनः।
ततः सुरगणाः सर्वे पितामहपुरोगमाः ॥ १.६५.१८ ॥
అతడు దేవరాజ్యం కోరుకున్నా, అతని మనసు కోరినది అతనికి ఇవ్వాలి. అప్పుడు పితామహుడు బ్రహ్మ నాయకత్వంలో దేవగణాలన్నీ…
1.65.19
विश्वामित्रं महात्मानं वाक्यं मधुरमब्रुवन्।
ब्रह्मर्षे स्वागतं तेऽस्तु तपसा स्म सुतोषिताः ॥ १.६५.१९ ॥
మహాత్ముడైన విశ్వామిత్రునితో వారు మధురవాక్యాలు పలికారు: "బ్రహ్మర్షీ, నీకు స్వాగతం; నీ తపస్సు వల్ల మేము ఎంతో సంతోషించాము."
1.65.20
ब्राह्मण्यं तपसोग्रेण प्राप्तवानसि कौशिक।
दीर्घमायुश्च ते ब्रह्मन् ददामि समरुद्गणः ॥ १.६५.२० ॥
కౌశికా, ఘోర తపస్సు వల్ల నీవు బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందావు; బ్రహ్మన్, మరుద్గణాలతో కలిసి నేను నీకు దీర్ఘాయుష్షును ప్రసాదిస్తాను.
1.65.21
स्वस्ति प्राप्नुहि भद्रं ते गच्छ सौम्य यथासुखम्।
पितामहवचः श्रुत्वा सर्वेषां त्रिदिवौकसाम् ॥ १.६५.२१ ॥
"శుభం కలుగుగాక, నీకు మంగళం; సౌమ్యుడా, సుఖంగా వెళ్ళు." పితామహుడు బ్రహ్మ మాటలు విని, స్వర్గవాసులందరూ ఇలా అన్నారు.
1.65.22
कृत्वा प्रणामं मुदितो व्याजहार महामुनिः।
ब्राह्मण्यं यदि मे प्राप्तं दीर्घमायुस्तथैव च ॥ १.६५.२२ ॥
నమస్కరించి ఆనందించిన మహాముని ఇలా అన్నాడు: "నాకు బ్రాహ్మణత్వం, దీర్ఘాయుష్షు లభించి ఉంటే, అలాగే అగుగాక."
1.65.23
ॐकारोऽथ वषट्कारो वेदाश्च वरयन्तु माम्।
क्षत्रवेदविदां श्रेष्ठो ब्रह्मवेदविदामपि ॥ १.६५.२३ ॥
అప్పుడు ఓంకారం, వషట్కారం, వేదాలు నన్ను స్వీకరించుగాక. క్షత్రవేదం తెలిసినవారిలోనూ, బ్రహ్మవేదం తెలిసినవారిలోనూ నేను శ్రేష్ఠుడనగుదును.
1.65.24
ब्रह्मपुत्रो वसिष्ठो मामेवं वदतु देवताः।
यद्येवं परमः कामः कृतो यान्तु सुरर्षभाः ॥ १.६५.२४ ॥
బ్రహ్మకుమారుడైన వసిష్ఠుడు నన్ను ఇలా ప్రకటించుగాక; దేవతలు కూడా అలాగే అనుగాక. నా పరమ కోరిక ఈ విధంగా నెరవేరినట్లైతే, దేవశ్రేష్ఠులారా, మీరు వెళ్ళండి.
1.65.25
ततः प्रसादितो देवैर्वसिष्ठो जपतां वरः।
सख्यं चकार ब्रह्मर्षिरेवमस्त्विति चाब्रवीत् ॥ १.६५.२५ ॥
అప్పుడు దేవతలచే ప్రసన్నులైన, జపించేవారిలో శ్రేష్ఠుడైన బ్రహ్మర్షి వసిష్ఠుడు స్నేహం చేసి, "అలాగే కానివ్వండి" అన్నాడు.
1.65.26
ब्रह्मर्षिस्त्वं न संदेहः सर्वं सम्पद्यते तव।
इत्युक्त्वा देवताश्चापि सर्वा जग्मुर्यथागतम् ॥ १.६५.२६ ॥
"నీవు బ్రహ్మర్షివి, సందేహం లేదు; నీకు అన్నీ సిద్ధిస్తాయి." అని చెప్పి, దేవతలందరూ వచ్చిన దారినే తిరిగి వెళ్లిపోయారు.
1.65.27
विश्वामित्रोऽपि धर्मात्मा लब्ध्वा ब्राह्मण्यमुत्तमम्।
पूजयामास ब्रह्मर्षिं वसिष्ठं जपतां वरम् ॥ १.६५.२७ ॥
ధర్మాత్ముడైన విశ్వామిత్రుడు కూడా ఉత్తమ బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొంది, జపించేవారిలో శ్రేష్ఠుడైన బ్రహ్మర్షి వసిష్ఠుని గౌరవించాడు.
1.65.28
कृतकामो महीं सर्वां चचार तपसि स्थितः।
एवं त्वनेन ब्राह्मण्यं प्राप्तं राम महात्मना ॥ १.६५.२८ ॥
తన కోరిక నెరవేరిన అతడు భూమంతా సంచరిస్తూ తపస్సులో నిలిచాడు. ఓ రామా, ఈ విధంగానే ఆ మహాత్ముడు బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందాడు.
1.65.29
एष राम मुनिश्रेष्ठ एष विग्रहवांस्तपः।
एष धर्मः परो नित्यं वीर्यस्यैष परायणम् ॥ १.६५.२९ ॥
ఓ రామా, ఈయన మునులలో శ్రేష్ఠుడు, మూర్తీభవించిన తపస్సు. ఈయన సదా పరమ ధర్మం; ఈయనే పరాక్రమానికి పరమ ఆశ్రయం.
1.65.30
एवमुक्त्वा महातेजा विरराम द्विजोत्तमः।
शतानन्दवचः श्रुत्वा रामलक्ष्मणसंनिधौ ॥ १.६५.३० ॥
ఇలా చెప్పి మహాతేజస్వి అయిన ద్విజోత్తముడు విరమించాడు. రామలక్ష్మణుల సన్నిధిలో శతానందుని మాటలు విని (ఇది జరిగింది).
1.65.31
जनकः प्राञ्जलिर्वाक्यमुवाच कुशिकात्मजम्।
धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यस्य मे मुनिपुंगव ॥ १.६५.३१ ॥
జనకుడు చేతులు జోడించి కుశికుని కుమారునితో ఇలా అన్నాడు: మునిశ్రేష్ఠా, నేను ధన్యుడను; నాపై అనుగ్రహం కలిగింది.
1.65.32
यज्ञं काकुत्स्थसहितः प्राप्तवानसि कौशिक।
पावितोऽहं त्वया ब्रह्मन् दर्शनेन महामुने ॥ १.६५.३२ ॥
కుశికుని కుమారా, కాకుత్స్థునితో కలిసి మీరు నా యజ్ఞానికి వచ్చారు. బ్రాహ్మణా, మహామునీ, మీ దర్శనంతో నేను పవిత్రుడనయ్యాను.
1.65.33
गुणा बहुविधाः प्राप्तास्तव संदर्शनान्मया।
विस्तरेण च वै ब्रह्मन् कीर्त्यमानं महत्तपः ॥ १.६५.३३ ॥
మీ దర్శనంతో నేను అనేక రకాల గుణాలను పొందాను. బ్రాహ్మణా, మీ మహా తపస్సు విస్తారంగా కీర్తించబడటం నేను విన్నాను.
1.65.34
श्रुतं मया महातेजो रामेण च महात्मना।
सदस्यैः प्राप्य च सदः श्रुतास्ते बहवो गुणाः ॥ १.६५.३४ ॥
మహాతేజస్వీ, మహాత్ముడైన రాముని ద్వారా, సభలోని వారి ద్వారా కూడా నేను విన్నాను. సభలో మీ అనేక గుణాలు వినబడ్డాయి.
1.65.35
अप्रमेयं तपस्तुभ्यमप्रमेयं च ते बलम्।
अप्रमेया गुणाश्चैव नित्यं ते कुशिकात्मज ॥ १.६५.३५ ॥
మీ తపస్సు అపరిమితమైనది, మీ బలమూ అపరిమితమే. కుశికుని కుమారా, మీ గుణాలు కూడా ఎప్పుడూ అపరిమితమైనవే.
1.65.36
तृप्तिराश्चर्यभूतानां कथानां नास्ति मे विभो।
कर्मकालो मुनिश्रेष्ठ लम्बते रविमण्डलम् ॥ १.६५.३६ ॥
ప్రభూ, ఈ అద్భుత కథలతో నాకు తృప్తి లేదు. మునిశ్రేష్ఠా, కర్మకాలం వచ్చింది; సూర్యమండలం అస్తమిస్తోంది.
1.65.37
श्वः प्रभाते महातेजो द्रष्टुमर्हसि मां पुनः।
स्वागतं जपतां श्रेष्ठ मामनुज्ञातुमर्हसि ॥ १.६५.३७ ॥
ఓ మహాతేజస్వీ, రేపు ప్రభాత సమయంలో మీరు నన్ను మళ్లీ దర్శించాలి. జపం చేసేవారిలో శ్రేష్ఠుడా, మీరు నాకు అనుమతి ఇవ్వాలి.
1.65.38
एवमुक्तो मुनिवरः प्रशस्य पुरुषर्षभम्।
विससर्जाशु जनकं प्रीतं प्रीतमनास्तदा ॥ १.६५.३८ ॥
ఇలా చెప్పబడగా, శ్రేష్ఠ ముని పురుషోత్తముడైన జనకుని ప్రశంసించి, ప్రసన్న మనస్కుడై వెంటనే ప్రసన్నుడైన ఆయనను వీడ్కోలు ఇచ్చి పంపాడు.
1.65.39
एवमुक्त्वा मुनिश्रेष्ठं वैदेहो मिथिलाधिपः।
प्रदक्षिणं चकाराशु सोपाध्यायः सबान्धवः ॥ १.६५.३९ ॥
ఇలా మునిశ్రేష్ఠునితో చెప్పి, వైదేహుడు, మిథిలాధిపతి, తన ఉపాధ్యాయునితో మరియు బంధువులతో కలిసి వెంటనే ప్రదక్షిణం చేశాడు.
1.65.40
विश्वामित्रोऽपि धर्मात्मा सहरामः सलक्ष्मणः।
स्ववासमभिचक्राम पूज्यमानो महात्मभिः ॥ १.६५.४० ॥
ధర్మాత్ముడైన విశ్వామిత్రుడు కూడా రాముడు, లక్ష్మణుడితో కలిసి మహాత్ముల చేత పూజించబడుతూ తన నివాసానికి వెళ్ళాడు.