વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.72.1
तमुक्तवन्तं वैदेहं विश्वामित्रो महामुनिः।
उवाच वचनं वीरं वसिष्ठसहितो नृपम् ॥ १.७२.१ ॥
વિદેહ રાજાએ એમ કહ્યું ત્યારે, વસિષ્ઠ સાથે રહેલા મહામુનિ વિશ્વામિત્રે તે વીર રાજાને આ વચન કહ્યું.
1.72.2
अचिन्त्यान्यप्रमेयाणि कुलानि नरपुंगव।
इक्ष्वाकूणां विदेहानां नैषां तुल्योऽस्ति कश्चन ॥ १.७२.२ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ! ઇક્ષ્વાકુઓ અને વિદેહોના કુળો અચિંત્ય અને અપ્રમેય છે; તેમની સમાન કોઈ નથી.
1.72.3
सदृशो धर्मसम्बन्धः सदृशो रूपसम्पदा।
रामलक्ष्मणयो राजन् सीता चोर्मिलया सह ॥ १.७२.३ ॥
હે રાજન! ધર્મનો આ સંબંધ યોગ્ય છે, અને રૂપસંપદા પણ યોગ્ય છે. રામ અને લક્ષ્મણ માટે સીતા અને ઊર્મિલા યોગ્ય છે.
1.72.4
वक्तव्यं च नरश्रेष्ठ श्रूयतां वचनं मम।
भ्राता यवीयान् धर्मज्ञ एष राजा कुशध्वजः ॥ १.७२.४ ॥
હે નરશ્રેષ્ઠ! મારે જે કહેવાનું છે તે મારું વચન સાંભળો. ધર્મજ્ઞ આ રાજા કુશધ્વજ તમારો નાનો ભાઈ છે.
1.72.5
अस्य धर्मात्मनो राजन् रूपेणाप्रतिमं भुवि।
सुताद्वयं नरश्रेष्ठ पत्न्यर्थं वरयामहे ॥ १.७२.५ ॥
હે રાજન! આ ધર્માત્માને પૃથ્વી પર અનુપમ રૂપવાળી બે પુત્રીઓ છે. હે નરશ્રેષ્ઠ! પત્ની માટે અમે તેમને માગીએ છીએ.
1.72.6
भरतस्य कुमारस्य शत्रुघ्नस्य च धीमतः।
वरये ते सुते राजंस्तयोरर्थे महात्मनोः ॥ १.७२.६ ॥
હે રાજન! મહાત્મા અને બુદ્ધિમાન કુમાર ભરત અને શત્રુઘ્ન માટે હું તમારી બે પુત્રીઓને માગું છું.
1.72.7
पुत्रा दशरथस्येमे रूपयौवनशालिनः।
लोकपालसमाः सर्वे देवतुल्यपराक्रमाः ॥ १.७२.७ ॥
આ બધા દશરથના પુત્રો છે; રૂપ અને યૌવનથી શોભતા, લોકપાલો સમાન, દેવતુલ્ય પરાક્રમી છે.
1.72.8
उभयोरपि राजेन्द्र सम्बन्धेनानुबध्यताम्।
इक्ष्वाकुकुलमव्यग्रं भवतः पुण्यकर्मणः ॥ १.७२.८ ॥
હે રાજેન્દ્ર, બંને કુળનો આ સંબંધ બંધાય; પુણ્યકર્મી તમારા કુળ સાથે ઇક્ષ્વાકુ વંશ અચળપણે જોડાય.
1.72.9
विश्वामित्रवचः श्रुत्वा वसिष्ठस्य मते तदा।
जनकः प्राञ्जलिर्वाक्यमुवाच मुनिपुंगवौ ॥ १.७२.९ ॥
વિશ્વામિત્રનાં વચન સાંભળીને અને વસિષ્ઠની સંમતિ જાણીને, ત્યારે જનકે હાથ જોડીને તે બંને મુનિશ્રેષ્ઠોને કહ્યું.
1.72.10
कुलं धन्यमिदं मन्ये येषां तौ मुनिपुंगवौ।
सदृशं कुलसम्बन्धं यदाज्ञापयतः स्वयम् ॥ १.७२.१० ॥
હું આ કુળને ધન્ય માનું છું, કારણ કે આપ બંને મુનિશ્રેષ્ઠો સ્વયં આ યોગ્ય કુળસંબંધની આજ્ઞા આપો છો.
1.72.11
एवं भवतु भद्रं वः कुशध्वजसुते इमे।
पत्न्यौ भजेतां सहितौ शत्रुघ्नभरतावुभौ ॥ १.७२.११ ॥
એમ જ થાઓ, તમારું કલ્યાણ થાઓ; આ બંને કુશધ્વજની પુત્રીઓ છે; શત્રુઘ્ન અને ભરત બંને સાથે મળીને એમને પત્નીઓ તરીકે પામો.
1.72.12
एकाह्ना राजपुत्रीणां चतसॄणां महामुने।
पाणीन् गृह्णन्तु चत्वारो राजपुत्रा महाबलाः ॥ १.७२.१२ ॥
હે મહામુનિ, એક જ દિવસે ચાર રાજકુમારીઓનું પાણિગ્રહણ ચાર મહાબલી રાજકુમારો કરે.
1.72.13
उत्तरे दिवसे ब्रह्मन् फल्गुनीभ्यां मनीषिणः।
वैवाहिकं प्रशंसन्ति भगो यत्र प्रजापतिः ॥ १.७२.१३ ॥
હે બ્રહ્મન્! તે પછીના દિવસે, ફલ્ગુની નક્ષત્રોમાં, જ્ઞાનીજનો વૈવાહિક વિધિની પ્રશંસા કરે છે; ત્યાં ભગ અને પ્રજાપતિ હોય છે.
1.72.14
एवमुक्त्वा वचः सौम्यं प्रत्युत्थाय कृताञ्जलिः।
उभौ मुनिवरौ राजा जनको वाक्यमब्रवीत् ॥ १.७२.१४ ॥
આ રીતે સૌમ્ય વચન કહીને, જનક ઊભા થઈ, હાથ જોડીને બંને શ્રેષ્ઠ મુનિઓને આ વચન બોલ્યા.
1.72.15
परो धर्मः कृतो मह्यं शिष्योऽस्मि भवतोस्तथा।
इमान्यासनमुख्यानि आस्यतां मुनिपुंगवौ ॥ १.७२.१५ ॥
તમારા આગમનથી મારો પરમ ધર્મ સિદ્ધ થયો; હું તમારા બંનેનો શિષ્ય છું. આ શ્રેષ્ઠ આસનો છે; હે મુનિશ્રેષ્ઠો, બિરાજો.
1.72.16
यथा दशरथस्येयं तथायोध्या पुरी मम।
प्रभुत्वे नास्ति संदेहो यथार्हं कर्तुमर्हथ ॥ १.७२.१६ ॥
આ નગરી જેમ દશરથની છે, તેમ મારી આ અયોધ્યા નગરી પણ છે. તેના આધિપત્યમાં કોઈ સંદેહ નથી; યોગ્ય લાગે તે તમે કરો.
1.72.17
तथा ब्रुवति वैदेहे जनके रघुनन्दनः।
राजा दशरथो हृष्टः प्रत्युवाच महीपतिम् ॥ १.७२.१७ ॥
વૈદેહ જનક આ રીતે બોલી રહ્યા ત્યારે, રઘુનંદન રાજા દશરથ હર્ષિત થઈ મહીપતિ જનકને ઉત્તર આપ્યો.
1.72.18
युवामसंख्येयगुणौ भ्रातरौ मिथिलेश्वरौ।
ऋषयो राजसङ्घाश्च भवद्भ्यामभिपूजिताः ॥ १.७२.१८ ॥
તમે બંને ભાઈઓ અસંખ્ય ગુણોવાળા, મિથિલાના સ્વામીઓ છો; તમારા દ્વારા ઋષિઓ અને રાજસમૂહો સન્માનિત થયા છે.
1.72.19
स्वस्ति प्राप्नुहि भद्रं ते गमिष्यामः स्वमालयम्।
श्राद्धकर्माणि विधिवद्विधास्य इति चाब्रवीत् ॥ १.७२.१९ ॥
તમારું કલ્યાણ થાઓ, તમને શુભ પ્રાપ્ત થાઓ. અમે અમારા ઘરે જઈશું અને વિધિપૂર્વક શ્રાદ્ધકર્મો કરીશ, એમ તેમણે કહ્યું.
1.72.20
तमापृष्ट्वा नरपतिं राजा दशरथस्तदा।
मुनीन्द्रौ तौ पुरस्कृत्य जगामाशु महायशाः ॥ १.७२.२० ॥
ત્યારે મહાયશસ્વી રાજા દશરથે તે નરપતિ પાસેથી વિદાય લઈ, તે બે મુનીન્દ્રોને આગળ રાખીને તરત પ્રયાણ કર્યું.
1.72.21
स गत्वा निलयं राजा श्राद्धं कृत्वा विधानतः।
प्रभाते काल्यमुत्थाय चक्रे गोदानमुत्तमम् ॥ १.७२.२१ ॥
તે રાજા પોતાના નિવાસે જઈને વિધિપૂર્વક શ્રાદ્ધ કરીને, પ્રભાતે ઊઠીને ઉત્તમ ગોદાન કર્યું.
1.72.22
गवां शतसहस्रं च ब्राह्मणेभ्यो नराधिपः।
एकैकशो ददौ राजा पुत्रानुद्दिश्य धर्मतः ॥ १.७२.२२ ॥
રાજાએ બ્રાહ્મણોને એક-એક કરીને લાખો ગાયો આપી, પુત્રોના ઉદ્દેશથી ધર્મપૂર્વક.
1.72.23
सुवर्णशृङ्ग्यः सम्पन्नाः सवत्साः कांस्यदोहनाः।
गवां शतसहस्राणि चत्वारि पुरुषर्षभः ॥ १.७२.२३ ॥
સોનાના શિંગડાવાળી, વાછરડાં સહિત, કાંસાના દોહન-પાત્રોવાળી ચાર લાખ ગાયો તે પુરુષશ્રેષ્ઠે આપી.
1.72.24
वित्तमन्यच्च सुबहु द्विजेभ्यो रघुनन्दनः।
ददौ गोदानमुद्दिश्य पुत्राणां पुत्रवत्सलः ॥ १.७२.२४ ॥
રઘુનંદને દ્વિજોને બીજું ઘણું ધન આપ્યું; પુત્રોના ઉદ્દેશથી ગોદાન કરતા, પુત્રવત્સલ તે રાજાએ.
1.72.25
स सुतैः कृतगोदानैर्वृतः सन्नृपतिस्तदा।
लोकपालैरिवाभाति वृतः सौम्यः प्रजापतिः ॥ १.७२.२५ ॥
ગોદાન સંસ્કાર કરી ચૂકેલા પોતાના પુત્રોથી ઘેરાયેલો તે રાજા ત્યારે લોકપાલોથી ઘેરાયેલા સૌમ્ય પ્રજાપતિ જેવો શોભતો હતો.