વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.70
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.70.1
ततः प्रभाते जनकः कृतकर्मा महर्षिभिः।
उवाच वाक्यं वाक्यज्ञः शतानन्दं पुरोहितम् ॥ १.७०.१ ॥
ત્યારબાદ પ્રભાતે, કૃતકર્મા જનકે મહર્ષિઓની સમક્ષ, વાણીના મર્મજ્ઞ થઈને પુરોહિત શતાનંદને આ વચન કહ્યું.
1.70.2
भ्राता मम महातेजा वीर्यवानतिधार्मिकः।
कुशध्वज इति ख्यातः पुरीमध्यवसच्छुभाम् ॥ १.७०.२ ॥
મારો ભાઈ મહાતેજસ્વી, પરાક્રમી અને અતિ ધાર્મિક છે. કુશધ્વજ નામે પ્રસિદ્ધ થઈને તે એક સુંદર નગરીમાં વસે છે.
1.70.3
वार्याफलकपर्यन्तां पिबन्निक्षुमतीं नदीम्।
सांकाश्यां पुण्यसंकाशां विमानमिव पुष्पकम् ॥ १.७०.३ ॥
ખાઈની કોટથી ઘેરાયેલી, ઇક્ષુમતી નદીનું જળ પીતી, પુણ્ય સમાન તેજસ્વી સાંકાશ્યા નગરી — જાણે પુષ્પક વિમાન.
1.70.4
तमहं द्रष्टुमिच्छामि यज्ञगोप्ता स मे मतः।
प्रीतिं सोऽपि महातेजा इमां भोक्ता मया सह ॥ १.७०.४ ॥
હું તેને જોવા ઇચ્છું છું; તે યજ્ઞરક્ષક ગણાય છે. તે મહાતેજસ્વી પણ મારી સાથે આ આનંદ ભોગવે.
1.70.5
एवमुक्ते तु वचने शतानन्दस्य संनिधौ।
आगताः केचिदव्यग्रा जनकस्तान् समादिशत् ॥ १.७०.५ ॥
શતાનંદની સમક્ષ આ વચન કહેવાયા પછી, કેટલાક શાંત દૂતો ત્યાં આવ્યા; જનકે તેમને આદેશ આપ્યો.
1.70.6
शासनात् तु नरेन्द्रस्य प्रययुः शीघ्रवाजिभिः।
समानेतुं नरव्याघ्रं विष्णुमिन्द्राज्ञया यथा ॥ १.७०.६ ॥
રાજાના આદેશથી તેઓ ઝડપી અશ્વો પર ચાલ્યા, નરશ્રેષ્ઠને લાવવા — ઇન્દ્રની આજ્ઞાથી વિષ્ણુને લાવ્યા હતા તેમ.
1.70.7
सांकाश्यां ते समागम्य ददृशुश्च कुशध्वजम्।
न्यवेदयन् यथावृत्तं जनकस्य च चिन्तितम् ॥ १.७०.७ ॥
તેઓ સાંકાશ્યા પહોંચ્યા, કુશધ્વજને મળ્યા અને જે બન્યું હતું તથા જનકનો વિચાર યથાવત્ જણાવ્યો.
1.70.8
तद्वृत्तं नृपतिः श्रुत्वा दूतश्रेष्ठैर्महाजवैः।
आज्ञया तु नरेन्द्रस्य आजगाम कुशध्वजः ॥ १.७०.८ ॥
એ વૃત્તાંત રાજાએ અતિવેગવાન શ્રેષ્ઠ દૂતો પાસેથી સાંભળ્યો, અને નરેન્દ્રની આજ્ઞાથી કુશધ્વજ આવ્યો.
1.70.9
स ददर्श महात्मानं जनकं धर्मवत्सलम्।
सोऽभिवाद्य शतानन्दं जनकं चातिधार्मिकम् ॥ १.७०.९ ॥
તેણે મહાત્મા, ધર્મપ્રિય જનકને જોયા. શતાનંદને અને અતિ ધાર્મિક જનકને તેણે અભિવાદન કર્યું.
1.70.10
राजार्हं परमं दिव्यमासनं सोऽध्यरोहत।
उपविष्टावुभौ तौ तु भ्रातरावमितद्युती ॥ १.७०.१० ॥
રાજાને યોગ્ય પરમ દિવ્ય આસન પર તે ચડ્યો. અમિત તેજસ્વી તે બંને ભાઈઓ બેઠા.
1.70.11
प्रेषयामासतुर्वीरौ मन्त्रिश्रेष्ठं सुदामनम्।
गच्छ मन्त्रिपते शीघ्रमिक्ष्वाकुममितप्रभम् ॥ १.७०.११ ॥
તે બંને વીરોએ શ્રેષ્ઠ મંત્રી સુદામનને મોકલ્યો: 'હે મંત્રિપતિ, શીઘ્ર જા, અમિત તેજવાળા ઇક્ષ્વાકુ વંશજ પાસે.'
1.70.12
आत्मजैः सह दुर्धर्षमानयस्व समन्त्रिणम्।
औपकार्यां स गत्वा तु रघूणां कुलवर्धनम् ॥ १.७०.१२ ॥
'પોતાના પુત્રો અને મંત્રીઓ સહિત એ અજેય રાજાને લઈ આવ.' તે ઔપકાર્યામાં જઈને રઘુકુળને વધારનારા પાસે પહોંચ્યો.
1.70.13
ददर्श शिरसा चैनमभिवाद्येदमब्रवीत्।
अयोध्याधिपते वीर वैदेहो मिथिलाधिपः ॥ १.७०.१३ ॥
તેમણે તેને જોયો, માથું નમાવીને અભિવાદન કર્યું અને કહ્યું — હે અયોધ્યાના અધિપતિ, હે વીર! મિથિલાના અધિપતિ, વૈદેહ રાજા (આમ કહે છે).
1.70.14
स त्वां द्रष्टुं व्यवसितः सोपाध्यायपुरोहितम्।
मन्त्रिश्रेष्ठवचः श्रुत्वा राजा सर्षिगणस्तथा ॥ १.७०.१४ ॥
તેઓ તમને જોવાનો દૃઢ નિશ્ચય કરી ચૂક્યા છે. શ્રેષ્ઠ મંત્રીના વચન સાંભળીને રાજા પણ ઉપાધ્યાય અને પુરોહિત સાથે, ઋષિગણ સહિત (આવવા તૈયાર છે).
1.70.15
सबन्धुरगमत् तत्र जनको यत्र वर्तते।
राजा च मन्त्रिसहितः सोपाध्यायः सबान्धवः ॥ १.७०.१५ ॥
સ્વજનો સહિત તે ત્યાં ગયો, જ્યાં જનક હતા. અને રાજા મંત્રી, ઉપાધ્યાય અને સ્વજનો સહિત (ત્યાં ગયા).
1.70.16
वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठो वैदेहमिदमब्रवीत्।
विदितं ते महाराज इक्ष्वाकुकुलदैवतम् ॥ १.७०.१६ ॥
વાક્યજ્ઞોમાં શ્રેષ્ઠ વૈદેહ રાજાને આમ બોલ્યા — હે મહારાજ, ઇક્ષ્વાકુ કુળનું દૈવત તમને જાણીતું છે.
1.70.17
वक्ता सर्वेषु कृत्येषु वसिष्ठो भगवानृषिः।
विश्वामित्राभ्यनुज्ञातः सह सर्वैर्महर्षिभिः ॥ १.७०.१७ ॥
બધા કાર્યોમાં બોલનારા ભગવાન ઋષિ વસિષ્ઠ છે; વિશ્વામિત્ર અને સર્વ મહર્ષિઓએ તેમને અનુમતિ આપી છે.
1.70.18
एष वक्ष्यति धर्मात्मा वसिष्ठो मे यथाक्रमम्।
तूष्णींभूते दशरथे वसिष्ठो भगवानृषिः ॥ १.७०.१८ ॥
આ ધર્માત્મા વસિષ્ઠ મારા વતી યથાક્રમ બોલશે. દશરથ મૌન રહ્યા ત્યારે ભગવાન ઋષિ વસિષ્ઠ (બોલ્યા).
1.70.19
उवाच वाक्यं वाक्यज्ञो वैदेहं सपुरोधसम्।
अव्यक्तप्रभवो ब्रह्मा शाश्वतो नित्य अव्ययः ॥ १.७०.१९ ॥
વાણીના જ્ઞાતા (વસિષ્ઠ) પુરોહિત સહિત વૈદેહને બોલ્યા — અવ્યક્તમાંથી ઉદ્ભવેલા બ્રહ્મા શાશ્વત, નિત્ય અને અવ્યય છે.
1.70.20
तस्मान्मरीचिः संजज्ञे मरीचेः कश्यपः सुतः।
विवस्वान् कश्यपाज्जज्ञे मनुर्वैवस्वतः स्मृतः ॥ १.७०.२० ॥
તેમનાથી મરીચિ ઉત્પન્ન થયા; મરીચિથી પુત્ર કશ્યપ થયા. કશ્યપથી વિવસ્વાન જન્મ્યા; વિવસ્વાનના પુત્ર વૈવસ્વત મનુ સ્મરાય છે.
1.70.21
मनुः प्रजापतिः पूर्वमिक्ष्वाकुश्च मनोः सुतः।
तमिक्ष्वाकुमयोध्यायां राजानं विद्धि पूर्वकम् ॥ १.७०.२१ ॥
મનુ પ્રજાપતિ હતા; મનુના પુત્ર ઇક્ષ્વાકુ હતા. તે ઇક્ષ્વાકુને અયોધ્યાના પ્રથમ રાજા તરીકે જાણો.
1.70.22
इक्ष्वाकोस्तु सुतः श्रीमान् कुक्षिरित्येव विश्रुतः।
कुक्षेरथात्मजः श्रीमान् विकुक्षिरुदपद्यत ॥ १.७०.२२ ॥
ઇક્ષ્વાકુના પુત્ર શ્રીમાન કુક્ષિ નામે વિખ્યાત થયા. કુક્ષિના પુત્ર શ્રીમાન વિકુક્ષિ ઉત્પન્ન થયા.
1.70.23
विकुक्षेस्तु महातेजा बाणः पुत्रः प्रतापवान्।
बाणस्य तु महातेजा अनरण्यः प्रतापवान् ॥ १.७०.२३ ॥
વિકુક્ષિના પુત્ર મહાતેજસ્વી, પ્રતાપી બાણ હતા. બાણના પુત્ર મહાતેજસ્વી, પ્રતાપી અનરણ્ય હતા.
1.70.24
अनरण्यात् पृथुर्जज्ञे त्रिशङ्कुस्तु पृथोरपि।
त्रिशङ्कोरभवत् पुत्रो धुन्धुमारो महायशाः ॥ १.७०.२४ ॥
અનરણ્યથી પૃથુ જન્મ્યા; પૃથુથી ત્રિશંકુ. ત્રિશંકુના પુત્ર મહાયશસ્વી ધુંધુમાર થયા.
1.70.25
धुन्धुमारान्महातेजा युवनाश्वो महारथः।
युवनाश्वसुतश्चासीन्मान्धाता पृथिवीपतिः ॥ १.७०.२५ ॥
ધુંધુમારથી મહાતેજસ્વી મહારથી યુવનાશ્વ થયા; યુવનાશ્વનો પુત્ર પૃથ્વીપતિ માંધાતા થયો.
1.70.26
मान्धातुस्तु सुतः श्रीमान् सुसन्धिरुदपद्यत।
सुसन्धेरपि पुत्रौ द्वौ ध्रुवसन्धिः प्रसेनजित् ॥ १.७०.२६ ॥
માંધાતાનો શ્રીમાન પુત્ર સુસંધિ ઉત્પન્ન થયો; સુસંધિને બે પુત્રો થયા — ધ્રુવસંધિ અને પ્રસેનજિત.
1.70.27
यशस्वी ध्रुवसन्धेस्तु भरतो नाम नामतः।
भरतात् तु महातेजा असितो नाम जायत ॥ १.७०.२७ ॥
યશસ્વી ધ્રુવસંધિનો પુત્ર ભરત નામનો થયો; ભરતથી મહાતેજસ્વી અસિત જન્મ્યો.
1.70.28
यस्यैते प्रतिराजान उदपद्यन्त शत्रवः।
हैहयास्तालजङ्घाश्च शूराश्च शशबिन्दवः ॥ १.७०.२८ ॥
જેના આ પ્રતિરાજાઓ શત્રુ થઈને ઊભા થયા — હૈહયો, તાલજંઘો અને શૂર શશબિંદુઓ.
1.70.29
तांश्च स प्रतियुध्यन् वै युद्धे राजा प्रवासितः।
हिमवन्तमुपागम्य भार्याभ्यां सहितस्तदा ॥ १.७०.२९ ॥
યુદ્ધમાં તેમની સામે લડતા રાજા હાંકી કઢાયા; ત્યારે બે પત્નીઓ સાથે તે હિમાલય ગયો.
1.70.30
असितोऽल्पबलो राजा कालधर्ममुपेयिवान्।
द्वे चास्य भार्ये गर्भिण्यौ बभूवतुरिति श्रुतिः ॥ १.७०.३० ॥
અલ્પબળ રાજા અસિત કાળધર્મને પામ્યો; તેની બે પત્નીઓ ગર્ભવતી હતી એવું સંભળાય છે.
1.70.31
एका गर्भविनाशार्थं सपत्न्यै सगरं ददौ।
ततः शैलवरे रम्ये बभूवाभिरतो मुनिः ॥ १.७०.३१ ॥
એકે ગર્ભનાશ માટે શોકણને સગર આપ્યો. પછી રમ્ય શ્રેષ્ઠ પર્વત પર મુનિ આનંદથી રહેવા લાગ્યા.
1.70.32
भार्गवश्च्यवनो नाम हिमवन्तमुपाश्रितः।
तत्र चैका महाभागा भार्गवं देववर्चसम् ॥ १.७०.३२ ॥
ભૃગુવંશી ચ્યવન નામે મુનિ હિમાલયનો આશ્રય લીધો. ત્યાં એક મહાભાગા દેવતેજસ્વી ભાર્ગવને (જોયો).
1.70.33
ववन्दे पद्मपत्राक्षी कांक्षन्ती सुतमुत्तमम्।
तमृषिं साभ्युपागम्य कालिन्दी चाभ्यवादयत् ॥ १.७०.३३ ॥
કમળપાંખડી જેવી આંખોવાળી તે ઉત્તમ પુત્રની ઇચ્છા રાખીને (મુનિને) વંદન કર્યું. તે ઋષિ પાસે જઈને કાલિંદીએ વંદન કર્યું.
1.70.34
स तामभ्यवदद् विप्रः पुत्रेप्सुं पुत्रजन्मनि।
तव कुक्षौ महाभागे सुपुत्रः सुमहाबलः ॥ १.७०.३४ ॥
તે બ્રાહ્મણ ઋષિ પુત્રની ઇચ્છા ધરાવતી તેને બોલ્યા: "હે મહાભાગે, તારા ગર્ભમાં સુપુત્ર, અતિ બળવાન (છે)."
1.70.35
महावीर्यो महातेजा अचिरात् संजनिष्यति।
गरेण सहितः श्रीमान् मा शुचः कमलेक्षणे ॥ १.७०.३५ ॥
મહાવીર્ય, મહાતેજસ્વી જલદી જન્મશે. ઝેર સાથે તે શ્રીમાન (જન્મશે). હે કમલનયની, શોક ન કર.
1.70.36
च्यवनं च नमस्कृत्य राजपुत्री पतिव्रता।
पत्या विरहिता तस्मात् पुत्रं देवी व्यजायत ॥ १.७०.३६ ॥
ચ્યવનને નમસ્કાર કરીને પતિવ્રતા રાજપુત્રી, પતિથી વિયોગ હોવાથી, તે દેવીએ પુત્રને જન્મ આપ્યો.
1.70.37
सपत्न्या तु गरस्तस्यै दत्तो गर्भजिघांसया।
सह तेन गरेणैव संजातः सगरोऽभवत् ॥ १.७०.३७ ॥
શોક્ય ગર્ભનો નાશ કરવાની ઇચ્છાથી તેને ઝેર આપ્યું. એ ઝેર સાથે જ તે જન્મ્યો અને સગર થયો.
1.70.38
सगरस्यासमञ्जस्तु असमञ्जादथांशुमान्।
दिलीपोंऽशुमतः पुत्रो दिलीपस्य भगीरथः ॥ १.७०.३८ ॥
સગરથી અસમંજ, અસમંજથી અંશુમાન. અંશુમાનનો પુત્ર દિલીપ, અને દિલીપનો પુત્ર ભગીરથ.
1.70.39
भगीरथात् ककुत्स्थश्च ककुत्स्थाच्च रघुस्तथा।
रघोस्तु पुत्रस्तेजस्वी प्रवृद्धः पुरुषादकः ॥ १.७०.३९ ॥
ભગીરથથી કકુત્સ્થ, ને કકુત્સ્થથી રઘુ. રઘુનો તેજસ્વી પુત્ર મોટો થઈને પુરુષાદક (નરભક્ષી) બન્યો.
1.70.40
कल्माषपादोऽप्यभवत् तस्माज्जातस्तु शङ्खणः।
सुदर्शनः शङ्खणस्य अग्निवर्णः सुदर्शनात् ॥ १.७०.४० ॥
તેનાથી કલ્માષપાદ પણ થયો. તેનાથી શંખણ જન્મ્યો; શંખણથી સુદર્શન, અને સુદર્શનથી અગ્નિવર્ણ.
1.70.41
शीघ्रगस्त्वग्निवर्णस्य शीघ्रगस्य मरुः सुतः।
मरोः प्रशुश्रुकस्त्वासीदम्बरीषः प्रशुश्रुकात् ॥ १.७०.४१ ॥
અગ્નિવર્ણનો પુત્ર શીઘ્રગ, શીઘ્રગનો પુત્ર મરુ. મરુથી પ્રશુશ્રુક, અને પ્રશુશ્રુકથી અંબરીષ.
1.70.42
अम्बरीषस्य पुत्रोऽभून्नहुषश्च महीपतिः।
नहुषस्य ययातिस्तु नाभागस्तु ययातिजः ॥ १.७०.४२ ॥
અંબરીષનો પુત્ર નહુષ થયો, જે મહીપતિ હતો. નહુષનો પુત્ર યયાતિ, અને યયાતિનો પુત્ર નાભાગ.
1.70.43
नाभागस्य बभूवाज अजाद् दशरथोऽभवत्।
अस्माद् दशरथाज्जातौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ १.७०.४३ ॥
નાભાગથી અજ થયો; અજથી દશરથ થયો. એ દશરથથી રામ અને લક્ષ્મણ નામના બે ભાઈઓ જન્મ્યા.
1.70.44
आदिवंशविशुद्धानां राज्ञां परमधर्मिणाम्।
इक्ष्वाकुकुलजातानां वीराणां सत्यवादिनाम् ॥ १.७०.४४ ॥
આદિ વંશથી શુદ્ધ, પરમ ધર્મિષ્ઠ, ઇક્ષ્વાકુ કુળમાં જન્મેલા, વીર અને સત્યવાદી રાજાઓના.
1.70.45
रामलक्ष्मणयोरर्थे त्वत्सुते वरये नृप।
सदृशाभ्यां नरश्रेष्ठ सदृशे दातुमर्हसि ॥ १.७०.४५ ॥
હે રાજા, રામ અને લક્ષ્મણ માટે હું તમારા પુત્રોની યાચના કરું છું. હે નરશ્રેષ્ઠ, સમાન એવા બંનેને સમાન કન્યાઓ આપવી તમને યોગ્ય છે.