వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 1.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.66.1
ततः प्रभाते विमले कृतकर्मा नराधिपः।
विश्वामित्रं महात्मानमाजुहाव सराघवम् ॥ १.६६.१ ॥
అప్పుడు నిర్మలమైన ప్రభాతంలో విధులు ముగించిన రాజు మహాత్ముడైన విశ్వామిత్రుని, రాఘవులతో కలిసి, పిలిపించాడు.
1.66.2
तमर्चयित्वा धर्मात्मा शास्त्रदृष्टेन कर्मणा।
राघवौ च महात्मानौ तदा वाक्यमुवाच ह ॥ १.६६.२ ॥
ధర్మాత్ముడైన ఆ రాజు శాస్త్రవిధిని అనుసరించి ఆయనను పూజించి, అప్పుడు మహాత్ములైన రాఘవులతో ఈ మాట పలికాడు.
1.66.3
भगवन् स्वागतं तेऽस्तु किं करोमि तवानघ।
भवानाज्ञापयतु मामाज्ञाप्यो भवता ह्यहम् ॥ १.६६.३ ॥
భగవన్, మీకు స్వాగతం. నిష్కళంకుడా, మీ కోసం నేనేమి చేయాలి? మీరు నాకు ఆజ్ఞాపించండి; నేను మీ ఆజ్ఞకు లోబడినవాడను.
1.66.4
एवमुक्तः स धर्मात्मा जनकेन महात्मना।
प्रत्युवाच मुनिश्रेष्ठो वाक्यं वाक्यविशारदः ॥ १.६६.४ ॥
మహాత్ముడైన జనకుడు ఇలా పలకగా, ధర్మాత్ముడు, మునిశ్రేష్ఠుడు, మాటలో నేర్పరి అయిన విశ్వామిత్రుడు జవాబిచ్చాడు.
1.66.5
पुत्रौ दशरथस्येमौ क्षत्रियौ लोकविश्रुतौ।
द्रष्टुकामौ धनुःश्रेष्ठं यदेतत्त्वयि तिष्ठति ॥ १.६६.५ ॥
ఈ ఇద్దరు దశరథుని కుమారులు; క్షత్రియులు, లోకప్రసిద్ధులు. మీ వద్ద ఉన్న ఈ శ్రేష్ఠమైన ధనువును చూడగోరుతున్నారు.
1.66.6
एतद् दर्शय भद्रं ते कृतकामौ नृपात्मजौ।
दर्शनादस्य धनुषो यथेष्टं प्रतियास्यतः ॥ १.६६.६ ॥
మీకు శుభం కలుగుగాక; ఈ ధనువును చూపించండి. ఈ ధనువును దర్శించిన వెంటనే ఈ రాజకుమారులు కోరిక తీరి, తమకు ఇష్టమైనట్లు తిరిగి వెళ్తారు.
1.66.7
एवमुक्तस्तु जनकः प्रत्युवाच महामुनिम्।
श्रूयतामस्य धनुषो यदर्थमिह तिष्ठति ॥ १.६६.७ ॥
అలా చెప్పబడిన జనకుడు ఆ మహర్షితో ఇలా బదులిచ్చాడు: "ఇక్కడ ఈ ధనువు ఎందుకు ఉంచబడిందో, దాని కారణాన్ని వినండి."
1.66.8
देवरात इति ख्यातो निमेर्ज्येष्ठो महीपतिः।
न्यासोऽयं तस्य भगवन् हस्ते दत्तो महात्मनः ॥ १.६६.८ ॥
"ఓ భగవంతుడా! నిమి పెద్ద కుమారుడు దేవరాతుడు అనే ప్రసిద్ధ రాజు ఉన్నాడు. ఈ ధనువు ఆ మహాత్ముని చేతిలో ధరోహరగా ఇవ్వబడింది."
1.66.9
दक्षयज्ञवधे पूर्वं धनुरायम्य वीर्यवान्।
विध्वंस्य त्रिदशान् रोषात् सलीलमिदमब्रवीत् ॥ १.६६.९ ॥
"పూర్వం దక్షయజ్ఞ వినాశ సమయంలో, పరాక్రమశాలి ఆ ధనువును ఎక్కుపెట్టి, కోపంతో దేవతలను నాశనం చేసి, లీలగా ఈ మాటలు పలికాడు."
1.66.10
यस्माद् भागार्थिनो भागं नाकल्पयत मे सुराः।
वरांगानि महार्हाणि धनुषा शातयामि वः ॥ १.६६.१० ॥
"భాగాన్ని కోరిన దేవతలారా! మీరు నాకు భాగం కేటాయించలేదు కాబట్టి, ఈ ధనువుతో మీ ఉత్తమమైన, అమూల్యమైన అవయవాలను ఖండిస్తాను."
1.66.11
ततो विमनसः सर्वे देवा वै मुनिपुंगव।
प्रसादयन्त देवेशं तेषां प्रीतोऽभवद् भवः ॥ १.६६.११ ॥
"అప్పుడు దేవతలంతా దుఃఖించి, ఓ మునిశ్రేష్ఠా, దేవదేవుని ప్రసన్నం చేసుకున్నారు; భవుడు వారిపై ప్రసన్నుడయ్యాడు."
1.66.12
प्रीतियुक्तस्तु सर्वेषां ददौ तेषां महात्मनाम्।
तदेतद् देवदेवस्य धनूरत्नं महात्मनः ॥ १.६६.१२ ॥
ప్రసన్నుడై ఆయన ఆ మహాత్ములందరికీ దేవదేవుని ఆ ధనువు అనే రత్నాన్ని ఇచ్చాడు.
1.66.13
न्यासभूतं तदा न्यस्तमस्माकं पूर्वजे विभौ।
अथ मे कृषतः क्षेत्रं लांगलादुत्थिता ततः ॥ १.६६.१३ ॥
ఆ ధనుస్సు అప్పట్లో మా పూర్వీకుల వద్ద ధరోహరంగా (న్యాసంగా) ఉంచబడింది; అది సమర్థుడైన ప్రభువుకు చెందినది. తరువాత నేను పొలం దున్నుతుండగా, నాగలి చాలు నుండి ఆమె ఉద్భవించింది.
1.66.14
क्षेत्रं शोधयता लब्धा नाम्ना सीतेति विश्रुता।
भूतलादुत्थिता सा तु व्यवर्धत ममात्मजा ॥ १.६६.१४ ॥
పొలాన్ని సిద్ధం చేస్తుండగా నాకు లభించిన ఆమె 'సీత' అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది. భూమి నుండి ఉద్భవించిన ఆ నా కుమార్తె పెరిగింది.
1.66.15
वीर्यशुल्केति मे कन्या स्थापितेयमयोनिजा।
भूतलादुत्थितां तां तु वर्धमानां ममात्मजाम् ॥ १.६६.१५ ॥
'వీర్యమే పణం' అయిన ఈ కన్య నాది; గర్భం నుండి కాకుండా అయోనిజగా ఇక్కడ ప్రతిష్ఠించబడింది. భూమి నుండి ఉద్భవించి పెరుగుతున్న నా కుమార్తెకు ఇదే నిబంధన నేను ఉంచాను.
1.66.16
वरयामासुरागत्य राजानो मुनिपुंगव।
तेषां वरयतां कन्यां सर्वेषां पृथिवीक्षिताम् ॥ १.६६.१६ ॥
ఓ మునిశ్రేష్ఠా! రాజులు వచ్చి ఆమెను వరించాలని కోరారు. భూమిని పాలించే ఆ రాజులందరూ ఆ కన్యను కోరారు.
1.66.17
वीर्यशुल्केति भगवन् न ददामि सुतामहम्।
ततः सर्वे नृपतयः समेत्य मुनिपुंगव ॥ १.६६.१७ ॥
'వీర్యమే పణం' అని చెప్పి, ఓ భగవానుడా! నేను నా కుమార్తెను ఇవ్వడం లేదు. ఓ మునిశ్రేష్ఠా! ఆ రాజులంతా కలిసి వచ్చారు.
1.66.18
मिथिलामप्युपागम्य वीर्यं जिज्ञासवस्तदा।
तेषां जिज्ञासमानानां शैवं धनुरुपाहृतम् ॥ १.६६.१८ ॥
మిథిలకు చేరుకుని కూడా వారు అతని పరాక్రమాన్ని తెలుసుకోవాలనుకున్నారు. అప్పుడు వారి పరాక్రమాన్ని పరీక్షించాలనే కోరిక గల వారి ముందు శివుని ధనుస్సు తీసుకురాబడింది.
1.66.19
न शेकुर्ग्रहणे तस्य धनुषस्तोलनेऽपि वा।
तेषां वीर्यवतां वीर्यमल्पं ज्ञात्वा महामुने ॥ १.६६.१९ ॥
మహాముని, ఆ ధనుస్సును ఎత్తడంలోగాని వంచడంలోగాని వారు సమర్థులు కాలేకపోయారు. ఆ బలవంతుల బలం అల్పమని తెలుసుకొని—
1.66.20
प्रत्याख्याता नृपतयस्तन्निबोध तपोधन।
ततः परमकोपेन राजानो मुनिपुंगव ॥ १.६६.२० ॥
తపోధనా, ఆ రాజులు తిరస్కరించబడ్డారు; దీనిని తెలుసుకోండి. అప్పుడు, మునిశ్రేష్ఠా, రాజులు అత్యంత కోపంతో నిండిపోయారు—
1.66.21
अरुन्धन् मिथिलां सर्वे वीर्यसंदेहमागताः।
आत्मानमवधूतं मे विज्ञाय नृपपुंगवाः ॥ १.६६.२१ ॥
వారందరూ మిథిలను ముట్టడించారు; వారి పరాక్రమంపై సందేహం కలిగినవారై. నన్ను అవమానితునిగా తెలుసుకొని, రాజశ్రేష్ఠులారా—
1.66.22
रोषेण महताविष्टाः पीडयन् मिथिलां पुरीम्।
ततः संवत्सरे पूर्णे क्षयं यातानि सर्वशः ॥ १.६६.२२ ॥
మహా కోపంతో ఆవేశితులై మిథిల నగరాన్ని పీడించారు. అప్పుడు ఏడాది పూర్తయ్యాక, సర్వం క్షీణించిపోయాయి—
1.66.23
साधनानि मुनिश्रेष्ठ ततोऽहं भृशदुःखितः।
ततो देवगणान् सर्वांस्तपसाहं प्रसादयम् ॥ १.६६.२३ ॥
మునిశ్రేష్ఠా, నా సైన్యాలు నశించాయి; నేను అత్యంత దుఃఖితుడనయ్యాను. అప్పుడు తపస్సుతో సర్వ దేవగణాలను నేను ప్రసన్నం చేసుకున్నాను—
1.66.24
ददुश्च परमप्रीताश्चतुरंगबलं सुराः।
ततो भग्ना नृपतयो हन्यमाना दिशो ययुः ॥ १.६६.२४ ॥
అత్యంత సంతోషించిన దేవతలు చతురంగ బలాన్ని ఇచ్చారు. అప్పుడు రాజులు భగ్నులై, హతమార్చబడుతూ దిక్కులకు పారిపోయారు—
1.66.25
अवीर्या वीर्यसंदिग्धाः सामात्याः पापकारिणः।
तदेतन्मुनिशार्दूल धनुः परमभास्वरम् ॥ १.६६.२५ ॥
ముని శార్దూలా, బలహీనులు, తమ శక్తిపై సందేహం కలవారు, మంత్రులతో కూడిన పాపకర్ములైన రాజులు ఇది ఎత్తలేకపోయారు; ఈ విల్లు అత్యంత ప్రకాశవంతమైనది.
1.66.26
रामलक्ष्मणयोश्चापि दर्शयिष्यामि सुव्रत।
यद्यस्य धनुषो रामः कुर्यादारोपणं मुने।
सुतामयोनिजां सीतां दद्यां दाशरथेरहम् ॥ १.६६.२६ ॥
సుపవిత్రుడా, రాముడికి, లక్ష్మణుడికి కూడా దీనిని చూపిస్తాను. ముని, ఈ విల్లుకు రాముడు నారిని బిగిస్తే, యోనిజ కాని నా కుమార్తె సీతను దశరథ కుమారుడైన రాముడికి ఇస్తాను.