ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 1.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.66.1
ततः प्रभाते विमले कृतकर्मा नराधिपः।
विश्वामित्रं महात्मानमाजुहाव सराघवम् ॥ १.६६.१ ॥
ನಂತರ ನಿರ್ಮಲವಾದ ಬೆಳಗಿನಲ್ಲಿ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ರಾಜನು ಮಹಾತ್ಮ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರನ್ನು ರಾಘವರೊಂದಿಗೆ ಕರೆಸಿದನು.
1.66.2
तमर्चयित्वा धर्मात्मा शास्त्रदृष्टेन कर्मणा।
राघवौ च महात्मानौ तदा वाक्यमुवाच ह ॥ १.६६.२ ॥
ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಆ ರಾಜನು ಶಾಸ್ತ್ರವಿಧಿಯಂತೆ ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಆಗ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಘವರಿಗೂ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
1.66.3
भगवन् स्वागतं तेऽस्तु किं करोमि तवानघ।
भवानाज्ञापयतु मामाज्ञाप्यो भवता ह्यहम् ॥ १.६६.३ ॥
ಭಗವನ್, ನಿಮಗೆ ಸ್ವಾಗತ. ಅನಘನೇ, ನಿಮಗಾಗಿ ನಾನೇನು ಮಾಡಲಿ? ನೀವು ನನಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿ; ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಆಜ್ಞೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟವನು.
1.66.4
एवमुक्तः स धर्मात्मा जनकेन महात्मना।
प्रत्युवाच मुनिश्रेष्ठो वाक्यं वाक्यविशारदः ॥ १.६६.४ ॥
ಮಹಾತ್ಮ ಜನಕನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಧರ್ಮಾತ್ಮನೂ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನೂ ಆದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
1.66.5
पुत्रौ दशरथस्येमौ क्षत्रियौ लोकविश्रुतौ।
द्रष्टुकामौ धनुःश्रेष्ठं यदेतत्त्वयि तिष्ठति ॥ १.६६.५ ॥
ಇಬ್ಬರೂ ದಶರಥನ ಪುತ್ರರು; ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧರು. ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ಇರುವ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ನೋಡಬಯಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
1.66.6
एतद् दर्शय भद्रं ते कृतकामौ नृपात्मजौ।
दर्शनादस्य धनुषो यथेष्टं प्रतियास्यतः ॥ १.६६.६ ॥
ನಿಮಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ; ಈ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ತೋರಿಸಿ. ಈ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ನೋಡಿದ ಬಳಿಕ ಈ ರಾಜಕುಮಾರರು ತೃಪ್ತರಾಗಿ ತಮ್ಮಿಚ್ಛೆಯಂತೆ ಹಿಂತಿರುಗುವರು.
1.66.7
एवमुक्तस्तु जनकः प्रत्युवाच महामुनिम्।
श्रूयतामस्य धनुषो यदर्थमिह तिष्ठति ॥ १.६६.७ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಜನಕನು ಆ ಮಹಾಮುನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು: "ಇಲ್ಲಿ ಈ ಧನುಸ್ಸು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ."
1.66.8
देवरात इति ख्यातो निमेर्ज्येष्ठो महीपतिः।
न्यासोऽयं तस्य भगवन् हस्ते दत्तो महात्मनः ॥ १.६६.८ ॥
"ಓ ಭಗವಂತನೇ! ನಿಮಿಯ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಪುತ್ರ ದೇವರಾತ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜನಿದ್ದನು. ಈ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಸವಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು."
1.66.9
दक्षयज्ञवधे पूर्वं धनुरायम्य वीर्यवान्।
विध्वंस्य त्रिदशान् रोषात् सलीलमिदमब्रवीत् ॥ १.६६.९ ॥
"ಹಿಂದೆ ದಕ್ಷಯಜ್ಞದ ನಾಶದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದವನು ಆ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಬಗ್ಗಿಸಿ, ಕೋಪದಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, ಲೀಲೆಯಾಗಿ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು."
1.66.10
यस्माद् भागार्थिनो भागं नाकल्पयत मे सुराः।
वरांगानि महार्हाणि धनुषा शातयामि वः ॥ १.६६.१० ॥
"ಭಾಗವನ್ನು ಬಯಸಿದ ದೇವತೆಗಳೇ, ನೀವು ನನಗೆ ಭಾಗವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಧನುಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತೇನೆ."
1.66.11
ततो विमनसः सर्वे देवा वै मुनिपुंगव।
प्रसादयन्त देवेशं तेषां प्रीतोऽभवद् भवः ॥ १.६६.११ ॥
"ಆಗ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳೂ ವಿಷಣ್ಣರಾಗಿ, ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ದೇವೇಶ್ವರನನ್ನು ಸಂತೈಸಿದರು; ಭವನು ಅವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತನಾದನು."
1.66.12
प्रीतियुक्तस्तु सर्वेषां ददौ तेषां महात्मनाम्।
तदेतद् देवदेवस्य धनूरत्नं महात्मनः ॥ १.६६.१२ ॥
ಪ್ರೀತನಾಗಿ ಅವನು ಆ ಮಹಾತ್ಮರೆಲ್ಲರಿಗೂ ದೇವದೇವನ ಆ ಧನುಸ್ಸೆಂಬ ರತ್ನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.
1.66.13
न्यासभूतं तदा न्यस्तमस्माकं पूर्वजे विभौ।
अथ मे कृषतः क्षेत्रं लांगलादुत्थिता ततः ॥ १.६६.१३ ॥
ಆ ಧನುಸ್ಸು ಆಗ ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಬಳಿ ನ್ಯಾಸವಾಗಿ ಇಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಅದು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಬಳಿಕ ನಾನು ಹೊಲ ಉಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ನೇಗಿಲ ಗೆರೆಯಿಂದ ಅವಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದಳು.
1.66.14
क्षेत्रं शोधयता लब्धा नाम्ना सीतेति विश्रुता।
भूतलादुत्थिता सा तु व्यवर्धत ममात्मजा ॥ १.६६.१४ ॥
ಹೊಲವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನನಗೆ ದೊರೆತ ಆಕೆ 'ಸೀತಾ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು. ಭೂಮಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ನನ್ನ ಮಗಳು ಬೆಳೆದಳು.
1.66.15
वीर्यशुल्केति मे कन्या स्थापितेयमयोनिजा।
भूतलादुत्थितां तां तु वर्धमानां ममात्मजाम् ॥ १.६६.१५ ॥
'ವೀರ್ಯವೇ ಶುಲ್ಕ' ಎಂಬ ನಿಯಮದಿಂದ ಈ ಕನ್ಯೆ ನನ್ನವಳು; ಗರ್ಭದಿಂದ ಜನಿಸದೆ ಅಯೋನಿಜೆಯಾಗಿ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ. ಭೂಮಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ನನ್ನ ಮಗಳಿಗೆ ನಾನು ಇದನ್ನೇ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದೆ.
1.66.16
वरयामासुरागत्य राजानो मुनिपुंगव।
तेषां वरयतां कन्यां सर्वेषां पृथिवीक्षिताम् ॥ १.६६.१६ ॥
ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ರಾಜರು ಬಂದು ಆಕೆಯನ್ನು ವರಿಸಲು ಬೇಡಿಕೊಂಡರು. ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳುವ ಆ ಎಲ್ಲ ರಾಜರೂ ಆ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಬೇಡಿದರು.
1.66.17
वीर्यशुल्केति भगवन् न ददामि सुतामहम्।
ततः सर्वे नृपतयः समेत्य मुनिपुंगव ॥ १.६६.१७ ॥
'ವೀರ್ಯವೇ ಶುಲ್ಕ' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಓ ಭಗವಂತನೇ! ನಾನು ನನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಬಳಿಕ, ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಆ ರಾಜರೆಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದರು.
1.66.18
मिथिलामप्युपागम्य वीर्यं जिज्ञासवस्तदा।
तेषां जिज्ञासमानानां शैवं धनुरुपाहृतम् ॥ १.६६.१८ ॥
ಮಿಥಿಲೆಗೆ ಬಂದೂ ಅವರು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅರಿಯ ಬಯಸಿದರು. ಆಗ, ಶಕ್ತಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಬಯಸಿದವರ ಮುಂದೆ ಶಿವನ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ತರಲಾಯಿತು.
1.66.19
न शेकुर्ग्रहणे तस्य धनुषस्तोलनेऽपि वा।
तेषां वीर्यवतां वीर्यमल्पं ज्ञात्वा महामुने ॥ १.६६.१९ ॥
ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಆ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಎತ್ತಲು ಅಥವಾ ಬಗ್ಗಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳ ಶಕ್ತಿ ಅಲ್ಪವೆಂದು ತಿಳಿದು—
1.66.20
प्रत्याख्याता नृपतयस्तन्निबोध तपोधन।
ततः परमकोपेन राजानो मुनिपुंगव ॥ १.६६.२० ॥
ತಪೋಧನನೇ, ಆ ರಾಜರು ತಿರಸ್ಕೃತರಾದರು; ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯಿರಿ. ಆಗ, ಮುನಿಪುಂಗವನೇ, ರಾಜರು ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದರು—
1.66.21
अरुन्धन् मिथिलां सर्वे वीर्यसंदेहमागताः।
आत्मानमवधूतं मे विज्ञाय नृपपुंगवाः ॥ १.६६.२१ ॥
ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಮಿಥಿಲೆಯನ್ನು ಮುತ್ತಿದರು; ಅವರ ಪರಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹ ಹೊಂದಿದವರಾಗಿ. ನನ್ನನ್ನು ಅವಮಾನಿತನೆಂದು ತಿಳಿದು, ನೃಪಪುಂಗವರೇ—
1.66.22
रोषेण महताविष्टाः पीडयन् मिथिलां पुरीम्।
ततः संवत्सरे पूर्णे क्षयं यातानि सर्वशः ॥ १.६६.२२ ॥
ಮಹಾ ಕೋಪದಿಂದ ಆವೃತರಾಗಿ ಮಿಥಿಲಾ ನಗರವನ್ನು ಪೀಡಿಸಿದರು. ನಂತರ ಒಂದು ವರ್ಷ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ, ಎಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾದವು—
1.66.23
साधनानि मुनिश्रेष्ठ ततोऽहं भृशदुःखितः।
ततो देवगणान् सर्वांस्तपसाहं प्रसादयम् ॥ १.६६.२३ ॥
ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನನ್ನ ಸೇನೆಗಳು ನಾಶವಾದವು; ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತನಾದೆ. ನಂತರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವಗಣಗಳನ್ನು ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿದೆ—
1.66.24
ददुश्च परमप्रीताश्चतुरंगबलं सुराः।
ततो भग्ना नृपतयो हन्यमाना दिशो ययुः ॥ १.६६.२४ ॥
ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ದೇವತೆಗಳು ಚತುರಂಗ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು. ನಂತರ ರಾಜರು ಭಗ್ನರಾಗಿ, ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು, ದಿಕ್ಕುಗಳತ್ತ ಓಡಿದರು—
1.66.25
अवीर्या वीर्यसंदिग्धाः सामात्याः पापकारिणः।
तदेतन्मुनिशार्दूल धनुः परमभास्वरम् ॥ १.६६.२५ ॥
ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲನೇ, ಶಕ್ತಿಹೀನರು, ತಮ್ಮ ಬಲದಲ್ಲೇ ಸಂದೇಹವುಳ್ಳವರು, ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಪಾಪಿಗಳಾದ ರಾಜರು ಇದನ್ನು ಎತ್ತಲಾರದೆ ಹೋದರು; ಈ ಧನುಸ್ಸು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದೆ.
1.66.26
रामलक्ष्मणयोश्चापि दर्शयिष्यामि सुव्रत।
यद्यस्य धनुषो रामः कुर्यादारोपणं मुने।
सुतामयोनिजां सीतां दद्यां दाशरथेरहम् ॥ १.६६.२६ ॥
ಸುವ್ರತನೇ, ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರಿಗೂ ಇದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮುನಿಯೇ, ರಾಮನು ಈ ಧನುಸ್ಸಿಗೆ ಹೆದೆ ಏರಿಸಿದರೆ, ಅಯೋನಿಜೆಯಾದ ನನ್ನ ಮಗಳು ಸೀತೆಯನ್ನು ದಶರಥನ ಮಗ ರಾಮನಿಗೆ ನೀಡುತ್ತೇನೆ.