ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 1.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.66.1
ततः प्रभाते विमले कृतकर्मा नराधिपः।
विश्वामित्रं महात्मानमाजुहाव सराघवम् ॥ १.६६.१ ॥
ତା'ପରେ ନିର୍ମଳ ପ୍ରଭାତରେ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରି ରାଜା ମହାତ୍ମା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ରାଘବଙ୍କ ସହିତ ଡାକିଲେ।
1.66.2
तमर्चयित्वा धर्मात्मा शास्त्रदृष्टेन कर्मणा।
राघवौ च महात्मानौ तदा वाक्यमुवाच ह ॥ १.६६.२ ॥
ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜା ଶାସ୍ତ୍ରବିଧି ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ମହାତ୍ମା ରାଘବଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.66.3
भगवन् स्वागतं तेऽस्तु किं करोमि तवानघ।
भवानाज्ञापयतु मामाज्ञाप्यो भवता ह्यहम् ॥ १.६६.३ ॥
ଭଗବନ୍, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ। ହେ ନିଷ୍ପାପ, ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ କ'ଣ କରିବି? ଆପଣ ମୋତେ ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାର ଯୋଗ୍ୟ।
1.66.4
एवमुक्तः स धर्मात्मा जनकेन महात्मना।
प्रत्युवाच मुनिश्रेष्ठो वाक्यं वाक्यविशारदः ॥ १.६६.४ ॥
ମହାତ୍ମା ଜନକ ଏହିପରି କହିବାରୁ ଧର୍ମାତ୍ମା, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବାକ୍ୟବିଶାରଦ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
1.66.5
पुत्रौ दशरथस्येमौ क्षत्रियौ लोकविश्रुतौ।
द्रष्टुकामौ धनुःश्रेष्ठं यदेतत्त्वयि तिष्ठति ॥ १.६६.५ ॥
ଏହି ଦୁଇଜଣ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର; କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଜଗତ-ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ଥିବା ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁକୁ ଦେଖିବାକୁ ସେମାନେ ଇଚ୍ଛୁକ।
1.66.6
एतद् दर्शय भद्रं ते कृतकामौ नृपात्मजौ।
दर्शनादस्य धनुषो यथेष्टं प्रतियास्यतः ॥ १.६६.६ ॥
ଆପଣଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ଏହି ଧନୁ ଦେଖାନ୍ତୁ। ଏହି ଧନୁର ଦର୍ଶନ କରି ଏହି ରାଜକୁମାରମାନେ କୃତକାମ ହୋଇ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଫେରିବେ।
1.66.7
एवमुक्तस्तु जनकः प्रत्युवाच महामुनिम्।
श्रूयतामस्य धनुषो यदर्थमिह तिष्ठति ॥ १.६६.७ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ ଜନକ ସେହି ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଏଠାରେ ଏହି ଧନୁ କି କାରଣରୁ ରଖାଯାଇଛି, ତାହା ଶୁଣନ୍ତୁ।"
1.66.8
देवरात इति ख्यातो निमेर्ज्येष्ठो महीपतिः।
न्यासोऽयं तस्य भगवन् हस्ते दत्तो महात्मनः ॥ १.६६.८ ॥
"ହେ ଭଗବାନ! ନିମିଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଦେବରାତ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ରାଜା ଥିଲେ। ଏହି ଧନୁ ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ହାତରେ ନ୍ୟାସ ଭାବେ ଦିଆଯାଇଥିଲା।"
1.66.9
दक्षयज्ञवधे पूर्वं धनुरायम्य वीर्यवान्।
विध्वंस्य त्रिदशान् रोषात् सलीलमिदमब्रवीत् ॥ १.६६.९ ॥
"ପୂର୍ବରୁ ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞ ବିନାଶ ସମୟରେ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ୍ ସେ ଏହି ଧନୁକୁ ଟାଣି, କ୍ରୋଧରେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କରି, ଲୀଳାରେ ଏହା କହିଲେ।"
1.66.10
यस्माद् भागार्थिनो भागं नाकल्पयत मे सुराः।
वरांगानि महार्हाणि धनुषा शातयामि वः ॥ १.६६.१० ॥
"ଭାଗ ଇଚ୍ଛୁକ ହେ ଦେବତାମାନେ, ତୁମେମାନେ ମୋର ଭାଗ ସ୍ଥିର କରିନାହଁ। ତେଣୁ ଏହି ଧନୁରେ ତୁମ୍ଭମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅତି ମୂଲ୍ୟବାନ ଅଙ୍ଗ କାଟିଦେବି।"
1.66.11
ततो विमनसः सर्वे देवा वै मुनिपुंगव।
प्रसादयन्त देवेशं तेषां प्रीतोऽभवद् भवः ॥ १.६६.११ ॥
"ତେବେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ଭବ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।"
1.66.12
प्रीतियुक्तस्तु सर्वेषां ददौ तेषां महात्मनाम्।
तदेतद् देवदेवस्य धनूरत्नं महात्मनः ॥ १.६६.१२ ॥
ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେ ସେହି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କୁ ଦେବଦେବଙ୍କର ସେହି ଧନୁ-ରତ୍ନ ଦେଲେ।
1.66.13
न्यासभूतं तदा न्यस्तमस्माकं पूर्वजे विभौ।
अथ मे कृषतः क्षेत्रं लांगलादुत्थिता ततः ॥ १.६६.१३ ॥
ସେହି ଧନୁ ସେତେବେଳେ ଆମ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ପାଖରେ ନ୍ୟାସ ରୂପେ ରଖାଯାଇଥିଲା; ତାହା ସମର୍ଥ ପ୍ରଭୁଙ୍କର। ତା'ପରେ ମୁଁ ଖେତ ଚଷୁଥିବାବେଳେ ଲଙ୍ଗଳର ରେଖାରୁ ସେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ।
1.66.14
क्षेत्रं शोधयता लब्धा नाम्ना सीतेति विश्रुता।
भूतलादुत्थिता सा तु व्यवर्धत ममात्मजा ॥ १.६६.१४ ॥
ଖେତ ପରିଷ୍କାର କରୁଥିବାବେଳେ ମୁଁ ଯାହାକୁ ପାଇଥିଲି, ସେ 'ସୀତା' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଭୂମିରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିବା ମୋ କନ୍ୟା ବଢ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
1.66.15
वीर्यशुल्केति मे कन्या स्थापितेयमयोनिजा।
भूतलादुत्थितां तां तु वर्धमानां ममात्मजाम् ॥ १.६६.१५ ॥
'ବୀର୍ଯ୍ୟ ହିଁ ମୂଲ୍ୟ' ଏହି ନିୟମରେ ଏହି କନ୍ୟା ମୋର; ଗର୍ଭରୁ ନୁହେଁ, ଅଯୋନିଜା ରୂପେ ପ୍ରକଟ। ଭୂମିରୁ ଉଠି ବଢ଼ୁଥିବା ମୋ କନ୍ୟା ପାଇଁ ମୁଁ ଏହା ସ୍ଥିର କରିଛି।
1.66.16
वरयामासुरागत्य राजानो मुनिपुंगव।
तेषां वरयतां कन्यां सर्वेषां पृथिवीक्षिताम् ॥ १.६६.१६ ॥
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ରାଜାମାନେ ଆସି ତାଙ୍କୁ ବରଣ କରିବା ପାଇଁ ଯାଚିଲେ। ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରୁଥିବା ସେହି ସମସ୍ତ ରାଜା ସେହି କନ୍ୟାଙ୍କୁ ମାଗିଲେ।
1.66.17
वीर्यशुल्केति भगवन् न ददामि सुतामहम्।
ततः सर्वे नृपतयः समेत्य मुनिपुंगव ॥ १.६६.१७ ॥
'ବୀର୍ଯ୍ୟ ହିଁ ମୂଲ୍ୟ' କହି, ହେ ଭଗବାନ! ମୁଁ ମୋ କନ୍ୟାକୁ ଦେଉନାହିଁ। ତା'ପରେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସମସ୍ତ ରାଜା ଏକତ୍ର ହେଲେ।
1.66.18
मिथिलामप्युपागम्य वीर्यं जिज्ञासवस्तदा।
तेषां जिज्ञासमानानां शैवं धनुरुपाहृतम् ॥ १.६६.१८ ॥
ମିଥିଲା ପହଞ୍ଚି ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ। ସେତେବେଳେ ପରାକ୍ରମ ପରଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ସେମାନଙ୍କ ସାମନାରେ ଶିବଙ୍କ ଧନୁ ଆଣାଗଲା।
1.66.19
न शेकुर्ग्रहणे तस्य धनुषस्तोलनेऽपि वा।
तेषां वीर्यवतां वीर्यमल्पं ज्ञात्वा महामुने ॥ १.६६.१९ ॥
ହେ ମହାମୁନି, ସେ ଧନୁ ଉଠାଇବାରେ କିମ୍ବା ବଙ୍କାଇବାରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ସମର୍ଥ ହୋଇ ନ ପାରିଲେ। ସେହି ପରାକ୍ରମୀମାନଙ୍କର ବଳ ଅଳ୍ପ ଜାଣି—
1.66.20
प्रत्याख्याता नृपतयस्तन्निबोध तपोधन।
ततः परमकोपेन राजानो मुनिपुंगव ॥ १.६६.२० ॥
ହେ ତପୋଧନ, ସେହି ରାଜାମାନେ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାତ ହେଲେ; ଏହା ବୁଝନ୍ତୁ। ତାପରେ ହେ ମୁନିପୁଙ୍ଗବ, ରାଜାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ—
1.66.21
अरुन्धन् मिथिलां सर्वे वीर्यसंदेहमागताः।
आत्मानमवधूतं मे विज्ञाय नृपपुंगवाः ॥ १.६६.२१ ॥
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମିଥିଳାକୁ ଅବରୋଧ କଲେ; ନିଜର ପରାକ୍ରମରେ ସନ୍ଦେହ ପୋଷଣ କରି। ମୋତେ ଅପମାନିତ ଜାଣି, ହେ ନୃପପୁଙ୍ଗବମାନେ—
1.66.22
रोषेण महताविष्टाः पीडयन् मिथिलां पुरीम्।
ततः संवत्सरे पूर्णे क्षयं यातानि सर्वशः ॥ १.६६.२२ ॥
ମହାକ୍ରୋଧରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ସେମାନେ ମିଥିଳା ନଗରୀକୁ ପୀଡ଼ନ କଲେ। ତାପରେ ବର୍ଷ ପୂରଣ ହେବାରେ ସବୁ କ୍ଷୟ ପାଇଲା—
1.66.23
साधनानि मुनिश्रेष्ठ ततोऽहं भृशदुःखितः।
ततो देवगणान् सर्वांस्तपसाहं प्रसादयम् ॥ १.६६.२३ ॥
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ସେନା କ୍ଷୟ ପାଇଲା; ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲି। ତାପରେ ତପସ୍ୟା ବଳରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲି—
1.66.24
ददुश्च परमप्रीताश्चतुरंगबलं सुराः।
ततो भग्ना नृपतयो हन्यमाना दिशो ययुः ॥ १.६६.२४ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଦେବତାମାନେ ଚତୁରଙ୍ଗ ସେନା ଦେଲେ। ତାପରେ ରାଜାମାନେ ପରାସ୍ତ ଓ ଆହତ ହୋଇ ଦିଗ ଆଡ଼କୁ ପଳାଇଲେ—
1.66.25
अवीर्या वीर्यसंदिग्धाः सामात्याः पापकारिणः।
तदेतन्मुनिशार्दूल धनुः परमभास्वरम् ॥ १.६६.२५ ॥
ହେ ମୁନିଶାର୍ଦୂଳ, ବୀର୍ଯ୍ୟହୀନ, ନିଜ ବଳରେ ସନ୍ଦେହଯୁକ୍ତ, ମନ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ପାପୀ ରାଜାମାନେ ଏହା ଉଠାଇ ପାରି ନଥିଲେ; ଏହି ଧନୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମନ୍ତ।
1.66.26
रामलक्ष्मणयोश्चापि दर्शयिष्यामि सुव्रत।
यद्यस्य धनुषो रामः कुर्यादारोपणं मुने।
सुतामयोनिजां सीतां दद्यां दाशरथेरहम् ॥ १.६६.२६ ॥
ହେ ସୁବ୍ରତ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଏହା ଦେଖାଇବି। ହେ ମୁନି, ଯଦି ରାମ ଏହି ଧନୁରେ ଜ୍ୟା ଯୋଡ଼ନ୍ତି, ତେବେ ଅଯୋନିଜା ମୋ କନ୍ୟା ସୀତାକୁ ଦଶରଥ-ପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେବି।