వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 1.70
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.70.1
ततः प्रभाते जनकः कृतकर्मा महर्षिभिः।
उवाच वाक्यं वाक्यज्ञः शतानन्दं पुरोहितम् ॥ १.७०.१ ॥
తరువాత ప్రభాతమున, కర్మలు పూర్తిచేసిన జనకుడు మహర్షుల సమక్షంలో, వాక్కులో నిపుణుడై పురోహితుడైన శతానందునితో ఇలా పలికాడు.
1.70.2
भ्राता मम महातेजा वीर्यवानतिधार्मिकः।
कुशध्वज इति ख्यातः पुरीमध्यवसच्छुभाम् ॥ १.७०.२ ॥
నా సోదరుడు మహాతేజస్వి, పరాక్రమశాలి, అత్యంత ధర్మాత్ముడు. కుశధ్వజుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడై ఒక సుందర పురంలో నివసిస్తున్నాడు.
1.70.3
वार्याफलकपर्यन्तां पिबन्निक्षुमतीं नदीम्।
सांकाश्यां पुण्यसंकाशां विमानमिव पुष्पकम् ॥ १.७०.३ ॥
కందకాల గోడలతో చుట్టబడి, ఇక్షుమతీ నదీ జలాన్ని త్రాగుతూ, పుణ్యంలా ప్రకాశించే సాంకాశ్య నగరం — పుష్పక విమానంలా ఉంది.
1.70.4
तमहं द्रष्टुमिच्छामि यज्ञगोप्ता स मे मतः।
प्रीतिं सोऽपि महातेजा इमां भोक्ता मया सह ॥ १.७०.४ ॥
నేను అతనిని చూడాలనుకుంటున్నాను; అతడు యజ్ఞ రక్షకుడిగా భావించబడ్డాడు. ఆ మహాతేజస్వి కూడా ఈ ఆనందాన్ని నాతో కలిసి అనుభవించాలి.
1.70.5
एवमुक्ते तु वचने शतानन्दस्य संनिधौ।
आगताः केचिदव्यग्रा जनकस्तान् समादिशत् ॥ १.७०.५ ॥
శతానందుని సమక్షంలో ఈ మాట పలికిన తరువాత, కొందరు ప్రశాంతులైన దూతలు అక్కడకు వచ్చారు; జనకుడు వారికి ఆజ్ఞాపించాడు.
1.70.6
शासनात् तु नरेन्द्रस्य प्रययुः शीघ्रवाजिभिः।
समानेतुं नरव्याघ्रं विष्णुमिन्द्राज्ञया यथा ॥ १.७०.६ ॥
రాజు ఆజ్ఞతో వారు వేగవంతమైన గుర్రాలపై బయలుదేరారు, నరశ్రేష్ఠుడిని తీసుకురావడానికి — ఇంద్రుని ఆజ్ఞతో విష్ణువును తీసుకువచ్చినట్లు.
1.70.7
सांकाश्यां ते समागम्य ददृशुश्च कुशध्वजम्।
न्यवेदयन् यथावृत्तं जनकस्य च चिन्तितम् ॥ १.७०.७ ॥
వారు సాంకాశ్యకు చేరి కుశధ్వజుని కలిసి, జరిగినదంతను జనకుని తలంపును యథావిధిగా తెలియజేశారు.
1.70.8
तद्वृत्तं नृपतिः श्रुत्वा दूतश्रेष्ठैर्महाजवैः।
आज्ञया तु नरेन्द्रस्य आजगाम कुशध्वजः ॥ १.७०.८ ॥
ఆ వృత్తాంతాన్ని రాజు మహావేగంగల శ్రేష్ఠ దూతల ద్వారా విని, నరేంద్రుని ఆజ్ఞానుసారం కుశధ్వజుడు వచ్చాడు.
1.70.9
स ददर्श महात्मानं जनकं धर्मवत्सलम्।
सोऽभिवाद्य शतानन्दं जनकं चातिधार्मिकम् ॥ १.७०.९ ॥
అతడు మహాత్ముడు, ధర్మప్రియుడైన జనకుని చూశాడు. శతానందుని, అతి ధార్మికుడైన జనకుని నమస్కరించాడు.
1.70.10
राजार्हं परमं दिव्यमासनं सोऽध्यरोहत।
उपविष्टावुभौ तौ तु भ्रातरावमितद्युती ॥ १.७०.१० ॥
రాజుకు తగిన శ్రేష్ఠమైన దివ్య ఆసనాన్ని అతడు అధిరోహించాడు. అమితతేజస్వులైన ఆ ఇద్దరు సోదరులు కూర్చున్నారు.
1.70.11
प्रेषयामासतुर्वीरौ मन्त्रिश्रेष्ठं सुदामनम्।
गच्छ मन्त्रिपते शीघ्रमिक्ष्वाकुममितप्रभम् ॥ १.७०.११ ॥
ఆ ఇద్దరు వీరులు శ్రేష్ఠ మంత్రి సుదాముని పంపారు: 'మంత్రిపతీ, త్వరగా వెళ్ళు, అమితతేజుడైన ఇక్ష్వాకు వంశీయుని వద్దకు.'
1.70.12
आत्मजैः सह दुर्धर्षमानयस्व समन्त्रिणम्।
औपकार्यां स गत्वा तु रघूणां कुलवर्धनम् ॥ १.७०.१२ ॥
'తన కుమారులతో, మంత్రులతో కలిసి ఎదిరింపరాని ఆయనను తీసుకురా.' అతడు ఔపకార్యకు వెళ్ళి, రఘువంశాన్ని వర్ధిల్లజేసే వానిని చేరాడు.
1.70.13
ददर्श शिरसा चैनमभिवाद्येदमब्रवीत्।
अयोध्याधिपते वीर वैदेहो मिथिलाधिपः ॥ १.७०.१३ ॥
ఆయన అతడిని చూసి తల వంచి నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు: అయోధ్యాధిపతీ, వీరా! మిథిలాధిపతి, వైదేహ రాజు (ఇలా చెప్పాడు).
1.70.14
स त्वां द्रष्टुं व्यवसितः सोपाध्यायपुरोहितम्।
मन्त्रिश्रेष्ठवचः श्रुत्वा राजा सर्षिगणस्तथा ॥ १.७०.१४ ॥
ఆయన మిమ్మల్ని చూడాలని నిశ్చయించుకున్నాడు. శ్రేష్ఠ మంత్రి మాటలు విని, రాజు ఉపాధ్యాయుడు, పురోహితుడు, ఋషిగణంతో కలిసి (రావడానికి సిద్ధమయ్యాడు).
1.70.15
सबन्धुरगमत् तत्र जनको यत्र वर्तते।
राजा च मन्त्रिसहितः सोपाध्यायः सबान्धवः ॥ १.७०.१५ ॥
బంధువులతో కలిసి ఆయన అక్కడికి వెళ్ళాడు, జనకుడు ఎక్కడ ఉన్నాడో. రాజు మంత్రితో, ఉపాధ్యాయుడితో, బంధువులతో (అక్కడికి వెళ్ళాడు).
1.70.16
वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठो वैदेहमिदमब्रवीत्।
विदितं ते महाराज इक्ष्वाकुकुलदैवतम् ॥ १.७०.१६ ॥
వాక్కులు తెలిసిన వారిలో శ్రేష్ఠుడు వైదేహ రాజుతో ఇలా అన్నాడు: మహారాజా, ఇక్ష్వాకు వంశ దైవం మీకు తెలిసినదే.
1.70.17
वक्ता सर्वेषु कृत्येषु वसिष्ठो भगवानृषिः।
विश्वामित्राभ्यनुज्ञातः सह सर्वैर्महर्षिभिः ॥ १.७०.१७ ॥
అన్ని కార్యాలలోనూ మాట్లాడేవాడు భగవానుడైన ఋషి వసిష్ఠుడు; విశ్వామిత్రుడు, మహర్షులందరూ అనుమతించారు.
1.70.18
एष वक्ष्यति धर्मात्मा वसिष्ठो मे यथाक्रमम्।
तूष्णींभूते दशरथे वसिष्ठो भगवानृषिः ॥ १.७०.१८ ॥
ధర్మాత్ముడైన ఈ వసిష్ఠుడు నా తరఫున క్రమంగా మాట్లాడుతాడు. దశరథుడు మౌనంగా ఉన్నప్పుడు, భగవానుడైన ఋషి వసిష్ఠుడు (మాట్లాడాడు).
1.70.19
उवाच वाक्यं वाक्यज्ञो वैदेहं सपुरोधसम्।
अव्यक्तप्रभवो ब्रह्मा शाश्वतो नित्य अव्ययः ॥ १.७०.१९ ॥
మాటలెరిగినవాడు (వసిష్ఠుడు) పురోహితునితో కూడిన వైదేహునితో ఇలా పలికెను — అవ్యక్తం నుండి ఉద్భవించిన బ్రహ్మ శాశ్వతుడు, నిత్యుడు, అవ్యయుడు.
1.70.20
तस्मान्मरीचिः संजज्ञे मरीचेः कश्यपः सुतः।
विवस्वान् कश्यपाज्जज्ञे मनुर्वैवस्वतः स्मृतः ॥ १.७०.२० ॥
ఆయన నుండి మరీచి జన్మించెను; మరీచి నుండి కుమారుడైన కశ్యపుడు జన్మించెను. కశ్యపుని నుండి వివస్వానుడు జన్మించెను; వివస్వానుని కుమారుడు వైవస్వత మనువుగా స్మరించబడతాడు.
1.70.21
मनुः प्रजापतिः पूर्वमिक्ष्वाकुश्च मनोः सुतः।
तमिक्ष्वाकुमयोध्यायां राजानं विद्धि पूर्वकम् ॥ १.७०.२१ ॥
మనువు ప్రజాపతి; మనువు కుమారుడు ఇక్ష్వాకు. ఆ ఇక్ష్వాకును అయోధ్యలో మొదటి రాజుగా తెలుసుకో.
1.70.22
इक्ष्वाकोस्तु सुतः श्रीमान् कुक्षिरित्येव विश्रुतः।
कुक्षेरथात्मजः श्रीमान् विकुक्षिरुदपद्यत ॥ १.७०.२२ ॥
ఇక్ష్వాకు కుమారుడు శ్రీమంతుడైన కుక్షి అని ప్రసిద్ధుడయ్యెను. కుక్షి కుమారుడిగా శ్రీమంతుడైన వికుక్షి ఉదయించెను.
1.70.23
विकुक्षेस्तु महातेजा बाणः पुत्रः प्रतापवान्।
बाणस्य तु महातेजा अनरण्यः प्रतापवान् ॥ १.७०.२३ ॥
వికుక్షి కుమారుడు మహాతేజస్వి, ప్రతాపవంతుడైన బాణుడు. బాణుని కుమారుడు మహాతేజస్వి, ప్రతాపవంతుడైన అనరణ్యుడు.
1.70.24
अनरण्यात् पृथुर्जज्ञे त्रिशङ्कुस्तु पृथोरपि।
त्रिशङ्कोरभवत् पुत्रो धुन्धुमारो महायशाः ॥ १.७०.२४ ॥
అనరణ్యుని నుండి పృథువు జన్మించెను; పృథువు నుండి త్రిశంకువు. త్రిశంకువు కుమారుడు మహాయశస్వి అయిన ధుంధుమారుడు.
1.70.25
धुन्धुमारान्महातेजा युवनाश्वो महारथः।
युवनाश्वसुतश्चासीन्मान्धाता पृथिवीपतिः ॥ १.७०.२५ ॥
ధుంధుమారుని నుండి మహాతేజస్వి, మహారథుడైన యువనాశ్వుడు జన్మించాడు; యువనాశ్వుని కుమారుడు భూపతి మాంధాత అయ్యాడు.
1.70.26
मान्धातुस्तु सुतः श्रीमान् सुसन्धिरुदपद्यत।
सुसन्धेरपि पुत्रौ द्वौ ध्रुवसन्धिः प्रसेनजित् ॥ १.७०.२६ ॥
మాంధాతకు శ్రీమంతుడైన సుసంధి కుమారుడిగా జన్మించాడు; సుసంధికి ఇద్దరు కుమారులు కలిగారు — ధ్రువసంధి, ప్రసేనజిత్.
1.70.27
यशस्वी ध्रुवसन्धेस्तु भरतो नाम नामतः।
भरतात् तु महातेजा असितो नाम जायत ॥ १.७०.२७ ॥
యశస్వి అయిన ధ్రువసంధికి భరతుడనే పేరుగల కుమారుడు కలిగాడు; భరతుని నుండి మహాతేజస్వి అసితుడు జన్మించాడు.
1.70.28
यस्यैते प्रतिराजान उदपद्यन्त शत्रवः।
हैहयास्तालजङ्घाश्च शूराश्च शशबिन्दवः ॥ १.७०.२८ ॥
అతనికి ఈ ప్రతిరాజులు శత్రువులుగా ఉదయించారు — హైహయులు, తాలజంఘులు, శూరులైన శశబిందువులు.
1.70.29
तांश्च स प्रतियुध्यन् वै युद्धे राजा प्रवासितः।
हिमवन्तमुपागम्य भार्याभ्यां सहितस्तदा ॥ १.७०.२९ ॥
యుద్ధంలో వారిని ఎదిరించి పోరాడుతూ రాజు తరిమివేయబడ్డాడు; అప్పుడు ఇద్దరు భార్యలతో కలిసి హిమవంతానికి వెళ్ళాడు.
1.70.30
असितोऽल्पबलो राजा कालधर्ममुपेयिवान्।
द्वे चास्य भार्ये गर्भिण्यौ बभूवतुरिति श्रुतिः ॥ १.७०.३० ॥
అల్పబలుడైన రాజు అసితుడు కాలధర్మాన్ని పొందాడు; అతని ఇద్దరు భార్యలు గర్భవతులుగా ఉన్నారని వినబడుతోంది.
1.70.31
एका गर्भविनाशार्थं सपत्न्यै सगरं ददौ।
ततः शैलवरे रम्ये बभूवाभिरतो मुनिः ॥ १.७०.३१ ॥
ఒకామె గర్భనాశనార్థం సవతికి సగరుని ఇచ్చింది. తరువాత రమ్యమైన శ్రేష్ఠ పర్వతంపై ఆ ముని ఆనందంగా నివసించాడు.
1.70.32
भार्गवश्च्यवनो नाम हिमवन्तमुपाश्रितः।
तत्र चैका महाभागा भार्गवं देववर्चसम् ॥ १.७०.३२ ॥
భృగువంశీయుడు చ్యవనుడనే ముని హిమవంతాన్ని ఆశ్రయించాడు. అక్కడ ఒక మహాభాగ్యవతి దేవతేజస్సుగల భార్గవుని (చూసింది).
1.70.33
ववन्दे पद्मपत्राक्षी कांक्षन्ती सुतमुत्तमम्।
तमृषिं साभ्युपागम्य कालिन्दी चाभ्यवादयत् ॥ १.७०.३३ ॥
పద్మదళాక్షి ఉత్తమ పుత్రుని కోరుతూ (ఆ మునికి) నమస్కరించింది. ఆ ఋషి వద్దకు చేరి కాలిందీ నమస్కరించింది.
1.70.34
स तामभ्यवदद् विप्रः पुत्रेप्सुं पुत्रजन्मनि।
तव कुक्षौ महाभागे सुपुत्रः सुमहाबलः ॥ १.७०.३४ ॥
ఆ బ్రాహ్మణ ఋషి పుత్రుని కోరిన ఆమెతో ఇలా అన్నాడు: "ఓ మహాభాగ్యవతీ, నీ గర్భంలో మహాబలుడైన సుపుత్రుడు (ఉన్నాడు)."
1.70.35
महावीर्यो महातेजा अचिरात् संजनिष्यति।
गरेण सहितः श्रीमान् मा शुचः कमलेक्षणे ॥ १.७०.३५ ॥
మహావీర్యుడు, మహాతేజుడు త్వరలోనే జన్మిస్తాడు. విషంతో కూడిన ఆ శ్రీమంతుడు (జన్మిస్తాడు). కమలనయనీ, శోకించకు.
1.70.36
च्यवनं च नमस्कृत्य राजपुत्री पतिव्रता।
पत्या विरहिता तस्मात् पुत्रं देवी व्यजायत ॥ १.७०.३६ ॥
చ్యవనుని నమస్కరించి, భర్తకు దూరమైన పతివ్రత అయిన రాజపుత్రి అనంతరం ఆ దేవి పుత్రుని కన్నది.
1.70.37
सपत्न्या तु गरस्तस्यै दत्तो गर्भजिघांसया।
सह तेन गरेणैव संजातः सगरोऽभवत् ॥ १.७०.३७ ॥
సవతి గర్భాన్ని నశింపజేయాలనే ఉద్దేశంతో ఆమెకు విషం ఇచ్చింది. ఆ విషంతోనే అతడు జన్మించాడు; అతడు సగరుడయ్యాడు.
1.70.38
सगरस्यासमञ्जस्तु असमञ्जादथांशुमान्।
दिलीपोंऽशुमतः पुत्रो दिलीपस्य भगीरथः ॥ १.७०.३८ ॥
సగరునికి అసమంజుడు; అసమంజునికి అంశుమంతుడు. అంశుమంతుని కుమారుడు దిలీపుడు; దిలీపుని కుమారుడు భగీరథుడు.
1.70.39
भगीरथात् ककुत्स्थश्च ककुत्स्थाच्च रघुस्तथा।
रघोस्तु पुत्रस्तेजस्वी प्रवृद्धः पुरुषादकः ॥ १.७०.३९ ॥
భగీరథుని నుండి కకుత్స్థుడు; కకుత్స్థుని నుండి రఘువు. రఘువు కుమారుడు తేజస్వి; అతడు పెరిగి పురుషాదకుడు (నరభక్షకుడు) అయ్యాడు.
1.70.40
कल्माषपादोऽप्यभवत् तस्माज्जातस्तु शङ्खणः।
सुदर्शनः शङ्खणस्य अग्निवर्णः सुदर्शनात् ॥ १.७०.४० ॥
అతని నుండి కల్మాషపాదుడు కూడా జన్మించాడు. అతని నుండి శంఖణుడు జన్మించాడు; శంఖణునికి సుదర్శనుడు, సుదర్శనుని నుండి అగ్నివర్ణుడు.
1.70.41
शीघ्रगस्त्वग्निवर्णस्य शीघ्रगस्य मरुः सुतः।
मरोः प्रशुश्रुकस्त्वासीदम्बरीषः प्रशुश्रुकात् ॥ १.७०.४१ ॥
అగ్నివర్ణుని కుమారుడు శీఘ్రగుడు; శీఘ్రగుని కుమారుడు మరువు. మరువు నుండి ప్రశుశ్రుకుడు; ప్రశుశ్రుకుని నుండి అంబరీషుడు.
1.70.42
अम्बरीषस्य पुत्रोऽभून्नहुषश्च महीपतिः।
नहुषस्य ययातिस्तु नाभागस्तु ययातिजः ॥ १.७०.४२ ॥
అంబరీషుని కుమారుడు నహుషుడు, అతడు మహీపతి. నహుషుని కుమారుడు యయాతి; యయాతి కుమారుడు నాభాగుడు.
1.70.43
नाभागस्य बभूवाज अजाद् दशरथोऽभवत्।
अस्माद् दशरथाज्जातौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ १.७०.४३ ॥
నాభాగునికి అజుడు జన్మించాడు; అజుని నుండి దశరథుడు జన్మించాడు. ఈ దశరథుని నుండి రామలక్ష్మణులనే ఇద్దరు సోదరులు జన్మించారు.
1.70.44
आदिवंशविशुद्धानां राज्ञां परमधर्मिणाम्।
इक्ष्वाकुकुलजातानां वीराणां सत्यवादिनाम् ॥ १.७०.४४ ॥
ఆది వంశంతో పవిత్రులైనవారు, పరమధర్మాత్ములు, ఇక్ష్వాకు కులంలో జన్మించిన వీరులు, సత్యవాదులైన రాజులకు.
1.70.45
रामलक्ष्मणयोरर्थे त्वत्सुते वरये नृप।
सदृशाभ्यां नरश्रेष्ठ सदृशे दातुमर्हसि ॥ १.७०.४५ ॥
ఓ రాజా, రామలక్ష్మణుల కోసం నీ కుమారులను నేను వరిస్తున్నాను. ఓ నరశ్రేష్ఠా, తగిన ఇద్దరికి తగినవారిని ఇవ్వడం నీకు ఉచితం.